எகிப்தின் மத்தியகால இராச்சியம்

கட்டற்ற கலைக்களஞ்சியமான விக்கிப்பீடியாவில் இருந்து.
Jump to navigation Jump to search
எகிப்தின் மத்தியகால இராச்சியம்

கிமு 2055–கிமு 1650
எகிப்தின் மத்தியகால இராச்சியம்
தலைநகரம் தீபை, இட்ஜ்தாவி
மொழி(கள்) பண்டைய எகிப்திய மொழி
சமயம் பண்டைய எகிப்திய சமயம்
அரசாங்கம் தெய்வீக முடியாட்சி
பார்வோன்
 -  கிமு 2061 – 2010 இரண்டாம் மெண்டுகோதேப் (முதல்)
 -  கிமு 1650 எகிப்தின் 13-ஆம் வம்ச மன்னர்
வரலாறு
 -  உருவாக்கம் கிமு 2055
 -  குலைவு கிமு 1650
தற்போதைய பகுதிகள்  எகிப்து
Warning: Value not specified for "common_name"

எகிப்தின் மத்தியகால இராச்சியம் (Middle Kingdom of Egypt) (இது எகிப்திய இராச்சியத்தின் ஒருங்கிணைப்புக் காலம் என்றும் அறியப்படுகிறது). கிமு 2050 முதல் 1710 முடிய பண்டைய எகிப்தை ஆண்ட இராச்சியம் ஆகும். பண்டைய எகிப்தை ஆண்ட 11-வது வம்சத்தின் மன்னர் இரண்டாம் மெண்டுகோதேப், மேல் எகிப்தையும், கீழ் எகிப்தையும் ஒருங்கிணைத்து, மத்தியகால எகிப்திய இராச்சியத்தை நிறுவினார்.[1]

மத்தியகால எகிப்திய இராச்சியத்தில் ஒசைரிஸ் கடவுள் மக்களிடையே புகழ்பெற்றது.[2] [3]

மத்தியகால எகிப்திய இராச்சியத்தை, 11 மற்றும் 12வது வம்சத்தினர் ஆண்ட காலப் பகுதிகளாக பிரிக்கலாம். 11வது வம்சத்தினர் தீபை நகரத்தை தலைநகரமாகக் கொண்டு எகிப்தை ஆண்டனர். 12-வது வம்சத்தினர் லிஸ்டு நகரத்தை தலைநகராகக் கொண்டு ஆட்சி செய்தனர்.

அரசியல் வரலாறு[தொகு]

11வது வம்ச ஆட்சியில் எகிப்திய இராச்சியத்தின் ஒருங்கிணைப்பு[தொகு]

மன்னர் இரண்டாம் மெண்டுகோதேப் நிறுவிய ஒசைரிஸ் கடவுளின் சிலை

கிமு 2181-இல் பழைய எகிப்து இராச்சியம் சீர்குலைவடைந்ததைத் தொடர்ந்து எகிப்திய இராச்சியம் முழுவதும் பல சிற்றரசுகள் கிளைத்தன. இக்காலத்தை எகிப்தின் முதல் இடைநிலைக் காலம் (First Intermediate Period) என்பவர் [4] எகிப்தின் முதல் இடைநிலைக் காலத்தின் முடிவில் 10 மற்றும் 11வது வம்ச மன்னர்கள், எகிப்து இராச்சியத்தை கைப்பற்றும் போட்டியில் களத்தில் நின்றது. தீபை நகரத்தை தலைநகராகக் கொண்டு தெற்கு எகிப்தை ஆண்ட 11வது அரச மரபின் மன்னர் இரண்டாம் மெண்டுகோதேப் [5], வடக்கு எகிப்தை ஆண்டு கொண்டிருந்த 10-வது வம்சத்தினரை[5] வென்று கிமு 2055ல் தீபை நகரத்தில் அரியணை ஏறினார்.[6] இவர் எகிப்தை ஒருங்கிணைத்து ஒரு குடையின் கீழ் ஆண்டார்.

