உள்ளடக்கத்துக்குச் செல்

பூட்டான்

கட்டற்ற கலைக்களஞ்சியமான விக்கிப்பீடியாவில் இருந்து.
பூட்டான் இராச்சியம்
འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ། (Dzongkha)
Druk gyal khab
கொடி of பூட்டான்
கொடி
சின்னம் of பூட்டான்
சின்னம்
குறிக்கோள்: ༄༅༎དཔལ་ལྡན་འབྲུག་པ་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་རྒྱལ༎
Palden Drukpa Chokley Namgyal
"புகழுக்குரிய துருக்பா, அனைத்து திசைகளிலும் வெற்றி பெற்ற"
நாட்டுப்பண்: འབྲུག་ཙན་དན།
Druk tsendhen
"இடியோசை டிராகன் இராச்சியம்"
(பூட்டானிய நாட்டுப்பண்)
தலைநகரம்திம்பு
27°28.0′N 89°38.5′E / 27.4667°N 89.6417°E / 27.4667; 89.6417
பெரிய நகர்தலைநகரம்
ஆட்சி மொழி(கள்)திஃசொங்கா
சமயம்
(2020)[1][2]
மக்கள்பூட்டானியர்
அரசாங்கம்ஒருமுக நாடாளுமன்ற அரசியல்சட்ட முடியாட்சி
ஜிக்மே கேசர் நாம்கியல் வாங்சுக்
• பிரதமர்
திசேரிங் தோப்காய்
சட்டமன்றம்நாடாளுமன்றம்
தேசிய மன்றம்
தேசிய சபை
தொடக்கம்
• ஒன்றிணைப்பு
1616–1634
• துருக் தெசி காலம்
1650–1905
• வாங்சுக் அரசமரபு ஆட்சிக்கு வருதல்
17 திசம்பர் 1907
• பூட்டான்-இந்தியா ஒப்பந்தம்
8 ஆகத்து 1949
18 சூலை 2008
• இந்திய மேலாட்சி முடிவுக்கு வருதல்
1 சனவரி 2011
பரப்பு
• மொத்தம்
38,395 km2 (14,824 sq mi)[3][4] (133-ஆவது)
• நீர் (%)
1.1
மக்கள் தொகை
• 2021 மதிப்பீடு
777,486[5][6][7] (159-ஆவது)
• 2022 கணக்கெடுப்பு
7,27,145[8]
• அடர்த்தி
20.4/km2 (52.8/sq mi) (205-ஆவது)
மொ.உ.உ. (கொ.ஆ.ச.)2026 மதிப்பீடு
• மொத்தம்
Increase $15.415 பில்லியன்[9] (159-ஆவது)
• தலைவிகிதம்
Increase $19,255[10] (101-ஆவது)
மொ.உ.உ. (பெயரளவு)2026 மதிப்பீடு
• மொத்தம்
Increase $3.771 பில்லியன்[11] (161-ஆவது)
• தலைவிகிதம்
Increase $4,710[12] (122-ஆவது)
ஜினி (2022)positive decrease 28.5[13]
தாழ்
மமேசு (2023)Increase 0.698[14]
மத்திமம் · 125-ஆவது
நாணயம்இங்குல்ட்ரம் (BTN)
இந்திய ரூபாய் (₹)
நேர வலயம்ஒ.அ.நே+06 (பூ. தி. நே.)
வாகனம் செலுத்தல்left[15]
அழைப்புக்குறி+975
ஐ.எசு.ஓ 3166 குறியீடுBT
இணையக் குறி.bt
  1. The population of Bhutan had been estimated based on the reported figure of about 1 million in the 1970s when the country had joined the United Nations and precise statistics were lacking.[16] Thus, using the annual increase rate of 2–3%, the most population estimates were around 2 million in 2000. A national census was carried out in 2005 and it turned out that the population was 672,425. Consequently, United Nations Population Division reduced its estimation of the country's population in the 2006 revision[17] for the whole period from 1950 to 2000.

பூட்டான்[a] (Bhutan) அல்லது அலுவல்பூர்வமாக பூட்டான் இராச்சியம்[b] (Kingdom of Bhutan) என்பது தெற்காசியாவில் அமைந்துள்ள ஒரு நிலம்சூழ் நாடாகும். கிழக்கு இமயமலைத் தொடரில் இது அமைந்துள்ளது. வடக்கு மற்றும் வட மேற்கில் சீனாவின் திபெத்து தன்னாட்சிப் பகுதியையும், தெற்கு மற்றும் தென்கிழக்கே இந்தியாவையும் எல்லைகளாக இந்நாடு கொண்டுள்ளது.[c] எட்டு இலட்சத்துக்கும் அதிகமான (8,00,871) மக்கள் தொகையுடன் 38,394 சதுர கிலோமீட்டர்கள் பரப்பளவை இந்நாடு கொண்டுள்ளது. உலக அளவில் பூட்டான் பரப்பளவின் அடிப்படையில் 133-ஆவது இடத்தையும், மக்கள் தொகையின் அடிப்படையில் 160-ஆவது இடத்தையும் பெறுகிறது. மன்னரை நாட்டுத் தலைவராகவும், பிரதமரை அரசுத் தலைவராகவும் கொண்ட ஒரு சனநாயக அரசியல் சட்ட முடியாட்சி இந்நாடு ஆகும். அரசின் சமயமான வச்சிரயான பௌத்தத்தின் தலைவராக சே கென்போ திகழ்கிறார்.

வடக்கிலுள்ள இமயமலைகளானவை இந்நாட்டின் தெற்கின் பசுமையான அயன அயல் மண்டலச் சமவெளிகளிலிருந்து தொடங்குகின்றன. பூட்டானின் இமயமலைப் பகுதிகளில் கடல் மட்டத்திற்கு மேலே 7,000 மீட்டர்களையும் விட உயரமான சிகரங்கள் உள்ளன. பூட்டானின் மிக உயரமான சிகரம் கங்கர் புயேன்சம் ஆகும். உலகிலேயே இதுவரை ஏறப்படாத மிக உயரமான மலை இதுவாகும். பூட்டானின் காட்டுயிர்களானவை அவற்றின் பன்முகத் தன்மைக்காகக் குறிப்பிடப்படுகின்றன. இமயமலை தக்கின் மற்றும் தங்க நிற மந்தி உள்ளிட்டவை இதில் அடங்கும். இந்நாட்டின் தலைநகரமும், மிகப் பெரிய நகரமும் திம்பு ஆகும். இந்நாட்டின் மொத்த மக்கள் தொகையில் சுமார் 15% பேர் இந்நகரத்தில் வாழ்கின்றனர்.

பூட்டானும், அண்டைப் பகுதியான திபெத்தும் பௌத்தம் பரவியதைக் கண்டன. புத்தரின் வாழ்நாளின் போது தெற்காசியாவில் தோன்றிய மதம் இதுவாகும். முதலாம் ஆயிரம் ஆண்டில் பௌத்தத்தின் வச்சிரயானப் பிரிவானது வங்காளத்தின் தெற்கு பாலப் பேரரசிலிருந்து பூட்டானுக்குப் பரவியது. 16-ஆம் நூற்றாண்டின் போது சப்துருங் நகவங் நம்கியால் பூட்டானின் பள்ளத்தாக்குகளை ஓர் ஒற்றை அரசாக ஒன்றிணைத்தார். மூன்று திபெத்தியப் படையெடுப்புகளை இவர் தோற்கடித்தார், எதிரி சமயப் பிரிவுகளை அடிபணிய வைத்தார், திசா யிக் சட்ட அமைப்பை உருவாக்கினார், இறையியல் மற்றும் குடிமையியல் நிர்வாகிகளைக் கொண்ட ஓர் அரசாங்கத்தை நிறுவினார். நம்கியால் இந்நாட்டின் முதல் சப்துருங் ரின்போச்சேவாக உருவானார். திபெத்திலுள்ள தலாய் லாமாவைப் போலவே பூட்டானின் ஆன்மீகத் தலைவர்களாக இவருக்குப் பின் பதவிக்கு வந்தவர்கள் செயல்பட்டனர்.

பிரித்தானியப் பேரரசின் அதிகரித்து வந்த பிரித்தானியச் செல்வாக்கின் கீழ் பூட்டான் வந்தது.[20] 19-ஆம் நூற்றாண்டின் துவார் போரின் போது பிரித்தானிய இந்தியாவுக்கு வங்காள துவார்சுவை பூட்டான் விட்டுக் கொடுத்தது. வாங்சுக் அரசமரபானது முடியாட்சியாகத் தோன்றியது. துணைக்கண்டத்தில் பிரித்தானியாவுடன் நெருக்கமான தொடர்புகளைக் கொண்டிருந்தது. 1910-இல் புனாகா ஒப்பந்தமானது பூட்டானை கிட்டத்தட்ட பிரித்தானியாவின் ஒரு பாதுகாப்புப் பகுதியாக ஆக்கியது. அயல்நாட்டுக் கொள்கையில் பிரித்தானிய ஆலோசனையைக் கேட்பதாக பூட்டான் உறுதி கொடுத்தது. பூட்டான் என்றுமே அலுவல்பூர்வமாக பிரித்தானியாவின் ஒரு பாதுகாப்புப் பகுதியாக ஆகவிட்டாலும் இந்நிலை இருந்தது. இந்த அமைப்பானது 1949-இல் இந்தியாவுடனான ஒரு புதிய ஒப்பந்தத்தின் கீழ் தொடர்ந்தது. டார்சிலிங்கில் இந்த ஒப்பந்தம் கையொப்பமிடப்பட்டது. இரு நாடுகளும் தத்தமது நாட்டின் இறையாண்மையை அங்கீகரித்தன.[21]

பூட்டான் 1971-ஆம் ஆண்டு ஐக்கிய நாடுகள் அவையில் இணைந்தது. தற்போது இந்நாடு 56 நாடுகளுடன் உறவுமுறைகளைக் கொண்டுள்ளது. இந்திய இராணுவத்தைச் சார்ந்திருக்கும் அதே நேரத்தில் பூட்டான் இதன் சொந்த இராணுவப் பிரிவுகளைப் பேணுகிறது. 2008-ஆம் ஆண்டின் அரசமைப்பானது தேர்ந்தெடுக்கப்பட்ட தேசிய அவை மற்றும் ஒரு தேசிய மன்றத்துடன் ஒரு நாடாளுமன்ற அரசாங்கத்தை நிறுவியது.