இரண்டாம் மெண்டுகோதேப் மத்திய கால எகிப்திய இராச்சியத்தை நிறுவியவர் ஆவார்.[7]

இரண்டாம் மெண்டுகோதேப் நுபியா (தற்கால சூடான்) மற்றும் சினாய் தீபகற்பம் மீது படையெடுத்து இராச்சியத்தை விரிவாக்கினார்.[8]எகிப்திய இராச்சியத்தின் மீது தன் ஆதிக்கத்தை நிலைநாட்ட, எகிப்திய வழக்கப்படி, தன்னையே கடவுளாக அறிவித்துக் கொண்டார்.[9]மன்னர் இரண்டாம் மெண்டுகோதேப்பின் 51 ஆண்டு கால ஆட்சிக்குப் பிறகு மறைந்த பின், அவரது மகன் மூன்றாம் மெண்டுகோதேப் பார்வோனாக முடி சூட்டிக்கொண்டார்.[8]

பனிரெண்டு ஆண்டுகள் ஆண்ட மூன்றாம் மெண்டுகோதேப், மெசொப்பொத்தேமியா மற்றும் பாரசீக இராச்சியங்களிடமிருந்து எகிப்தை பாதுகாக்க, எகிப்தின் கிழக்கு பகுதி முழுவதிலும் நகரங்களையும், கோட்டைகளையும் கட்டினார்.[8] மேலும் செங்கடலில் போர்க்கப்பல்கள் கட்டும் துறைமுகம் அமைத்தார்.[10] மூன்றாம் மெண்டுகோதப்பிற்கு ஆட்சிக்கு வந்த நான்காம் மெண்டுகோதப்பின் ஆட்சிக் காலம் குறித்த செய்திகள் பண்டைய எகிப்திய வரலாற்று குறிப்புகளில் இடம் பெறவில்லை.[11]

எகிப்தின் 12-வது வம்சம்[தொகு]

துவக்க கால 12-வது வம்சம்[தொகு]

முதலாம் சென்சுரேட்டின் தலைச் சிற்பம்

எகிப்தை ஆண்ட 12-வது வம்சத்தின் பார்வோன்கள் ஆட்சியில், பண்டைய அண்மைக் கிழக்கின் எதிரிகளிடமிருந்து எகிப்தை காக்க, நுபிய மக்களையும் உள்ளடக்கிய எகிப்திய படைகளுக்கு சிறப்பான போர் பயிற்சி வழங்கப்பட்டது.[12]

11-வது வம்சத்தின் எகிப்திய பார்வோன்கள் முக்கியத்துவம் வழங்காத, வடக்கு எகிப்தின் நைல் ஆற்றின் வடிநிலப் பகுதிகளை காக்க, 12-வது வம்ச மன்னர் முதலாம் அமெனிம்மேத், இராணுவப் படைகளை அனுப்பினார்.[13]மேலும் எதிரிகளிடமிருந்து எகிப்தை காக்க, கிழக்கு எகிப்தின் சினாய் தீபகற்ப பகுதிகளில் பல அரண்களை நிறுவி எல்லைப் பாதுகாப்பை பலப்படுத்தினான்.[14] மேலும் பாதுகாப்பிற்காக வடக்கு எகிப்தில் இட்ஜ்தாவி எனும் புதிய தலைநகரை நிறுவினார்.[15]

மன்னர் இரண்டாம் மெண்டுகோதேப் போன்று, தன்னை எகிப்தின் பார்வோன் என்பதை விளம்பரப்படுத்துவதன் மூலம் தன் ஆதிக்கத்தை பரப்பினார்.[16]