தெற்காசிய நாடுகளின் பிராந்தியக் கூட்டமைப்பைத் (தெ. நா. பி. கூ.) தோற்றுவித்த ஓர் உறுப்பினராக பூட்டான் உள்ளது. காலநிலை மாற்ற பாதிப்பு அவை, கூட்டுசேரா இயக்கம், வங்காள விரிகுடா பல்துறை தொழில்நுட்ப பொருளாதார கூட்டுறவிற்கான முன்னெடுப்பு, அனைத்துலக நாணய நிதியம், உலக வங்கிக் குழுமம், ஐக்கிய நாடுகள் கல்வி, அறிவியல், பண்பாட்டு நிறுவனம், உலக சுகாதார அமைப்பு ஆகியவற்றில் ஓர் உறுப்பினராக இந்நாடு உள்ளது. 2016-இல் பொருளாதாரச் சுதந்திரம், தொழில் செய்வதற்கான உகந்த நிலை, அமைதி மற்றும் இலஞ்ச ஊழலற்ற நிலை ஆகியவற்றில் தெ. நா. பி. கூ. அமைப்பிலேயே முதலாம் இடத்தைப் பூட்டான் பெற்றது. 2020-இல் மனித மேம்பாட்டுச் சுட்டெண்ணில் இலங்கை மற்றும் மாலைத்தீவுகளுக்குப் பிறகு தெற்காசியாவிலேயே மூன்றாவது இடத்தைப் பூட்டான் பெற்றது. 2024-ஆவது ஆண்டு நிலவரப்படி தெற்காசியாவில் மிகவும் அமைதியான நாடாக உலகளாவிய அமைதிச் சுட்டெண்ணில் 21-ஆவது இடத்தை இந்நாடு பெற்றுள்ளது. இப்பட்டியலின் முதல் கால் பங்கு இடங்களில் உள்ள ஒரே ஒரு தெற்காசிய நாடாகவும் இந்நாடு திகழ்கிறது.[22][23] உலகில் நீராற்றலுக்கான மிகப் பெரிய கையிருப்புகளில் ஒன்றைப் பூட்டான் கொண்டுள்ளது.[24][25] காலநிலை மாற்றத்தால் பனிப்பாறைகள் உருகுவதானது பூட்டானில் ஓர் அதிகரித்து வந்த கவலையை ஏற்படுத்தியுள்ளது.[26]

பெயர்க் காரணம்

[தொகு]

திபெத்தியர்கள் திபெத்து பகுதியைக் குறிப்பிடப் பயன்படுத்திய "போட்" என்ற சொல்லிலிருந்து இது அநேகமாகத் தருவிக்கப்பட்டிருக்கலாம் என்று கருதப்பட்டாலும் "பூட்டான்" என்ற பெயரின் துல்லியமான காரணம் அறியப்படவில்லை. பாரம்பரியமாக இந்நாட்டின் பெயரானது நேபாளிச் சொல்லான "பூட்டான்" (भुटान) வழியாகச் சமசுகிருதச் சொல்லான போடா-அன்டா (भोट-अन्त) "திபெத்தின் முடிவு" என்பதன் படியெடுப்பாக எடுத்துக் கொள்ளப்படுகிறது. திபெத்தியப் பீடபூமி மற்றும் பண்பாட்டின் தெற்கு எல்லையாகப் பூட்டானின் நிலையைக் குறிக்கும் ஒரு சொற்றொடர் இதுவாகும்.[27][28][29]

17-ஆம் நூற்றாண்டிலிருந்து பூட்டானின் அலுவல்பூர்வப் பெயர் துருக் யுல் (இலக்கிய ரீதியாக பொருள்: "துருக்பா வழித் தோன்றோல்களின் நாடு" அல்லது "இடியோசை திராகனின் நிலம்". இந்நாட்டின் ஆதிக்கமிக்க பௌத்தப் பிரிவைக் குறிப்பிட இது பயன்படுத்தப்படுகிறது); "பூட்டான்" என்ற பெயர் ஆங்கில மொழி அலுவல்பூர்வத் தொடர்புகளில் மட்டுமே தோன்றுகிறது.[29] பூட்டானின் மன்னர்களைக் குறிப்பிடப் பயன்படுத்தப்படும் துருக் கியால்போ, "திராகன் மன்னன்", மற்றும் பூட்டானியர் தம் நாட்டைக் குறிக்கப் பயன்படுத்தப்படும் துருக்பா, "திராகன் மக்கள்", ஆகிய இரு பெயர்களுமே இதே போன்று தருவிக்கப்பட்ட சொற்களாகும்.[30]

போக்டான், பூக்டான், போட்டாந்திசு, போட்டன் மற்றும் போட்டன்டர் உள்ளிட்ட பூட்டானை ஒத்த பெயர்களானவை ஐரோப்பாவில் 1580-களின் போது தான் தோன்றத் தொடங்குகின்றன. சீன்-பாப்திசுதே தவேர்னியரின் 1676-ஆம் ஆண்டு ஆறு பயணங்கள் எனும் நூலானது பௌட்டான் என்ற பெயரைப் பதிவு செய்த முதல் நூலாகும். எனினும், இப்பெயர்களானவை நவீன கால பூட்டானைக் குறிப்பிடவில்லை. திபெத்திய இராச்சியத்தைக் குறிப்பிட்டன. இசுக்காட்லாந்து நாடு காண் பயணியான சார்ச் போக்லேவின் 1774-ஆம் ஆண்டுப் பயணம் வரை இந்த இரு பகுதிகளுக்கு இடையிலான நவீன கால வேறுபாடானது தொடங்கப்படவில்லை. இரு பகுதிகள், பண்பாடுகள், அரசுகளுக்கு இடையிலான வேற்றுமைகளை உணர்ந்த இவர் பிரித்தானியக் கிழக்கிந்திய நிறுவனத்துக்குத் தான் சமர்பித்த இறுதி அறிக்கையில் துருக் தேசியின் இராச்சியத்தை "பௌடான்" என்றும், பஞ்சென் லாமாவின் இராச்சியத்தைத் "திபெத்து" என்றும் அழைக்குமாறு அலுவல்பூர்வமாக முன் மொழிந்தார். பிரித்தானியக் கிழக்கிந்திய நிறுவனத்தின் பொது நில அளவையாளரான சேம்சு ரென்னல் இந்த பிரெஞ்சுப் பெயரை "பூட்டான்" என்று முதன் முதலில் ஆங்கிலமயமாக்கினார். பிறகு, இந்நாடு மற்றும் திபெத்துக்கு இடையிலான தனித்துவத்தைப் பிரபலப்படுத்தினார்.[31]

முதல் முறையாக பூட்டான் ஒரு தனித்த இராச்சியமாக ஒரு மேற்குலக வரைபடத்தில் தோன்றியது. ஆனால், இந்நாட்டின் உள்ளூர் பெயரான "புரோவுக்பா" என்ற பெயரின் கீழ் தோன்றியது.[31] லோ மோன் ("கருப்பு தெற்கு நிலம்"), லோ திசேன்டென்ஜோங் ("ஊசியிலைச் சவுக்கு மரங்களின் தெற்கு நிலம்"), லோமென் காஷி ("நான்கு பதைகளின் தெற்கு நிலம்"), லோ மெஞ்சோங் ("மூலிகைகளின் தெற்கு நிலம்") உள்ளிட்டவை இந்நாட்டின் பிற பெயர்கள் ஆகும்.[32][33]

வரலாறு

[தொகு]
மூன்று இமயமலைப் பகுதிகளின் மையத்தில் பச்சை நிறத்தில் நிழலிடப்பட்டுள்ள பூட்டான். 1912-ஆம் ஆண்டின் மேற்கு ஆசிய வரைபடத்தில் காட்டப்பட்டுள்ளது.

கற்கருவிகள், ஆயுதங்கள், யானைகள், பெரும் கல் அமைப்புகளின் எஞ்சிய பகுதிகள் ஆகியவை பொ. ஊ. மு. 2,000-ஆம் ஆண்டிலிருந்தே பூட்டானில் மக்கள் வாழ்ந்து வந்தனர் என்ற ஆதாரத்தை, அந்நேரத்தைச் சேர்ந்த எந்தவிதப் பதிவுகளும் இல்லாவிட்டாலும் தருகின்றன. பொ. ஊ. மு. 500 மற்றும் பொ. ஊ. 600 ஆகிய ஆண்டுகளுக்கு இடையில் லோமோன் (பொருள். தெற்கு இருள்) அல்லது மோன்யுல் ("இருள் நிலம்", பூட்டான் மற்றும் அருணாச்சலப் பிரதேசத்தில் உள்ள ஓர் இனக் குழுவான மோன்பாவைக் குறிக்கப் பயன்படுத்தப்படும் பெயர் இதுவாகும்) அரசானது அமைந்திருந்திருக்கலாம் என்ற கோட்பாட்டை வரலாற்றாளர்கள் முன் வைக்கின்றனர். லோமான் திசேன்டென்ஜோங் (சந்தன மர நாடு) மற்றும் லோமோன் காஷி அல்லது தெற்கு மோன் (நான்கு பாதைகளின் நாடு) ஆகிய பெயர்களானவை பண்டைக் காலப் பூட்டானிய மற்றும் திபெத்தியக் கால வரிசை நூல்களில் உள்ளன.[34][35]

பாரோ பள்ளத்தாக்கிலுள்ள திசோங். 1646-இல் கட்டப்பட்டது

பொ. ஊ. 7-ஆம் நூற்றாண்டின் நடுப் பகுதியில் பூட்டானுக்கு பௌத்தமானது முதன் முதலில் அறிமுகப்படுத்தப்பட்டது. பௌத்தத்திற்கு மாறிய திபெத்திய மன்னனான சாங்த்சென் காம்போ[36] (ஆட்சி 627-649) திபெத்தியப் பேரரசை சிக்கிம் மற்றும் பூட்டானுக்கு விரிவாக்கினார்.[37] நடு பூட்டானில் பூம்தாங்கிலுள்ள சம்பாய் லகாங் மற்றும் பாரோ பள்ளத்தாக்கிலுள்ள கியிச்சு லகாங் ஆகிய இரு பௌத்தக் கோயில்களைக் கட்ட இவர் ஆணையிட்டர்.[38] பௌத்தமானது 746-இல்[39] செயல் முனைப்புடன்[36] மன்னர் சிந்து இராஜாவின் (கஞ்சோம்;[40] செந்தா கியாப்; சாகர் கியால்போ) ஆட்சியின் கீழ் பரப்பப்பட்டது. பூம்தாங்கில் சாகர் குதோ அரண்மனையில் ஓர் அரசாங்கத்தை நிறுவிய நாடு கடந்து வாழ்ந்த இந்திய மன்னன் இவராவார்.[41]:35[42]:13

பாரோவின் தேசிய அருங்காட்சியகத்தில் உள்ள போத்துக்கீசப் பீரங்கிகள்
திராசிகங் திசோங் கட்டடம். 1659-இல் இது கட்டப்பட்டது.

10-ஆம் நூற்றாண்டு வாக்கில் பூட்டானின் சமய வரலாறானது இந்நாட்டின் அரசியல் வளர்ச்சி மீது ஒரு குறிப்பிடத்தக்க தாக்கத்தை ஏற்படுத்தியது. பல்வேறு மங்கோலியப் போர்ப் பிரபுக்களால் புரவலம் பெற்ற பௌத்தத்தின் பல்வேறு துணைப் பிரிகளானவை தோன்றின.[43] யுவான் அரசமரபின் தாக்கம் பூட்டான் மீது இருந்திருக்கலாம் என்று கருதப்படுகிறது. இந்த அரசமரபுடன் பூட்டானானது பல்வேறு பண்பாட்டு மற்றும் சமய ஒற்றுமைகளைப் பகிர்ந்து கொண்டுள்ளது.[44]

பூட்டானின் உட்புறப் பகுதி குறித்த ஒரு வரைபடம். ஆண்டு 1783.
பூட்டானின் ஓவியம். ஆண்டு 1813.
1905-இல் பூட்டானின் அரசவையில் பிரித்தானியத் தூதுவர்கள்.