பார்வோன் முதலாம் அமெனிம்மேத் தன் வலிமையை தக்க வைத்துக் கொள்வதற்காக, அனைத்து நிலங்களை அரசிடம் பதிவு செய்து கொள்ள வகை செய்தான். மேலும் நிலங்களை குத்தகை விட்டு நிலக்கிழார்கள் மூலம் வேளாண்மை உற்பத்தியை பெருக்குவதுடன், அரசனுக்கு உறுதுணையாக, உள்ளூர் பகுதியை எதிரிகளிடமிருந்து காத்து, அரசிற்கு அவ்வப்போது எதிரிகளின் நடமாட்டத்தை தெரிவிக்க வகை செய்தான்.[17]

பார்வோன் முதலாம் அமெனிம்மேத், தனது 20-ஆம் ஆண்டு ஆட்சியின் போது, தன் மகன் முதலாம் செனுசுரெட்டிற்கு எகிப்தின் இளவரசு பட்டம் சூட்டப்பட்டது. [18]

முப்தாம் ஆண்டு அட்சியின் போது முதலாம் அமெனிம்மேத் ஒரு சதித் திட்டத்தால் கொல்லப்பட்ட பின்னர், அவர் மகன் முதலாம் செனுசுரெட் எகிப்தின் அரியணை ஏறினார். எகிப்து மீதான லிபியா நாட்டு ஆக்கிரமிப்பாளர்களை விரட்டியடித்தார்.[19]

மேலும் எகிப்து இராச்சியம் முழுவதும் வழிபாட்டுத் தலங்கள் அமைத்து, உள்ளூர் பூசாரிகளை கோயில்களை பராமரிக்கவும், வழிபாட்டிற்கும் பணியமர்த்தினார்.[20]

இவரது ஆட்சியில் இராணுவப்படைகள் தெற்கு எகிப்தை தாண்டி, தற்கால நுபியாவைக் கைப்பற்றி அங்கு ஒரு கோட்டையைக் கட்டினார்.[21]

எகிப்தின் மேற்கில் உள்ள பாலவனச் சோலைகளின் மீது தனது ஆதிக்கத்தை நிலைநாட்டி, அனதோலியா மெசொப்பொத்தேமியா பகுதிகளுடன் எகிப்தின் வணிகத்தை விரிவுப்படுத்தினார்.[22]

முதலாம் செனுசுரெட் தனது 43வது ஆண்டு ஆட்சியின் போது, இரண்டாம் அமெனிம்மேத்தை எகிப்து இராச்சியத்தின் இளவரசனாக முடிசூட்டினார். பின்னர் தனது 46-வது ஆண்டி ஆட்சியின் போது இறந்தார்.[23]

இரண்டாம் அமெனிம்மேத்தின் ஆட்சிக் காலம், எகிப்திய இராச்சியம் அமைதியாக இருந்தது.[22] மெம்பிசு மற்றும் தோட் போன்ற இடங்களின் கோயில் சுவர்களின் எழுதியுள்ள வரலாற்றுக் குறிப்புகளின் படி, எகிப்திய இராச்சியம் பண்டைய அசிரியா மற்றும் பிலிஸ்தியர்களுடன் அமைதி உடன்படிக்கை செய்து கொண்டதை கூறுகிறது.[24]

33 ஆண்டு கால ஆட்சியின் போது மன்னர் இரண்டாம் அமெனிம்மேத் தன் மகன் இரண்டாம் செனுசுரேட்டிற்கு இளவரசு பட்டம் சூட்டினார்.[25] இரண்டாம் செனுசுரேட்டின் 15 ஆண்டு கால ஆட்சியின் முடிவில், அவரது மகன் முன்றாம் செனுசுரேட் அரியணை ஏறினார்.

புகழ் ஏணியின் உச்சியில் எகிப்தின் மத்தியகால இராச்சிம்[தொகு]

இரண்டாம் செனுசுரேட்டின் தலைச்சிற்பம்

எகிப்திய பார்வோன் மூன்றாம் செனுசுரேட் பெரும் வீரன் ஆவான். வடக்கு எகிப்திலிருந்து, மேல் நுபியா வரை செல்வதற்கு நைல் ஆற்றிலிருந்து கால்வாய்களை வெட்டி நீர்வழி தடத்தை அமைத்தார்.[26] இந்த நீர்வழி தடம் வழியாக எகிப்தியர்கள் பல முறை நுபியாவை பகுதியை தாக்கினர்.[26] பல வெற்றிகளுக்குப் பின்னர் மன்னர் சென்சுரேட் கைப்பற்றிய நுபியா பகுதிகளில் வளுவான கோட்டைகளைக் கட்டினார்.[26] மேலும் கோட்டை அதிகாரிகள், எதிரிகளின் நடமாட்டம் குறித்து அடிக்கடி மன்னருக்கு கடிதம் வாயிலாக தகவல்கள் தெரிவித்தனர்.[27] நைல் ஆற்றின் கால்வாய் நீர்வழித்தடங்கள் மூலம், நுபியா நாட்டவர்களை எகிப்தில் அனுமதிக்கப்படவில்லை எனினும், வணிகர்கள் மட்டும் எகிப்தின் கோட்டைகளுக்கு உள் நுழைய அனுமதி வழங்கப்பட்டனர்.[28]

மன்னர் சென்சுரேட்டின் படைவீரர்கள், பிலிஸ்தியர்களுடன் போரிட்டு, அவர்களை பாலஸ்தீனப் பகுதிக்கு விரட்டியடித்தனர்.[29] மன்னர் சென்சுரேட் மைய ஆட்சியின் நிர்வாகத்தை சீர்திருத்தி வலுப்படுத்தினார். பிரதேச நிர்வாகிகளை விட மைய நிர்வாகிகளுக்கு அதிக அதிகாரம் இருந்தது. [26] எகிப்து இராச்சியம் மேல் எகிப்து, கீழ் எகிப்து, மைய ஆட்சிப் பகுதி என மூன்று நிர்வாக பகுதியாக பிரிக்கப்பட்டது.[30] நுபியாவில் வாழ்ந்த எகிப்தியர்கள், பார்வோன் மூன்றாம் சென்சுரேட்டுக்கு சிலை எழுப்பி காவல் தெய்வமாக வணங்கினர்.[31]

பார்வோன் மூன்றாம் அமெனிம்ஹத் ஆட்சிக் காலத்தில், எகிப்தின் மத்திய கால இராச்சியம் வேளாண்மை, பொருளாதாரத்தின் உச்சாணிக்கு சென்றது. இவர் காலத்தில் அரச குடும்பத்தினரின் இறந்த உடல்களை மம்மியாக்கி பிரமிடுகளில் வைத்துக் காத்தனர். சினாய் தீபகற்பப் பகுதியில் காவல் கூடங்கள், கோட்டைக் கொத்தளங்கள், மதில் சுவர்கள் அதிகமாக நிறுவப்பட்டது.[32]

மூன்றாம் அமெனிம்ஹெத்தின் 45 ஆண்டு கால ஆட்சிக்குப் பின் நான்காம் அமெனிம்ஹெத்தின் 9 ஆண்டு கால ஆட்சி சொல்லிக் கொள்ளும்படியாக இல்லை.[32][33]பார்வோன் நான்காம் அமெனிம்ஹெத் ஆட்சியில் நைல் ஆற்றில் ஏற்பட்ட கரை புரண்டு ஓடிய வெள்ள நீரால் எகிப்து இராச்சியத்தின் வேளாண்மை நிலங்கள் அழிந்து, இராச்சியமும் வீழ்ச்சியடையக் காரணமாயிற்று.