14-ஆம் நூற்றாண்டில் யுவான் அரசமரபின் வீழ்ச்சிக்குப் பிறகு அரசியல் மற்றும் சமயப் பரப்பில் முதன்மை நிலைக்காக இந்தத் துணைப் பிரிவுகள் ஒன்றுடன் ஒன்று போட்டியிட்டன. 16-ஆம் நூற்றாண்டு வாக்கில் துருக்பா வழித் தோன்றல்கள் பதவிக்கு வருவதற்கு இது இறுதியாக வழி வகுத்தது.[38][45]

உள்நாட்டளவில் பூட்டான் பல பெயர்களால் அறியப்படுகிறது. போத்துக்கீச இயேசு சபையின் எசுதேவோ கசேல்லா மற்றும் சோவாவோ கப்ரல்[46] ஆகியோரின் 1627-ஆம் ஆண்டு ரெலகாவோ ஆனது பூட்டான் குறித்த தொடக்க கால மேற்குலகப் பதிவு ஆகும். கம்பிரசி (கோச் பீகாரிகள் அழைத்த பெயர்)[47], போட்டென்டே மற்றும் மோன் (தெற்கு திபெத்திற்கான திபெத்திய மக்களின் பெயர்) என இதன் பெயரானது பலவாறாகப் பதிவு செய்யப்பட்டுள்ளது.[31] 17-ஆம் நூற்றாண்டின் தொடக்கம் வரை போரிட்டுக் கொண்டிருந்த நிலக்கிழார்களின் சிறு நிலங்களின் ஒரு தளர்வாக ஒருங்கிணைக்கப்பட்ட பகுதியாக பூட்டான் அமைந்திருந்தது. அந்நேரத்தில், இப்பகுதியானது திபெத்திய லாமா மற்றும் இராணுவத் தலைவரான நகவாங் நம்கியாலால் ஒன்றிணைக்கப்பட்டது. திபெத்திலிருந்து சமய ஒடுக்கு முறை காரணமாக இவர் தப்பித்து வந்திருந்தார். விட்டு விட்டு நிகழ்ந்த திபெத்திய ஊடுருவல்களுக்கு எதிராக நாட்டைத் தற்காப்பதற்காக நம்கியால் தகர்க்க இயலாத தொடர்ச்சியான் திசோங்குகள் அல்லது கோட்டைகளைக் கட்டமைத்தார். உள்ளூர்ப் பிரபுக்களை மையப்படுத்தப்பட்ட கட்டுப்பாட்டின் கீழ் கொண்டு வர உதவிய சட்டமான திசா யிக்கை அறிவித்தார். இத்தகைய பல திசோங்குகள் இன்றும் உள்ளன. இவை சமய மற்றும் மாவட்ட நிர்வாக மையங்களாகச் செயல்பட்டுக் கொண்டுள்ளன. போத்துக்கீச இயேசு சபையினரான எசுதேவோ கசேல்லா மற்றும் சோவாவோ கப்ரல் 1627-இல் பூட்டானுக்கு வருகை புரிந்த முதன் முதலில் பதிவு செய்யப்பட்ட ஐரோப்பியர்கள் ஆவர்.[48] இவர்கள் தாங்கள் திபெத்துக்குச் செல்லும் வழியில் இந்நாட்டிற்கு வருகை புரிந்திருந்தனர். இவர்கள் சப்துருங் நகவாங் நம்கியாலைச் சந்தித்தனர். இவருக்கு ஆயுதங்கள், வெடி மருந்து மற்றும் ஒரு தொலைநோக்கியைப் பரிசாகக் கொடுத்தனர். திபெத்துக்கு எதிரான போரில் தாங்கள் பணியாற்றுவதற்கு முன் வந்தனர். ஆனால், சப்துருங் இந்த முன் மொழிவை நிராகரித்தார். கிட்டத்தட்ட எட்டு மாதங்கள் தங்கியிருந்ததற்குப் பிறகு தனது பயணங்கள் குறித்து சக்ரி மடாலயத்திலிருந்து ஒரு நீண்ட கடிதத்தை கசேல்லா எழுதினார். சப்துருங் குறித்து அரிதாக எஞ்சியிருக்கும் அறிக்கை இதுவாகும்.[49][50]

1651-இல் நகவாங் நம்கியால் இறந்த போது இவரது இறப்பானது 54 ஆண்டுகளுக்கு இரகசியமாக வைக்கப்பட்டது. நிலைப்படுத்தப்பட்ட ஒரு காலத்திற்குப் பிறகு, பூட்டான் உள்நாட்டுப் பிரச்சனைகளில் மூழ்கியது. 1711-இல் தெற்கிலிருந்த கூச் பெகார் இராச்சியத்தின் இராஜாவுக்கு எதிராகப் பூட்டான் போருக்குச் சென்றது. இதைத் தொடர்ந்து நடந்த அமைதியின்மையின் போது திபெத்தியர்கள் 1714-இல் தோல்வியடைந்த முயற்சியாகப் பூட்டானைத் தாக்கினர்.[51] கூச் பெகாரில் பூட்டானின் செல்வாக்கு அதிகரித்ததைக் கொண்டு இக்காலமானது குறிக்கப்படுகிறது.[52]

18-ஆம் நூற்றாண்டில் கூச் பெகார் இராச்சியம் மீது பூட்டானியர் படையெடுத்து ஆக்கிரமித்துக் கொண்டனர். 1772-இல் கூச் பெகாரின் மகாராசா பிரித்தானியக் கிழக்கிந்திய நிறுவனத்திடம் முறையிட்டார். பூட்டானியரை வெளியேற்றியதன் மூலமும், 1774-இல் பூட்டானையே பிறகு தாக்கியதன் மூலமும் கிழக்கிந்திய நிறுவனம் உதவி புரிந்தது. 1730-ஆம் ஆண்டுக்கு முந்தைய தன் எல்லைகளுக்குப் பின் வாங்க பூட்டான் ஒப்புக் கொண்ட ஓர் அமைதி ஒப்பந்தமானது கையொப்பமிடப்பட்டது. எனினும், அமைதியானது நிலையற்றதாக இருந்தது. அடுத்த 100 ஆண்டுகளுக்குப் பிரித்தானியருடனான எல்லைப்புறச் சண்டைகள் தொடர்ந்தன. இச்சண்டைகளானவை இறுதியாகத் துவார் போருக்கு (1864-65) வழி வகுத்தன. வங்காளத் துவார்சு பகுதியைக் கட்டுப்பாட்டில் பைப்பதற்காக நடத்தப்பட்ட ஒரு போர் இதுவாகும். பூட்டானியர் போரில் தோற்றதற்குப் பிறகு பிரித்தானிய இந்தியா மற்றும் பூட்டானுக்கு இடையில் சிஞ்சுலா ஒப்பந்தமானது கையொப்பமிடப்பட்டது. போர் இழப்பீடுகளின் ஒரு பகுதியாக துவார்சு பகுதியானது ஐக்கிய இராச்சியத்திற்கு ₹50,000-க்கு வாடகைக்கு பரிமாறப்பட்டது. இந்த ஒப்பந்தமானது பிரித்தானிய இந்தியா மற்றும் பூட்டானுக்கு இடையிலான அனைத்து சண்டைகளையும் முடிவுக்குக் கொண்டு வந்தது.

1870-களின் போது எதிரிப் பள்ளத்தாக்குகளான பாரோ மற்றும் தோங்சாவுக்கு இடையிலான அதிகாரப் போராட்டங்களானவை பூட்டானில் உள்நாட்டுப் போருக்கு வழி வகுத்தன. இறுதியாக திரோங்சாவின் பென்லோப்பான (ஆளுநர்) உக்யேன் வாங்சுக் பதவிக்கு வருவதற்கு இது காரணமானது. நடு பூட்டானிலிருந்த தன்னுடைய அதிகாரத் தளத்திலிருந்து உக்யேன் வாங்சுக் தனது அரசியல் எதிரிகளைத் தோற்கடித்தார். 1882-85 ஆகிய காலகட்டத்தின் போது நடைபெற்ற பல உள்நாட்டுப் போர்கள் மற்றும் கிளர்ச்சிகளைத் தொடர்ந்து நாட்டை ஒன்றிணைத்தார்.[53]

இந்நாட்டிற்கு ஒரு யுக ஆண்டான 1907-இல் முன்னணி பௌத்தத் துறவிகள், அரசு அதிகாரிகள் மற்றும் முக்கியக் குடும்பங்களின் தலைவர்கள் ஆகியோரின் லேங்யே திசோக்கால் நாட்டின் மரபு வழி மன்னராக உக்யேன் வாங்சுக் ஒருமனதாகத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டார். கோங்சிம் உக்யேன் தோர்சியால் இதற்கு உறுதியான விண்ணப்பமானது வழங்கப்பட்டது. பூட்டானிலிருந்த பிரித்தானிய அரசியல் முகவரான யோவான் கிளவுட் ஒயிட்டு இந்த விழாவின் புகைப்படங்களை எடுத்தார்.[54] பிரித்தானிய அரசாங்கமானது உடனடியாக புதிய முடியாட்சியை அங்கீகரித்தது. 1910-இல் புனாகா ஒப்பந்தத்தில் பூட்டான் கையொப்பமிட்டது. பூட்டானின் அயல்நாட்டு விவகாரங்களைப் பிரித்தானியக் கட்டுப்பாட்டிற்குக் கொடுத்த ஒரு துணைப்படைத் திட்டம் இதுவாகும். இதன் பொருளானது பூட்டான் ஒரு இந்திய மன்னர் அரசைப் போல நடத்தப்படும் என்பதாகும். வரலாற்று ரீதியாக பூட்டானின் அடக்கமான நிலையைக் கவனத்தில் கொள்ளும் போது இந்த ஒப்பந்தமானது குறைவான அளவே உண்மையான தாக்கத்தை ஏற்படுத்தியது. திபெத்துடனான பூட்டானின் பாரம்பரிய உறவு முறைகளையும் இது பாதித்ததாகத் தோன்றவில்லை. 15 ஆகத்து 1947 அன்று ஐக்கிய இராச்சியத்திடமிருந்து புதிய இந்திய மேலாட்சி அரசானது சுதந்திரத்தைப் பெற்றதற்குப் பிறகு இந்தியாவின் சுதந்திரத்தை அங்கீகரித்த முதல் நாடுகளில் ஒன்றாகப் பூட்டான் உருவானது. பூட்டானின் அயல்நாட்டு உறவு முறைகள் மீது பிரித்தானியா அதிகாரத்தைப் பெற்ற 1910-ஆம் ஆண்டின் ஒப்பந்தத்தை ஒத்த ஓர் ஒப்பந்தமானது 8 ஆகத்து 1949 அன்று புதிதாகச் சுதந்திரமடைந்த இந்தியாவுடன் கையொப்பமிடப்பட்டது.[34]

1953-இல் மன்னர் சிக்மே தோர்சி வாங்சுக், அதிகப்படியான சனநாயக வடிவமுள்ள நிர்வாகத்தை ஊக்குவிப்பதற்காக 130 உறுப்பினர்களைக் கொண்ட ஒரு தேசிய அவையுடன் இந்நாட்டின் அரசியலமைப்பை நிறுவினார். 1965-இல் ஒரு வேத்தியல் ஆலோசனை மன்றத்தை இவர் அமைத்தார். 1968-இல் இவர் அமைச்சரவையை உருவாக்கினார். 1971-இல் பூட்டான் மூன்று ஆண்டுகளுக்குப் பார்வையாளர் நிலையைக் கொண்டிருந்ததற்குப் பிறகு ஐக்கிய நாடுகள் அவையில் இணைத்துக் கொள்ளப்பட்டது. சூலை 1972-இல் சிக்மே சிங்கே வாங்சுக் தன்னுடைய தந்தை தோர்சி வாங்சுக்கின் இறப்பிற்குப் பிறகு தன்னுடைய பதினாறாம் வயதில் அரியணைக்கு வந்தார்.

2010-ஆம் ஆண்டு திம்புவில் நடைபெற்ற தெற்காசிய நாடுகளின் பிராந்தியக் கூட்டமைப்பின் 16-ஆம் உச்சி மாநாட்டில் ஆப்கானித்தான், வங்காளதேசம், மாலைத்தீவுகள், இந்தியா, பாக்கித்தான், நேபாளம், பூட்டான் மற்றும் இலங்கையின் தலைவர்கள்.

பூட்டானின் ஆறாவது ஐந்தாண்டுத் திட்டமானது (1987-92) "ஒரே நாடு, ஒரே மக்கள்" என்ற கொள்கையை உள்ளடக்கியிருந்தது. திரிக்லம் நம்சக் என்றழைக்கப்பட்ட பாரம்பரிய துருக்பா உடை மற்றும் நடையொழுங்கு விதிகளின் ஒரு சட்டத்தை அறிமுகப்படுத்தியது. அனைத்து குடிமக்களும் கோ (ஆண்களுக்கான முட்டி வரை நீளமுள்ள அங்கி) மற்றும் கிரா (பெண்களுக்கான கணுக்கால் வரை நீளமுள்ள உடை) ஆகியவற்றை அணிய வேண்டிய தேவையை இச்சட்டத்தின் உடை குறித்த அம்சங்களானவை குறிப்பிட்டிருந்தன.[55] 1960-களின் பிற்பகுதியிலிருந்து பூட்டானிய அரசாங்கத்தின் கொள்கையில் ஓர் அடிப்படையான மையமானது திசொங்கா மொழியின் பயன்பாட்டை நவீனப்படுத்துவதாகும். 1964-இல் இந்தியின் பயன்பாட்டைக் கைவிட்டதுடன் இது தொடங்கியது. இந்நாட்டில் அலுவல்பூர்வ மதச்சார்பற்ற கல்வியைத் தொடங்க உதவுவதற்காக பின்பற்றப்பட்ட ஒரு மொழியாக இந்தி திகழ்ந்தது.[56] இதன் விளைவாக 1990 மார்ச்சில் பள்ளி ஆண்டின் தொடக்கத்தில் தெற்கு பூட்டானின் லோத்சம்பா இனத்தவரால் பேசப்பட்ட நேபாளி மொழியானது (இந்தியுடன் இம்மொழி ஒற்றுமைகளைக் கொண்டிருந்தது) பள்ளிகளில் பயிற்றுவிக்கப்படுவதானது கைவிடப்பட்டது. பூட்டானியப் பள்ளிகளிலிருந்து அனைத்து நேபாளி கல்விப் பாடங்களும் கைவிடப்பட்டன.[55]

1988-இல் சட்டவிரோதக் குடியேற்றத்திற்கு எதிராகப் பாதுகாப்பதற்காக தெற்கு பூட்டானில் ஒரு மக்கள் தொகைக் கணக்கெடுப்பை பூட்டான் நடத்தியது. இந்தியாவுடனான எல்லைகளானவை நுண் துளைகளுடையதாக உள்ளதைப் போன்ற தெற்கில் ஒரு தொடர்ச்சியான பிரச்சினையாக இது திகழ்ந்தது.[57] 1958-ஆம் ஆண்டில் செலுத்தப்பட்ட வரியின் ஓர் இரசீதையோ அல்லது பூர்வீகம் குறித்த ஒரு சான்றிதழையோ ஒவ்வொரு குடும்பமும் மக்கள் தொகைக் கணக்கெடுப்புப் பணியாளர்களிடம் அளிக்க வேண்டிய தேவையிருந்தது. அந்தாண்டுக்கு முன்னரோ அல்லது பின்னரோ உள்ள இரசீதுகள் ஏற்றுக் கொள்ளப்படமாட்டாது என்று குறிப்பிடப்பட்டது. தாங்கள் உண்மையில் பூட்டானியக் குடிமக்கள் என்று நிரூபிப்பதற்காக ஒருவரின் பிறந்த இடத்திலிருந்து பெறப்பட்ட சான்றிதழாக இப்பூர்வீகச் சான்றிதழ் இருக்க வேண்டும் என்று குறிப்பிடப்பட்டது. குடியுரிமைக்கான சான்றாக முன்னர் வெளியிடப்பட்ட குடியுரிமை அட்டைகள் தற்போது ஏற்றுக் கொள்ளப்படவில்லை. இந்த அளவீடுகளால் ஐயத்திற்குள்ளான பலர் குடிசார் மற்றும் பண்பாட்டு உரிமைகளுக்காகப் போராடத் தொடங்கினர். 1907-ஆம் ஆண்டிலிருந்து அமைந்துள்ள அரசியலமைப்பிற்கு ஒரு மொத்தமான மாற்றமானது கொண்டுவரப்பட வேண்டும் என்று வேண்டினர். தெற்கு பூட்டான் முழுவதும் போராட்டங்களும், அது தொடர்பான வன்முறைகளும் பரவிய போது அரசாங்கமானது மாறாக தனது எதிர்ப்பை அதிகப்படுத்தியது. போராட்டங்களிலிருந்த மக்கள் "தேசத்திற்கு எதிரான பயங்கரவாதிகள்" என்று முத்திரை குத்தப்பட்டனர்.[58] ஆர்ப்பாட்டங்களுக்குப் பிறகு பூட்டானிய இராணுவமும், காவல் துறையும் நாடு மற்றும் அரசாங்கத்திற்கு எதிராக வன்முறையில் ஈடுபட்ட பங்கெடுப்பாளர்களையும், ஆதரவாளர்களையும் அடையாளம் காணத் தொடங்கின. இவர்கள் கைது செய்யப்பட்டு மாதங்களுக்கு விசாரணையின்றி சிறை வைக்கப்பட்டனர்.[55] சீக்கிரமே பூட்டானிய அரசாங்கமானது தன்னிச்சையாக இதன் மக்கள் தொகைக் கணக்கெடுப்புப் பணிகளானவை தெற்கு பூட்டானில் ஓர் இலட்சத்துக்கும் மேற்பட்ட "சட்டவிரோதக் குடியேறிகளின்" இருப்பை, இந்த எண்ணிக்கையானது பொதுவாக விவாதத்திற்குரியதாக இருந்தாலும் கண்டறிந்துள்ளதாக அறிவித்தது. இவ்வறாக மக்கள் தொகைக் கணக்கெடுப்புப் பணிகளானவை அரசுக்கு எதிராகக் கிளர்ச்சியில் பங்கெடுத்த அதிருப்தியாளர்களை அடையாளம் காணுவதற்கும், வெளியேற்றுவதற்கும் ஒரு கருவியாகப் பயன்படுத்தப்பட்டன என்று குறிப்பிடப்படுகிறது. 80,000 - 1,00,000-க்கு இடைப்பட்ட எண்ணிக்கையிலான லோத்சம்பாக்களை கட்டாயப்படுத்தி வெளியேற்றுவதற்காக இராணுவம் மற்றும் பிற காவல் படைகளானவை தயார்படுத்தப்பட்டன. பரவலான வன்முறை, சித்திரவதை, கற்பழிப்பு மற்றும் கொலைகளைப் பயன்படுத்தியதாக இந்தக் காவல் படையினர் மீது குற்றம் சாட்டப்பட்டது.[59][60][61] வெளியேற்றப்பட்ட லோத்சம்பாக்கள் தெற்கு நேபாளில் உள்ள முகாம்களில் அகதிகளாக ஆயினர். 2008-ஆம் ஆண்டிலிருந்து கனடா, நார்வே, ஐக்கிய இராச்சியம், ஆத்திரேலியா, அமெரிக்கா உள்ளிட்ட பல மேற்குலக நாடுகள் லோத்சம்பா அகதிகளின் இந்தக் குழுவிலுள்ள பெரும்பாலானவர்களைத் தங்கள் நாடுகளில் குடியமர்த்த அனுமதித்துள்ளன.[58]

அரசியல் சீர்திருத்தமும், நவீனமயமாக்கமும்

[தொகு]

20-ஆம் நூற்றாண்டின் பிந்தைய பகுதி, 21-ஆம் நூற்றாண்டின் தொடக்கப் பகுதிகளில் பூட்டானானது முக்கியமான பொருளாதார மற்றும் சமூக நவீனமயமாக்கலுக்கு உள்ளானது. பள்ளிகள், மருத்துவமனைகள், சாலைகள் கட்டமைக்கப்பட்டன. தொழுநோய் மற்றும் போலியோ போன்ற நோய்கள் ஒழிக்கப்பட்டன. எழுத்தறிவு வீதமானது இளைஞர்களுக்கு 98%, மொத்த மக்களுக்கு 72% என பெருமளவுக்கு அதிகரித்தது. பிறப்பின் போது ஆயுட்கால எதிர்பார்ப்பானது பூட்டானில் 75 ஆண்டுகளாக உள்ளது. உலகளாவிய சராசரியை விட இது நான்கு ஆண்டுகள் அதிகமானதாகும்.[62]

பூட்டானின் அரசியல் அமைப்பானது முழுமையான முடியாட்சி என்பதிலிருந்து அரசியல் சட்ட முடியாட்சியாக சமீபத்தில் மாற்றம் அடைந்துள்ளது. மன்னர் சிக்மே சிங்கே வாங்சுக் தன்னுடைய நிர்வாக அதிகாரங்களில் பெரும்பாலானவற்றை அமைச்சர்களின் மன்றத்திற்கு மாற்றியுள்ளார். தேசியச் சபையில் மூன்றில் இரு பங்கினர் ஆதரவு தெரிவித்தால் மன்னரை விசாரணைக்கு உட்படுத்த முடியும் என்பதற்கும் அனுமதியளித்துள்ளார்.[63]

1999-இல் தொலைக்காட்சி மற்றும் இணையம் மீதான தடையை அரசாங்கமானது நீக்கியது. தொலைக்காட்சியை அறிமுகப்படுத்திய கடைசி நாடுகளில் ஒன்றாகப் பூட்டானை இது ஆக்குகிறது. தன்னுடைய உரையில் பூட்டானை நவீனமயமாக்குவதில் ஓர் இன்றியமையாத படியாகத் தொலைக்காட்சி இருப்பதாகவும், நாட்டின் மொத்த தேசிய மகிழ்ச்சிக்கு ஒரு முதன்மையான பங்களிப்பாகத் தொலைக்காட்சி திகழ்வதாகவும் மன்னர் குறிப்பிட்டார்.[64] ஆனால், இந்தப் புதிய தொழில்நுட்பத்தைத் "தவறாகப் பயன்படுத்துவதானது" பாரம்பரிய பூட்டானிய விழுமியங்களைச் மெல்ல அழிக்கும் என்று எச்சரித்துள்ளார்.[65]

2005-ஆம் ஆண்டின் தொடக்கத்தில் ஒரு புதிய அரசியலமைப்பானது அளிக்கப்பட்டது. திசம்பர் 2005-இல், 2008-ஆம் ஆண்டு தனது மகனுக்காக அரியணையிலிருந்து தான் விலகுவேன் என்று வாங்சுக் அறிவித்தார். 9 திசம்பர் 2006 அன்று தான் உடனடியாகப் பதவி விலகுவதாக அறிவித்தார். திசம்பர் 2007, மார்ச்சு 2008-இல் முதல் தேசிய நாடாளுமன்றத் தேர்தல்களைத் தொடர்ந்து இவ்வாறு அறிவித்தார். 6 நவம்பர் 2008-இல் 28 வயதுடைய சிக்மே கேசர் நம்கியால் வாங்சுக் மன்னனாக முடிசூட்டப்பட்டார்.[66] 1 சனவரி 2011 அன்று பூட்டானின் அயல்நாட்டுக் கொள்கைகளில் ஆலோசனை வழங்கும் பதவியை இந்தியாவுக்கு அளித்த இந்தியாவுடனான பூட்டானின் 1949-ஆம் ஆண்டு ஒப்பந்தமானது அதன் திருத்தியமைக்கப்பட்ட வடிவத்தில் செயல்பாட்டுக்கு வந்தது. அயல்நாட்டுக் கொள்கைகளில் பூட்டானுக்கு அலுவல்பூர்வ சுதந்திரத்தை இது வழங்கியது. இதன் மூலம் பூட்டான் மீதான இந்தியாவின் 100 ஆண்டு கால மேலாட்சியை முடிவுக்குக் கொண்டு வந்தது.[67]