நான்காம் அமெனிம்கேத்திற்கு பின் அரியணை ஏறிய பெண் அரசி சோபிக்னெபுரு வாரிசு இன்றி இறந்ததால், எகிப்தின் 12-வது வம்சமும், எகிப்தின் மத்தியகால இராச்சியமும் உடனடியாக முடிவிற்கு வந்தது.

எகிப்தின் இரண்டாம் இடைநிலை காலத்தின் வீழ்ச்சி[தொகு]

எகிப்தின் மத்திய கால இராச்சியத்தின் வீழ்ச்சியின் போதிருந்த பார்வோன் ஐந்தாம் சோபிகோதேப்

அரசி சோபிக்னெபுருவின் மறைவிற்குப் பின் எகிப்தின் அரியணை ஏறியவர் சேக்கிம்ரே குவாதவி சொபெகோதேப் ஆவார்.[34][35]

எகிப்தின் இரண்டாம் இடைக்காலத்திய மன்னர்களில் புகழ்பெற்றவரான முதலாம் நெபெரோதேப் எகிப்தை 11 ஆண்டுகள் ஆண்டார். இவர் மேல் எகிப்து, கீழ் எகிப்து, எகிப்தின் வடிநிலப்பகுதிகள் மற்றும் வடக்கு நுபியாப் பகுதிகளை தன் கட்டுக்குள் கொண்டு வந்தார்.[36]

வேளாண்மை[தொகு]

மழைக் காலங்களில் கரைபுரண்டு பாயும் நைல் ஆற்றின் நீரால் வளம் எகிப்தின் வேளாண்மை செழித்தது. பழைய எகிப்து இராச்சியம் நைல் ஆற்றின் மிகு வெள்ளத்தால் சீர்குலைந்து, பஞ்சத்தால் அழிந்தது. [37] இதே போன்று எகிப்தின் மத்தியகால இராச்சியத்தின் பார்வோன் மூன்றாம் அமெனிம்மேத்தின் ஆட்சிக் காலத்தில், நைல் ஆறு அடிக்கடி கரைபுரண்டு பாய்ந்த வெள்ளத்தால் வேளாண்மை மற்றும் குடியிருப்புகள் பாழாயின.[38] [39]

கலை[தொகு]

எகிப்திய அரச குடும்பத்தைச் சேர்ந்த பெண்ணின் சிற்பம், (கிமு 1844–1837) புருக்ளின் அருங்காட்சியகம்

எகிப்தின் மத்தியகால இராச்சியத்தின் பார்வோன்கள் மற்றும் பூசாரிகளின் சிற்பங்கள் கருங்கற்களால் வடிக்கப்பட்டதாகும். இக்கலை கிமு 300களில் எகிப்தை ஆண்ட கிரேக்க தாலமி சோத்தர் காலம் வரை தொடர்ந்தது. [40]

இதனையும் காண்க[தொகு]

மேற்கோள்கள்[தொகு]