கோவிட்-19 பெருந்தொற்று காலத்தின் போது பூட்டானின் சுற்றுலாத் துறையானது பெருமளவுக்குப் பாதிக்கப்பட்டது. இந்நாட்டின் பொருளாதாரம் 10% குறைவதற்குக் காரணமானது. சுற்றுலாத் துறையை தனியார்மயமாக்கியதானது இத்தொழிற்துறையிலிருந்து அரசுக்குக் கிடைக்கும் வருவாய் குறைவதற்குக் காரணமானது.[62] சூலை 2021 வாக்கில் ஆசுதிராசென்கா தடுப்பூசிகளை இரு முறை செலுத்தியதன் மூலம் இந்நாட்டின் மக்கள் தொகையில் 90% பேருக்குத் தடுப்பூசிகளைச் செலுத்த பூட்டானால் முடிந்தது.[68] செப்டம்பர் 2022-இல் பூட்டான் சுற்றுலாப் பயணிகளுக்கு மீண்டும் திறக்கப்பட்டது. ஆனால், 2025-ஆம் ஆண்டு நிலவரப்படி பெருந்தொற்றுக்கு முந்தைய அளவுக்கு இந்நாட்டிற்கு வரும் சுற்றுலாப் பயணிகளின் எண்ணிக்கை என்றுமே மீளவில்லை.[62]

2022-இல் நிகர தேசிய மகிழ்ச்சி ஆணையமானது கலைக்கப்பட்டது. இதன் விதிமுறைகளானவை தங்களைக் கட்டுக்குள் வைப்பதாக வணிக நிறுவனங்களும், தொழிற்துறையும் கண்டன. வெற்றிக்கான தேசிய அளவீடாக மொத்த உள்நாட்டு உற்பத்தியை மீண்டும் அறிமுகப்படுத்துவதற்காக சிபாரிசு செய்தன. சமீபத்திய ஆண்டுகளில் இளைஞர்கள் பெருமளவுக்கு வெளியேறுவதைப் பூட்டான் கண்டுள்ளது. பெருந்தொற்றுக்குப் பிறகு குறைந்தது 50,000 மக்கள் (நாட்டின் மொத்த மக்கள் தொகையில் 6%-க்கும் மேல்) இவ்வாறு வெளியேறியுள்ளனர்.[62][69]

13 திசம்பர் 2023 அன்று பூட்டான் அலுவல்பூர்வமாக மிகக் குறைந்த வளர்ச்சியைக் கொண்ட நாடுகளின் பட்டியலிலிருந்து நீக்கப்பட்டது.[70] 17 திசம்பர் 2023 அன்று கேலேபுவில் ஒரு சிறப்புப் பொருளாதார மண்டலம் உருவாக்கப்படுவதாக மன்னர் அறிவித்தார். திட்டமிடப்பட்டுள்ள கேலேபு விழிப்புணர்வு நகரமானது ஒரு பொருளாதார மற்றும் நிதி மையமாகப் பயன்படுத்தப்படும் எனத் திட்டமிடப்பட்டுள்ளது. துபாய் மற்றும் சிங்கப்பூரை முன் மாதிரியாகக் கொண்டு இது உருவாக்கப்பட உள்ளது. ஒரு புதிய பன்னாட்டு விமான நிலையம், இந்தியத் தொடருந்து அமைப்பை இந்நகரம் வரை விரிவாக்குவது உள்ளிட்டவை இதற்கென திட்டமிடப்பட்டுள்ள உட்கட்டமைப்புகளாகும். இந்த சிறப்புப் பொருளாதார மண்டலமானது தங்கத்தைப் பின் புலமாகக் கொண்ட இதன் சொந்த நாணயத்தைக் கொண்டிருக்கும். இத்திட்டத்தானது ஒரு சிங்கப்பூரைச் சேர்ந்த தலைமைச் செயல் அதிகாரியால் நிர்வகிக்கப்படுகிறது. மன்னரைத் தவிர்த்து இத்திட்டக் குழுவின் உறுப்பினர்கள் அனைவரும் பூட்டானைச் சேராதவர்களாக உள்ளனர்.[71]

புவியியல்

[தொகு]
பூட்டானின் இட அமைவு வரைபடம்
பூட்டானில் பனிப்பொழிவு

பூட்டான் கிழக்கு இமயமலையின் தெற்குச் சரிவுகளில் அமைந்துள்ளது. வடக்கில் சீனாவின் திபெத்து தன்னாட்சிப் பகுதிக்கும், மேற்கு மற்றும் தெற்கில் இந்திய மாநிலங்களான சிக்கிம், மேற்கு வங்காளம், அசாம் ஆகிய பகுதிகளுக்கும், கிழக்கில் இந்திய மாநிலமான அருணாச்சலப் பிரதேசத்துக்கு இடையிலும் அமைந்துள்ள நிலம்சூழ் நாடு இதுவாகும்.[72][73] அட்சரேகைகள் 26°வடக்கு மற்றும் 29°வடக்கு மற்றும் தீர்க்கரேகைகள் 88°கிழக்கு மற்றும் 93°கிழக்கு ஆகியவற்றுக்கு இடையில் இந்நாடு அமைந்துள்ளது. இந்நாட்டின் நிலமானது பெரும்பாலும் சரிவான மற்றும் உயரமான மலைகளைக் கொண்டுள்ளது. இம்மலைகளின் நெடுகில் வேகமாக ஓடும் ஆறுகள் தொடர்ச்சியாக உள்ளன. இந்திய சமவெளிக்குள் செல்வதற்கு முன்னர் இவை ஆழமான பள்ளத்தாக்குகளை அமைக்கின்றன. உண்மையில் பூட்டானின் 98.8% பரப்பளவானது மலைகளாக உள்ளது. இது உலகிலேயே மிக அதிக மலைப்பாங்கான நாடாக இந்நாட்டை ஆக்குகிறது.[74] தெற்கு மலை அடிவாரங்களில் கடல் மட்டத்திலிருந்து 200 மீட்டர் என்பதிலிருந்து 7,000 மீட்டருக்கும் அதிகமான உயரம் வரை இந்நாட்டின் நிலப்பரப்புகள் அமைந்துள்ளன. இந்தப் பெரும் புவியியல் வேறுபாடானது இதற்குச் சமமான வேறுபட்ட காலநிலைகளுடன் சேர்த்து பூட்டானின் தனிச் சிறப்பான உயிரினப் பல்வகைமை மற்றும் சூழல் அமைப்புகளுக்குப் பங்களிக்கிறது.[4]

பூட்டானின் வடக்குப் பகுதியானது கிழக்கு இமயமலையின் ஆல்பைன் புதர்ப் பகுதி மற்றும் பசும்புல் வயல்களின் ஒரு வளைவைக் கொண்டுள்ளது. மிக அதிக உயரங்களில் மட்டு மீறிய குளிர்ந்த காலநிலையைக் கொண்ட பனிப் பாறைகளைக் கொண்ட மலைச் சிகரங்கள் வரை இது உயர்கிறது. இந்நாட்டின் வடக்குப் பகுதியில் உள்ள பெரும்பாலான சிகரங்களானவை கடல் மட்டத்திலிருந்து 7,000 மீட்டருக்கும் அதிகமான உயரத்தில் அமைந்துள்ளன. இந்நாட்டில் உள்ள மிக உயரமான சிகரம் 7,570 மீட்டர்கள் உயரமுடைய கங்கர் புவேன்சம் ஆகும். மனிதர்களால் ஏறப்படாத உலகின் மிக உயரமான மலை என்ற தனித்துவத்தை இச்சிகரம் கொண்டுள்ளது.[75] இந்நாட்டின் மிகத் தாழ்ந்த பகுதி மானசு ஆற்றுப் பள்ளத்தாக்கில் 98 மீட்டர் உயரத்தில் அமைந்துள்ளது. இப்பள்ளத்தாக்கில் இந்த ஆறானது இந்தியாவுடனான எல்லையைக் கடக்கிறது.[75] உருகும் பனியால் நீரைப் பெறும் ஆறுகளானவை இப்பகுதியில் ஆல்பைன் பள்ளத்தாக்குகள் வழியாகச் செல்கின்றன. இப்பள்ளத்தாக்குகள் கால்நடைகளுக்கு மேய்ச்சல் நிலத்தைத் தருகின்றன. மக்கள் அடர்த்தி குறைவான நாடோடி மேய்ப்பாளர்களால் இந்நிலங்கள் கவனித்துக் கொள்ளப்படுகின்றன.

பூட்டானின் நடுப் பகுதியில் உள்ள கருப்பு மலைகளானவை மோ சு மற்றும் திராங்மே சு ஆகிய இரு முதன்மையான ஆறு அமைப்புகளுக்கு இடையில் ஒரு திருப்பு முனையை அமைக்கின்றன. கருப்பு மலைத் தொடரிலுள்ள சிகரங்களானவை கடல் மட்டத்திலிருந்து 1,500 மீட்டர்கள் மற்றும் 4,925 மீட்டர்களுக்கு இடைப்பட்ட உயரத்தில் அமைந்துள்ளன. கீழ் மலைப் பகுதிகளில் வேகமாக ஓடும் ஆறுகளானவை ஆழ்ந்த பள்ளங்களைச் செதுக்கியுள்ளன. உயர்ந்த பகுதிகளில் கிழக்கு இமயமலை துணை ஆல்பைன் ஊசியிலைக் காடுகள் மற்றும் தாழ்ந்த உயரங்களில் கிழக்கு இமயமலை அகண்ட இலைக் காடுகளை உள்ளடக்கியவையாக நடு பூட்டானின் மலைகளின் காடுகள் திகழ்கின்றன. இந்நாட்டின் நடுப் பகுதியின் மர நிலங்களானவை பூட்டானின் காடுகள் உற்பத்தியில் பெரும்பாலானவற்றைத் தருகின்றன. பூட்டானின் முதன்மையான ஆறுகளாக தோர்சா, ராய்டாக், சங்கோசு மற்றும் மானசு ஆகிய ஆறுகள் திகழ்கின்றன. இப்பகுதி வழியாக இவை ஓடுகின்றன. இந்நாட்டின் மக்களில் பெரும்பாலானவர்கள் நடு உயர் நிலங்களில் வாழ்கின்றனர்.

தெற்கில் சிவாலிக் குன்றுகளானவை அடர்த்தியான இமயமலை துணை வெப்பமண்டல அகண்ட இலைக் காடுகளாலும், வண்டல் மணலுடைய கீழ் நில ஆற்றுப் பள்ளத்தாக்குகளாலும், கடல் மட்டத்திலிருந்து சுமார் 1,500 மீட்டர்கள் வரை உயரமுடைய மலைகளாலும் மூடப்பட்டுள்ளன. இந்த மலை அடிக் குன்றுகளானவை துணை வெப்பமண்டல துவார்சு சமவெளியாக உயரம் குறைகின்றன. துவார்சு என்பது உத்தி ரீதியிலான மலைக் கணவாய்களுக்கான நுழைவாயிலாக உள்ளது (இது துவர்சு என்றும் அறியப்படுகிறது; இலக்கிய ரீதியாக, அசாமிய, வங்காள, மைதிலி, போச்புரி மற்றும் மகாகி மொழிகளில் "டோர்சு" (ஆங்கிலம்: Doors)).[72][76] துவார்சுவின் பெரும்பாலான பகுதிகள் இந்தியாவில் உள்ளன. ஆனால், 10 - 15 கிலோமீட்டர்கள் அகல நிலமானது பூட்டானுக்குள் நீண்டுள்ளது. பூட்டான் துவார்சு பகுதியானது வடக்கு மற்றும் தெற்கு துவார்சு என்று இரு பகுதிகளாகப் பிரிக்கப்பட்டுள்ளது.

இமயமலை அடிவாரங்களுடன் எல்லைகளைக் கொண்டுள்ள வடக்கு துவார்சுவானது கரடு முரடானதாக, சரிவான மற்றும் வறண்ட நிலப்பரப்பாகவும், நுண் துகள்களையுடைய மணலுடன் அடர்த்தியான தாவர வளர்ச்சி மற்றும் ஏராளமான காட்டுயிர்களைக் கொண்டதாகவும் உள்ளது. தெற்கு துவார்சுவானது மிதமான செழிப்பான மணல், கடுமையான புன்னிலப் புற்கள், அடர்ந்த கலவையான காடுகள், நன்னீர் ஊற்றுகளைக் கொண்டுள்ளது. உருகும் பனி அல்லது பருவ மழையால் நீர் பெறும் மலை ஆறுகளானவை இந்தியாவின் பிரம்மபுத்திரா ஆற்றில் சென்று கலக்கின்றன. இந்நாட்டின் வேளாண்மை அமைச்சகத்தால் வெளியிடப்பட்ட தரவானது இந்நாடு அக்டோபர் 2005 நிலவரப்படி 64% காடுகளின் பரப்பளவைக் கொண்டுள்ளது.

காலநிலை

[தொகு]
பூட்டானின் கோப்பென் காலநிலை வகைப்பாடுகள்

கடல் மட்டத்திலிருந்து உள்ள உயரத்தைப் பொறுத்து பூட்டானின் காலநிலையானது வேறுபடுகிறது. தெற்கில் துணை வெப்பமண்டலப் பகுதி முதல் உயர் நிலங்களில் மிதமான வெப்பமண்டலப் பகுதி வரையிலும், வடக்கில் ஆண்டு முழுவதும் பனியைக் கொண்டுள்ள துருவ-வகைக் காலநிலையுடன் இந்நாடு உள்ளது. பூட்டான் ஐந்து தனித்துவமான பருவங்களைக் கொண்டுள்ளது: கோடைகாலம், பருவமழைக் காலம், இலையுதிர் காலம், குளிர் காலம், இளவேனிற்காலம். மேற்கு பூட்டானானது கடுமையான பருவ மழைப் பொழிவைப் பெறுகிறது. தெற்கு பூட்டானானது சூடான ஈரப்பதமுள்ள கோடை காலங்களையும், மிதமான குளிருடைய குளிர் காலங்களையும் கொண்டுள்ளது. நடு மற்றும் கிழக்குப் பூட்டான் பகுதிகளானவை மேற்குப் பகுதியை விட வெப்பமாகவும், வறண்டதாகவும், மிதமான கோடை காலங்களையும், மிதமான குளிர் காலங்களையும் கொண்டுள்ளன.

உயிரினப் பல்வகைமை

[தொகு]
பூட்டானின் தேசிய விலங்காகத் தக்கின் உள்ளது.

11 சூன் 1992 அன்று ரியோ உயிரியல் வேற்றுமை ஒப்பந்தத்தில் பூட்டான் கையொப்பமிட்டது. 25 ஆகத்து 1995 அன்று இந்த ஒப்பந்தத்தின் ஒரு பங்குதாரராக இந்நாடு உருவானது.[77] இந்நாடு இறுதியாக தேசிய உயிரினப் பல்வகைமை உத்தி மற்றும் செயல்பாட்டுத் திட்டத்தை உருவாக்கியது. இத்திட்டம் இரு முறை திருத்தியமைக்கப்பட்டுள்ளது. இதில் மிக சமீபத்திய திருத்தமானது இந்த ஒப்பந்தத்தால் 4 பெப்பிரவரி 2010 அன்று பெற்றுக் கொள்ளப்பட்டது.[78]

விலங்குகள்

[தொகு]
பூட்டானின் திசோபு ஏரியில் இமயமலை மர்மோட்டு

தங்க நிற மந்தி போன்ற அரிதான உயிரினங்களுடன் ஒரு செழிப்பான முதனி உயிரினங்களை இந்நாடு கொண்டுள்ளது.[79][80] அசாமிய மகாக் குரங்கின் ஒரு வகையும் இங்கு பதிவு செய்யப்பட்டுள்ளது. சில அமைப்புகளால் மகாகா முன்சலா என்ற ஒரு புதிய உயிரினமாக இது கருதப்படுகிறது.[81]

வங்காளப் புலி, படைச்சிறுத்தை, அசாம் முயல், தேன் கரடி போன்ற உயிரினங்கள் தெற்கின் வெப்பமண்டலக் கீழ் நிலம் மற்றும் கடுமையான மரங்களைக் கொண்ட காடுகளில் வாழ்கின்றன. மித வெப்பமண்டலப் பகுதியில் சாம்பல் மந்தி, வங்காளப் புலி, வெண்கழுத்து மலைக்காட்டாடு, மலையாடு ஆகியவை கலவையான ஊசியிலை, அகண்ட இலை மற்றும் தேவதாருக் காடுகளில் காணப்படுகின்றன. பழங்களைத் தரும் மரங்களும், மூங்கில்களும் இமயமலை கருப்புக் கரடி, சிவப்பு பாண்டா, அணில், கடாமான், காட்டுப் பன்றி, கேளையாடு ஆகியவற்றுக்கு வாழ்விடத்தைக் கொடுக்கின்றன. வடக்கின் பெரிய இமயமலைத் தொடரிலுள்ள ஆல்பைன் வாழிடங்களானவை பனிச் சிறுத்தை, நீல செம்மறியாடு, இமயமலை மர்மோட்டு, இமாலய ஓநாய், மறிமான், வெண்வயிறு கத்தூரி மான், பூட்டானின் தேசிய விலங்கான பூட்டான் மறிமான் ஆகிய விலங்குகளுக்குத் தாயகமாக உள்ளன. அருகிய இனமாகிய காட்டு எருமை மாடானது தெற்குப் பூட்டானில் சிறிய எண்ணிக்கையில் காணப்படுகிறது.[82]

பூட்டானில் 770-க்கும் மேற்பட்ட பறவையினங்கள் பதிவு செய்யப்பட்டுள்ளன. உலக அளவில் அருகிய வெள்ளை இறக்கை வாத்தானது சமீபத்தில் 2006-இல் பூட்டானில் காணப்படும் பறவைகள் பட்டியலில் சேர்க்கப்பட்டது.[83]

பிபிசியின் 2010-ஆம் ஆண்டு புலி இழந்த நிலம் எனும் ஆவணப் படமானது பூட்டானுக்குள் செல்லும் ஒரு பயணம் குறித்ததாகும். உயர் இமயமலைப் பகுதிகளில் 4,000 மீட்டர்கள் உயரத்தில் புலிகள் வாழும் முதல் காணொளிப் பகுதியைப் பெற்றதாகக் கூறியதற்காக இப்பயணமானது குறிப்பிடத்தக்கதாக உள்ளது. செந்நாய் (அல்லது இந்தியக் காட்டு நாய்), ஆசிய யானைகள், சிறுத்தைகள், மற்றும் சிறுத்தைப் பூனைகள் உள்ளிட்ட பிற அரிதாகக் காணப்படும் காட்டு உயிரினங்களையும் பதிவு செய்த காணொளியை இந்தப் புகைப்படக் கருவிகள் கொண்டிருந்தன.[84]

தாவரங்கள்

[தொகு]

பூட்டானில் ஒட்டு மொத்த நிலப் பரப்பளவில் சுமார் 71% ஆகக் காடுகள் உள்ளன. 2020-இல் 27,25,080 எக்டேர்களுக்குச் சாமானதாக இது இருந்தது. 1990-இல் 25,06,720 எக்டேர்கள் என்பதிலிருந்து இது ஓர் அதிகரிப்பாகும். 2020-இல் இயற்கையாக மீண்டும் வளர்ந்த காடுகளானவை 27,04,260 எக்டேர்களாகவும், நடப்பட்ட காடுகள் 20,820 எக்டேர்களாகவும் இருந்தன. இயற்கையாக மீண்டும் வளரும் காடுகளில் 15% ஆனது முதன்மையான காடாகவும் (மனிதச் செயல்பாடுகளின் தெளிவாகப் புலப்படும் அறிகுறிகளின்றி உள்நாட்டு மர இனங்களைக் கொண்டவை), மற்றும் சுமார் 41% காட்டுப் பகுதியானது பாதுகாக்கப்பட்ட பகுதிகளுக்குள்ளும் அமைந்திருந்தன. 2015-ஆம் ஆண்டுக் கணக்கெடுப்பின் படி, 100% காடுகளின் பரப்பளவானது அரசிடம் இருந்ததாகக் குறிப்பிடப்படுகிறது.[85][86]

பூட்டானில் பெடிகுலாரிசு காக்கமினிதேந்தா உள்ளிட்ட 5,400-க்கும் மேற்பட்ட தாவர இனங்கள் உள்ளன.[87] பூட்டானியச் சூழ்நிலை அமைப்புகளில் பூஞ்சைகள் ஒரு முக்கியப் பங்கை ஆற்றுகின்றன. வளர்ச்சிக்குத் தேவையான தாது ஊட்டச் சத்துக்களை காட்டு மரங்களுக்கு மைக்கோரிசால் (வேர்ப் பூஞ்சையினங்கள்) பூஞ்சையினங்கள் கொடுக்கின்றன. இயற்கைச் சுழற்சியில் மரங்களை மட்கச் செய்தல், குப்பைகளைச் சிதைவடைச் செய்தல் ஆகிய செயல்பாடுகளில் பூஞ்சையினங்களானவை ஒரு முக்கியப் பங்கை ஆற்றுகின்றன.

இயற்கைப் பாதுகாப்பு

[தொகு]
மோடிதாங்
வா. நூ.
பூம்தேலிங்
புரும்சேங்லா
சோமோத்சங்கா
சி. கே.
சி. சி. வா.
பிப்சூ
மானசு
பூட்டானின் பாதுகாக்கப்பட்ட பகுதிகள் இளங்கத்தரிப்பூ நிறத்தில்; கானுயிரின வளாகங்கள் பச்சை நிறத்தில்

கிழக்கு இமயமலையானது ஓர் உலகளாவிய உயிரினப் பல்வகைமை ஈர்ப்பிடமாக அடையாளம் காணப்பட்டுள்ளது. 1995 - 1997 ஆகிய ஆண்டுகளுக்கு இடையில் இயற்கைக்கான உலகளாவிய நிதியத்தால் நடத்தப்பட்ட உலகளாவிய உயிரினப் பல்வகைமை குறித்த ஓர் அகல் விரிவான ஆய்வில் உலகின் தனிச் சிறப்பான 234 உலகளாவிய சூழலியல் பகுதிகளில் ஒன்றாக இது குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது.