  1. Osiris
  2. Osiris
  3. David, Rosalie (2002). Religion and Magic in Ancient Egypt. Penguin Books. p. 156
  4. Grimal. (1988) p. 156
  5. 5.0 5.1 Grimal. (1988) p. 155
  6. Shaw. (2000) p. 149
  7. Habachi. (1963) pp. 16–52
  8. 8.0 8.1 8.2 Grimal. (1988) p. 157
  9. Shaw. (2000) p. 151
  10. Shaw. (2000) p. 156
  11. Redford. (1992) p. 71.
  12. p5. 'The Collins Encyclopedia of Military History', (4th edition, 1993), Dupuy & Dupuy.
  13. Arnold. (1991) p. 20.
  14. Shaw. (2000) p. 158
  15. Arnold. (1991) p. 14.
  16. Grimal. (1988) p. 159
  17. Grimal. (1988) p. 160
  18. பிழை காட்டு: செல்லாத <ref> குறிச்சொல்; Gardiner 129 என்னும் பெயரில் உள்ள ref குறிச்சொல்லுக்கு உரையேதும் வழங்கப்படவில்லை
  19. Shaw. (2000) p. 160
  20. Shaw. (2000) p. 162
  21. Shaw. (2000) p. 161
  22. 22.0 22.1 Grimal. (1988) p. 165
  23. Murnane. (1977) p. 5.
  24. பிழை காட்டு: செல்லாத <ref> குறிச்சொல்; Shaw 163 என்னும் பெயரில் உள்ள ref குறிச்சொல்லுக்கு உரையேதும் வழங்கப்படவில்லை
  25. Murnane. (1977) p. 7.
  26. 26.0 26.1 26.2 26.3 Shaw. (2000) p. 166
  27. Gardiner. (1964) p. 136.
  28. Gardiner. (1964) p. 135.
  29. Redford. (1992) p. 76
  30. Hayes. (1953) p. 32
  31. Aldred. (1987) p.129
  32. 32.0 32.1 Grimal. (1988) p. 170
  33. Shaw. (2000) p. 170
  34. K.S.B. Ryholt: The Political Situation in Egypt during the Second Intermediate Period, c.1800–1550 BC, Carsten Niebuhr Institute Publications, vol. 20. Copenhagen: Museum Tusculanum Press, 1997
  35. Darrell D. Baker: The Encyclopedia of the Pharaohs: Volume I – Predynastic to the Twentieth Dynasty 3300–1069 BC, Stacey International, ISBN 978-1-905299-37-9, 2008
  36. Grajetzki. (2006) p. 71
  37. Bell. (1975) p. 227
  38. Bell. (1975) p. 230
  39. Bell. (1975) p. 263
  40. Teeter. (1994) p. 27

ஆதாரா நூற்பட்டியல்[தொகு]