சுவிச்சர்லாந்தில் அமைந்துள்ள பன்னாட்டு இயற்கைப் பாதுகாப்புச் சங்கத்தின் கூற்றுப் படி செயல் திறனுள்ள இயற்கைப் பாதுகாப்பு நடவடிக்கைகளுக்கான ஒரு முன் மாதிரியாக பூட்டான் பார்க்கப்படுகிறது. இந்நாட்டின் உயிரினப் பல்வகைமையைப் பேணுவதற்காக இந்நாட்டின் ஈடுபாட்டுக்காக பன்னாட்டளவிலான பாராட்டை இந்த இராச்சியமானது பெற்றுள்ளது.[88] நிலப் பரப்பளவில் குறைந்தது 60%-ஐக் காடுகளாகப் பேணுவது, நாட்டின் நிலப்பரப்பில் 40%-க்கும் அதிகமான அளவை[89][90] தேசியப் பூங்காக்கள், காப்பிடங்கள் மற்றும் பிற பாதுகாக்கப்பட்ட பகுதிகளாக அறிவிப்பது, மற்றும் மிக சமீபத்தில் பாதுகாக்கப்பட்ட பகுதிகளை இணைக்கும் உயிரினப் பல்வகைமை வளாகங்களாக நிலப்பரப்பில் மேற்கொண்ட 9%-ஐ அடையாளம் காணுவது ஆகிய முடிவுகளில் இது பிரதிபலித்துள்ளது. பூட்டானின் அனைத்து பாதுகாக்கப்பட்ட நிலங்களும் ஒன்றோடொன்று ஒரு பரந்த கானுயிரின வளாகங்கள் இணையத்தால் இணைக்கப்பட்டுள்ளன. நாடு முழுவதும் விலங்குகள் சுதந்திரமாக இடம் பெயருவதற்கு இது அனுமதியளிக்கிறது.[91] நடு வழி என்றழைக்கப்படும் இந்நாட்டின் வளர்ச்சிக்கான உத்தியின் மையத்தில் சுற்றுச்சூழல் பாதுகாப்பானது வைக்கப்பட்டுள்ளது. இது ஒரு துறையாக அணுகப்படுவதில்லை. மாறாக ஐயங்களின் ஒரு தொகுப்பாக அணுகப்படுகிறது. வளர்ச்சித் திட்டமிடலுக்கான பூட்டானின் ஒட்டு மொத்த அணுகுமுறையில் முதன்மைப் போக்காகக் கொள்ளப்பட வேண்டும் மற்றும் சட்டத்தால் காக்கப்பட வேண்டும் என்பது இந்தத் தொகுப்பாகும். இந்நாட்டின் அரசியலமைப்பானது அதன் பல்வேறு பிரிவுகளில் சுற்றுச்சூழல் தரங்கள் குறித்து குறிப்பிடுகிறது.[92]

சுற்றுச்சூழல் பிரச்சினைகள்

[தொகு]
இமயமலை கருப்புக் கரடி

பூட்டானின் இயற்கைப் பாரம்பரியமானது இன்னும் பெரும்பாலும் முழுமை கெடாது இருந்தாலும், அரசாங்கமானது இதை எளிதாக எடுத்துக் கொள்ளக் கூடாது எனவும், வரும் ஆண்டுகளில் சரி செய்யப்பட வேண்டிய தேவையுள்ள சவால்களில் ஒன்றாக இயற்கைச் சுற்றுச்சூழலின் பாதுகாப்பானது கருதப்பட வேண்டும் என்றும் குறிப்பிடுகிறது.[93] அனைத்து பூட்டானியர்களிலும் கிட்டத்தட்ட 56.3% வேளாண்மை, காடு வளர்ப்பு, இயற்கைப் பாதுகாப்பில் பங்கெடுத்துள்ளனர்.[92] மொத்த தேசிய மகிழ்ச்சியை இலக்காகக் கொண்ட இந்நாட்டின் திட்டத்தின் ஒரு பகுதியாக இயற்கைப் பாதுகாப்பை ஊக்குவிப்பதை அரசாங்கமானது குறிக்கோளாகக் கொண்டுள்ளது. இந்நாட்டின் நிலப்பரப்பில் பெரும்பான்மையாக அமைந்திருக்கும் காடுகளால் கிரகித்துக் கொள்ளக் கூடியவையாக[94] இந்நாடு உருவாக்கும் சிறிய அளவிலான மாசுபாடானது திகழ்வதால் தற்போது இந்நாடு வெளியிடும் பசுமைக்குடில் வாயுக்களில் நிகர அளவாக எதிர்மத்தைக் கொண்டுள்ளது.[91] 22 இலட்சம் டன்கள் கரியமில வாயுவை ஓராண்டுக்கு மொத்தமாக இந்நாடு வெளியிடும் அதே நேரத்தில், இந்நாட்டை ஆக்கிரமித்துள்ள 72% பெருமளவு காடுகளானவை கரியமில உறிஞ்சிகளாகச் செயல்படுகின்றன. ஒவ்வொரு ஆண்டும் 40 இலட்சம் டன்களுக்கும் மேற்பட்ட கரியமில வாயுவை உள் வாங்கிக் கொள்கின்றன.[91] 2018-இல் காட்டு நில அமைவு சுட்டெண்ணின் இடை மதிப்பாக 8.85/10-ஐ பூட்டான் பெற்றது. உலக அளவில் 172 நாடுகளில் 16-ஆவது இடத்தைப் பெற்றது.[95]

"குடிமக்களின் வாழ்வை மேம்படுத்தும், அதே நேரத்தில் காலநிலை மாற்றத்தை எவ்வாறு பொருளாதாரங்களும், வெவ்வேறு நாடுகளும் எதிர் கொள்ள முடியும் என்பதில் உலகிற்கான அகத் தூண்டுதலாகவும், ஒரு முன் மாதிரி நாடாகவும் பூட்டான் திகழ்வதாக" காலநிலை மாற்றம் குறித்த ஐநா வரைவு ஒப்பந்தத் தலைவர் அழைப்பதற்குக் காரணமான ஒரு குறிப்பிடத்தக்க எண்ணிக்கையிலான முற்போக்குப் பொருளாதாரக் கொள்கைகளைப் பூட்டான் கொண்டுள்ளது.[96] எடுத்துக்காட்டாக, இந்நாட்டில் மின்சாரச் சிற்றந்துகள் விற்பனையானது ஊக்குவிக்கப்பட்டுள்ளது. மொத்தச் சிற்றுந்துகளில் 10%-ஆக இவை உள்ளன. இந்நாடு நீர் மின் ஆற்றலிலிருந்து தன் பெரும்பாலான மின்னாற்றலைப் பெறுவதால் மின்னாற்றல் உற்பத்திக்குப் பெருமளவு பசுமைக்குடில் வாயுக்களை இந்நாடு வெளியிடுவதில்லை.[94]

நடைமுறையில், மக்கள் தொகையுடைய பகுதிகளுடன் இந்த விரிவான பாதுகாக்கப்பட்ட நிலங்களானவை மேற்கவிந்திருப்பதானது பரற்பர வாழிட ஆக்கிரமிப்புக்குக் காரணமாகியுள்ளது. பாதுகாக்கப்பட்ட காட்டுயிர்களானவை வேளாண்மைப் பகுதிகளுக்குள் நுழைகின்றன, பயிர்களைச் சேதப்படுத்துகின்றன, கால்நடைகளைக் கொல்கின்றன. பதிலுக்கு, பூட்டான் காப்பீட்டுத் திட்டத்தை அமல்படுத்தியுள்ளது. சூரிய சக்தியில் இயங்கும் எச்சரிக்கை மணியுடைய வேலிகள், காவல் கோபுரங்கள், தேடுதல் விளக்குகள் ஆகியவற்றைக் கட்டமைக்கத் தொடங்கியுள்ளது. மக்கள் குடியிருக்கும் பகுதியிலிருந்து விலங்குகள் விலகியிருப்பதை ஊக்குவிக்கத் தீவனங்கள் வழங்குதல், தாது உப்புக்களை நக்கும் இடங்களை அமைத்தல் ஆகிய பணிகளைச் செய்யத் தொடங்கியுள்ளது.[97]

நீடித்திருக்க இயலாத சுரண்டலில் முடிவடைந்த, காட்டுப் பகுதியிலிருந்து சேகரிக்கப்படும் ஓபியோகார்டிசெப்சு சினென்சிசு (கம்பளிப்பூச்சி பூஞ்சை) பூஞ்சைப் பயிரின் பெரும் சந்தை மதிப்பானது இதை ஒழுங்குப்படுத்துவது என்பது மிகக் கடினம் என்பதை நிரூபித்துள்ளது.[98]

1 ஏப்பிரல் 2019-இலிருந்து நெகிழித் தடையை பூட்டான் அமல்படுத்தியுள்ளது. சணல் மற்றும் பிற மட்கக்கூடிய பொருட்களிலிருந்து தயாரிக்கப்பட்ட மாற்றுப் பைகளானவை நெகிழிப் பைகளை இடமாற்றம் செய்துள்ளன.[99]

அரசாங்கமும், அரசியலும்

[தொகு]
Tshering Tobgay
திசேரிங் தோப்கேய்,
பிரதமர்

ஒரு நாடாளுமன்ற வடிவ அரசாங்கத்தை கொண்ட ஓர் அரசியல் சட்ட முடியாட்சியாகப் பூட்டான் திகழ்கிறது. தற்போது ஆட்சி செய்யும் முடியாட்சியாளர் சிக்மே கேசர் நம்கியால் வாங்சுக் ஆவார். தற்போதைய பிரதமராக மக்கள் சனநாயகக் கட்சியின் தலைவரான திசேரிங் தோப்கேய் திகழ்கிறார். 2008-இல் பூட்டானின் சனநாயக மாற்றமானது 1907-ஆம் ஆண்டிலிருந்து முடியாட்சியுடனான இந்நாட்டின் சமூக ஒப்பந்தத்தின் ஒரு பரிணாம வளர்ச்சியாகப் பார்க்கப்படுகிறது.[100] உலகின் ஆட்சி முறைகளின் வகைப்பாட்டில் வீ-டெம் சனநாயகச் சுட்டெண்ணின் படி, 2024-ஆம் ஆண்டில் தேர்தல்களை நடத்தும் ஒரு சனநாயகமாகப் பூட்டான் வகைப்படுத்தப்பட்டது.[101]

அரசி செட்சுன் பெமா, மன்னர் சிக்மே கேசர் நம்கியால் வாங்சுக் ஆகியோருடன் ஐக்கிய இராச்சியத்தின் மூன்றாம் சார்லசு

டிரக் கியால்ப்போ ("டிராகன் மன்னன்") நாட்டுத் தலைவராவார்.[102] இந்நாட்டின் அரசியல் அமைப்பானது பொது வாக்குரிமையை வழங்குகிறது. 25 தேர்ந்தெடுக்கப்பட்ட உறுப்பினர்களைக் கொண்ட மேலவையான தேசிய மன்றம், அரசியல் கட்சிகளிலிருந்து தேர்ந்தெடுக்கப்பட்ட 47 சட்டவாக்க உறுப்பினர்களைக் கொண்ட தேசிய அவை ஆகியவற்றை உள்ளடக்கியதாக இந்நாட்டின் அரசியல் அமைப்பு உள்ளது.

பிரதமரின் தலைமையிலான அமைச்சர்களின் மன்றமானது செயலாட்சி அதிகாரத்தைக் கொண்டுள்ளது. அரசாங்கம், தேசியச் சபை ஆகிய இரு அமைப்புகளிலும் சட்டவாக்க அதிகாரமானது உள்ளது. நீதிமன்றங்களானவை நீதித்துறை அதிகாரங்களைக் கொண்டுள்ளன. இறையியலைப் பகுதியளவு அடிப்படையாகக் கொண்ட திசா யிக் சட்டத் தொகுப்பிலிருந்து இந்நாட்டின் சட்ட அமைப்பு தோன்றுகிறது. 20-ஆம் நூற்றாண்டின் போது ஆங்கிலச் சட்டத்தால் இது தாக்கம் பெற்றது. நீதித்துறையின் நிர்வாகத் தலைவராக தலைமை நீதிபதி உள்ளார்.