  • Aldred, Cyril (1987). The Egyptians. Thames and Hudson. 
  • Arnold, Dorothea (1991). "Amenemhet I and the Early Twelfth Dynasty at Thebes". Metropolitan Museum Journal 26. doi:10.2307/1512902. 
  • Bell, Barbara (1975). "Climate and the History of Egypt: The Middle Kingdom". American Journal of Archaeology (Archaeological Institute of America) 79 (3): 223–269. 
  • Erman, Adolf (2005). Ancient Egyptian Literature: A Collection of Poems, Narratives and Manuals of Instructions from the Third and Second Millennia BC. New York: Kegan Paul. பன்னாட்டுத் தரப்புத்தக எண்:0-7103-0964-3. 
  • Foster, John L. (2001). Ancient Egyptian Literature: An Anthology. University of Texas Press. பன்னாட்டுத் தரப்புத்தக எண்:0-292-72527-2. 
  • Gardiner, Alan (1964). Egypt of the Pharaohs. Oxford University Press. 
  • Grajetzki, Wolfram (2006). The Middle Kingdom of Ancient Egypt. Gerald Duckworth & Co. Ltd.. பன்னாட்டுத் தரப்புத்தக எண்:0-7156-3435-6. 
  • Grimal, Nicolas (1988). A History of Ancient Egypt. Librairie Arthéme Fayard. 
  • Habachi, Labib (1963). "King Nebhepetre Menthuhotep: his monuments, place in history, deification and unusual representations in form of gods". Annales du Service des Antiquités de l'Égypte 19: 16–52. 
  • Hayes, William (1953). "Notes on the Government of Egypt in the Late Middle Kingdom". Journal of Near Eastern Studies 12: 31–39. doi:10.1086/371108. 
  • Morenz, Ludwid D. (2003), "Literature as a Construction of the Past in the Middle Kingdom", in Tait, John W. (ed.), 'Never Had the Like Occurred': Egypt's View of Its Past, translated by Martin Worthington, London: University College London, Institute of Archaeology, an imprint of Cavendish Publishing Limited, pp. 101–118, ISBN 1-84472-007-1
  • Murnane, William J. (1977). Ancient Egyptian Coregencies. Studies in Ancient Oriental Civilization. 40. The Oriental Institute of the University of Chicago. பன்னாட்டுத் தரப்புத்தக எண்:0-918986-03-6. https://oi.uchicago.edu/research/publications/saoc/saoc-40-ancient-egyptian-coregencies. 
  • Parkinson, R. B. (2002). Poetry and Culture in Middle Kingdom Egypt: A Dark Side to Perfection. London: Continuum. பன்னாட்டுத் தரப்புத்தக எண்:0-8264-5637-5. 
  • Redford, Donald (1992). Egypt, Canaan, and Israel in Ancient Times. Princeton University Press. பன்னாட்டுத் தரப்புத்தக எண்:0-691-00086-7. 
  • Richards, Janet (2005). Society and Death in Ancient Egypt. Cambridge University Press. பன்னாட்டுத் தரப்புத்தக எண்:0-521-84033-3. 
  • Shaw, Ian; Nicholson, Paul (1995). The Dictionary of Ancient Egypt. Thames and Hudson. 
  • Shaw, Ian (2000). The Oxford history of ancient Egypt. Oxford University Press. பன்னாட்டுத் தரப்புத்தக எண்:0-19-280458-8. 
  • Simpson, William Kelly (1972). The Literature of Ancient Egypt: An Anthology of Stories, Instructions, and Poetry. translations by R.O. Faulkner, Edward F. Wente, Jr., and William Kelly Simpson. New Haven and London: Yale University Press. பன்னாட்டுத் தரப்புத்தக எண்:0-300-01482-1. 
  • Teeter, Emily (1994). "Egyptian Art". Art Institute of Chicago Museum Studies (The Art Institute of Chicago) 20 (1): 14–31. doi:10.2307/4112949. 
  • Trigger, B.; Kemp, Barry; O'Connor, David; Lloyd, Alan (1983). Ancient Egypt: A Social History. Cambridge University Press. 
  • Wegner, Josef (1996). "The Nature and Chronology of the Senwosret III–Amenemhat III Regnal Succession: Some Considerations Based on New Evidence from the Mortuary Temple of Senwosret III at Abydos". Journal of Near Eastern Studies 55: 249–279. doi:10.1086/373863. 

மேலும் படிக்க[தொகு]

  • Allen, James P. Middle Egyptian Literature: Eight Literary Works of the Middle Kingdom. Cambridge, UK: Cambridge University Press, 2015.
  • Bourriau, Janine. Pharaohs and Mortals: Egyptian Art in the Middle Kingdom. Cambridge, UK: Fitzwilliam Museum, 1988.
  • Grajetzki, Wolfgang. The Middle Kingdom of Ancient Egypt: History, Archaeology and Society. Bristol, UK: Golden House, 2006.
  • Kemp, Barry J. Ancient Egypt: Anatomy of a Civilization. 2d ed. London: Routledge, 2006.
  • Oppenheim, Adela, Dieter Arnold, and Kei Yamamoto. Ancient Egypt Transformed: The Middle Kingdom. New York: Metropolitan Museum of Art, 2015.
  • Parkinson, Richard B. Voices From Ancient Egypt: An Anthology of Middle Kingdom Writings. Norman: University of Oklahoma Press, 1991.
  • --. Poetry and Culture in Middle Kingdom Egypt: A Dark Side to Perfection. London: Continuum, 2002.
  • Szpakowska, Kasia. Daily Life in Ancient Egypt. Oxford: Blackwell, 2008.
  • Wendrich, Willeke, ed. Egyptian Archaeology. Chichester, UK: Wiley-Blackwell, 2010.
முன்னர்
எகிப்தின் முதல் இடைநிலை காலம்
எகிப்திய இராச்சியங்களின் காலக்கோடுகள்
கிமு 2055–1650
பின்னர்
எகிப்தின் இரண்டாம் இடைநிலைக் காலம்