அரசியல் பண்பாடு

[தொகு]

தேசிய சபைக்கான முதல் பொதுத் தேர்தல்களானவை 24 மார்ச்சு 2008 அன்று நடத்தப்பட்டன. சிக்மே தின்லேயின் பூட்டான் அமைதி, செழிப்புக் கட்சி (பூ. அ. செ. க.) மற்றும் சங்கய் நிகேதுப்பின் மக்கள் சனநாயகக் கட்சி (ம. ச. க.) ஆகிய இரு கட்சிகளும் முதன்மையான போட்டியாளர்களாகத் திகழ்ந்தன. பூ. அ. செ. கட்சியானது மொத்தமுள்ள 47 தொகுதிகளில் 45 தொகுதிகளைப் பெற்றதன் மூலம் இத்தேர்தலில் வெற்றி பெற்றது.[103] சிக்மே தின்லே 2008 முதல் 2013 வரை பிரதமராகப் பணியாற்றினார்.

மக்கள் சனநாயகக் கட்சியானது 2013-ஆம் ஆண்டுத் தேர்தல்களில் ஆட்சிக்கு வந்தது. 32 தொகுதிகளையும், 54.88% வாக்குகளையும் இது பெற்றது. இதன் தலைவரான திசேரிங் தோப்கேய் 2013 முதல் 2018 வரை பிரதமராகப் பணியாற்றினார்.

2018 தேசியச் சபைத் தேர்தலில் துருக் நியாம்ரூப் திசோக்பா அதிக எண்ணிக்கையிலான தொகுதிகளை வென்றார். லோத்தாய் திசேரிங் பிரதமராகவும், துருக் நியாம்ரூப் திசோக்பா அரசாங்கத்துக்குள்ளும் முதல் முறையாகக் கொண்டு வரப்பட்டனர்.[104]

2024 தேர்தலுக்குப் பிறகு பிரதமராக தோப்கேய் மீண்டும் வென்றார். ம. ச. கட்சியானது 30 தொகுதிகளை வென்றது. 28 சனவரி 2024 அன்று இவர் பதவியேற்றார்.[105]

அரசியல் பிரிவுகள்

[தொகு]

பூட்டான் 20 திசோங்கக்குகளாகப் (மாவட்டங்கள்) பிரிக்கப்பட்டுள்ளது. திசோங்கக் திசோக்து என்றழைக்கப்படும் ஓர் அமைப்பால் இவை ஒவ்வொன்றும் நிர்வகிக்கப்படுகின்றன. சில குறிப்பிட்ட துரோம்தேக்களில் (நகராட்சிகள்) திசோங்கக் நிர்வாகத்திற்கு நேரடியாகத் துணை அமைப்பாக மேற்கொண்ட நகராட்சி நிர்வாகம் உள்ளது. பெருமளவிலான தொகுதிகளில் கிராமப்புற கெவோக் (கிராம வட்டாரங்கள்) கெவோக் திசோக்தே என்றழைக்கப்படும் அமைப்புகளால் நிர்வகிக்கப்படுகின்றன.[106]

A map of Bhutan showing its 20 dzongkhags
திஃசொங்கா மொழியில் இந்நாட்டின் 20 திசோங்கக்குகளைக் காட்டும் பூட்டானின் ஒரு வரைபடம்

துரோம்தேக்கள் (நகராட்சிகள்) நிர்வாகத்திற்குத் தலைமை தாங்க துரோம்போன்களைத் தேர்ந்தெடுக்கின்றன. இவர்களும் பதிலுக்கு திசோங்கக் திசோக்துவில் துரோம்தேவைப் பிரதிநிதித்துவப்படுத்துகின்றனர். இதே போல், குப்கள் என்றழைக்கப்படும் தலைவர்களையும், மங்மீக்கள் என்றழைக்கப்படும் துணைத் தலைவர்களையும், இவர்களும் திசோங்கக் திசோக்துவில் அமருகின்றனர், மேலும் கெவோக் திசோக்தேயின் பிற உறுப்பினர்களையும் கெயோக்குகள் தேர்ந்தெடுக்கின்றன. பூட்டானிலுள்ள தேர்தல்கள் நடத்தப்படும் தொகுதிகளின் அடிப்படை அளவானது சிவோக் ஆகும். தேர்தல் ஆணையத்தால் அமைக்கப்படும் கெவோக்குகளின் ஒரு துணைப் பிரிவு இதுவாகும்.[106]

தகானா
கா
லுந்சே
மோங்கர்
பாரோ
பெமா-
கத்செல்
புனாகா
சம்துருப் சோங்கர்
சம்த்சே
சர்பங்
திராசிகங்
திராசியாங்சே
துரோங்சா
திசிரங்
வங்துவே
போத்ரங்
செம்கங்
பூட்டான் இராச்சியத்தின் திசோங்கக்குகள்
# மாவட்டம் திஃசொங்கா மொழிப் பெயர்
1 பும்தாங் བུམ་ཐང་རྫོང་ཁག
2 சுக்கா ཆུ་ཁ་རྫོང་ཁག
3 தகானா དར་དཀར་ན་རྫོང་ཁག
4 காசா མགར་ས་རྫོང་ཁག
5 கா ཧཱ་རྫོང་ཁག
6 லுந்சே ལྷུན་རྩེ་རྫོང་ཁག
7 மோங்கர் མོང་སྒར་རྫོང་ཁག
8 பாரோ སྤ་རོ་རྫོང་ཁག
9 பெமாகத்செல் པད་མ་དགའ་ཚལ་རྫོང་ཁག
10 புனாகா སྤུ་ན་ཁ་རྫོང་ཁག
11 சம்துருப் சோங்கர் བསམ་གྲུབ་ལྗོངས་མཁར་རྫོང་ཁག
12 சம்த்சே བསམ་རྩེ་རྫོང་ཁག
13 சர்பங் གསར་སྤང་རྫོང་ཁག
14 திம்பு ཐིམ་ཕུ་རྫོང་ཁག
15 திராசிகங் བཀྲ་ཤིས་སྒང་རྫོང་ཁག
16 திராசியாங்சே བཀྲ་ཤིས་གཡང་རྩེ་རྫོང་ཁག
17 துரோங்சா ཀྲོང་གསར་རྫོང་ཁག
18 திசிரங் རྩི་རང་རྫོང་ཁག
19 வாங்துவே போத்ரங் དབང་འདུས་ཕོ་བྲང་རྫོང་ཁག
20 செம்கங் གཞམས་སྒང་རྫོང་ཁག

அயல்நாட்டு உறவுகள்

[தொகு]
நியூயார்க்கு நகரத்தில் ஐநாவுக்கான பூட்டானின் நிரந்தரத் தூதரகம்
2015-இல் அமெரிக்க வெளியுறவுச் செயலர் யோவான் கெர்ரியுடன் பூட்டானின் பிரதமர் திசேரிங் தோப்கேய்.[108]

20-ஆம் நூற்றாண்டின் தொடக்கத்தில் 1910-ஆம் ஆண்டின் புனாகா ஒப்பந்தத்தின் கீழ் பிரித்தானியப் பேரரசின் நடைமுறை ரீதியிலான ஒரு பாதுகாப்புப் பகுதியாக பூட்டான் உருவானது. திபெத்து மற்றும் சிங் அரசமரபு ஆகியவற்றிடமிருந்து பூட்டானை பிரித்தானியப் பாதுகாப்பானது காத்தது. சீனப் புரட்சிக்குப் பிறகு, 1949-இல் புதிதாக சுதந்திரமடைந்திருந்த இந்திய மேலாட்சி அரசுடன் ஒரு நட்பு ஒப்பந்தத்தில் பூட்டான் கையொப்பமிட்டது. திபெத்து சீன மக்கள் குடியரசுடன் இணைக்கப்பட்டதற்குப் பிறகு பூட்டானின் கவலைகளானவை கடுமையாக அதிகரித்தன.[109] எனினும், பூட்டான் என்றுமே நேரடியாக ஐரோப்பியக் குடியேற்றத்திற்கு உள்ளாகவில்லை.[110]

பூட்டானிய அகதிகள் காரணமாக நேபாளத்துடனான இந்நாட்டின் உறவுமுறைகளானவை தொடர்ந்து மோசமடைந்த நிலையிலேயே உள்ளன. 1971-இல் ஐக்கிய நாடுகள் அவையில் இந்நாடு இணைந்தது. 1971-இல் வங்காளதேசத்தின் சுதந்திரத்தை அங்கீகரித்த முதல் நாடு இதுவாகும். 1985-இல் தெற்காசிய நாடுகளின் பிராந்தியக் கூட்டமைப்பைத் தோற்றுவித்த ஓர் உறுப்பினராக இந்நாடு உருவானது.[111] வங்காள விரிகுடா பல்துறை தொழில்நுட்ப பொருளாதார கூட்டுறவிற்கான முன்னெடுப்பு, பிபிஐஎன், உலக வங்கிக் குழுமம், அனைத்துலக நாணய நிதியம், ஜி77 உள்ளிட்ட 150 பன்னாட்டு அமைப்புகளில் உறுப்பினராக இந்நாடு உள்ளது.[109]

பூட்டான் வலிமையான பொருளாதார, உத்தி மற்றும் இராணுவ உறவுமுறைகளை இந்தியாவுடன் பேணி வருகிறது.[112][113] பெப்பிரவரி 2007-இல் இந்திய-பூட்டானிய நட்பு ஒப்பந்தமானது பெருமளவுக்குத் திருத்தியமைக்கப்பட்டது. இந்தத் திருத்தமானது 1 சனவரி 2011 அன்று செயல்பாட்டுக்கு வந்தது. இந்நாட்டின் அயல்நாட்டு உறவுமுறைகளின் முழுமையான கட்டுப்பாட்டை பூட்டான் பெறுவது, மேலும் இந்நாட்டின் சுதந்திரம் மற்றும் இறையாண்மையை விளக்கியதாக இந்த ஒப்பந்தம் அமைந்தது. அதே நேரத்தில், 1949-ஆம் ஆண்டின் ஒப்பந்தத்தின் பிரிவு 2-ஆனது: "பூட்டானின் உள்நாட்டு நிர்வாகத்தில் எந்தவிதத் தலையீட்டையும் இந்திய அரசாங்கம் செய்யக் கூடாது. தன் பங்குக்குப் பூட்டானின் அரசாங்கமும் தன் வெளியுறவுக் கொள்கைகள் சார்ந்து இந்திய அரசாங்கத்தின் ஆலோசனையால் வழிகாட்டப்பட ஒப்புக் கொள்கிறது" என்று குறிப்பிட்டது. திருத்தியமைக்கப்பட்ட ஒப்பந்தமானது தற்போது "பூட்டான் மற்றும் இந்தியா இடையிலான நெருங்கிய நட்புறவு மற்றும் ஒத்துழைப்பின் பின்பற்றப்படும் உறவுமுறைகளை ஒத்ததாக பூட்டான் இராச்சியத்தின் அரசாங்கமும், இந்தியக் குடியரசின் அரசாங்கமும் தங்களது தேசிய விருப்பங்கள் தொடர்பான விவகாரங்களில் ஒன்றோடு மற்றொன்று நெருக்கமாக ஒத்துழைக்க வேண்டும். இரண்டில் எந்த ஓர் அரசாங்கமும் தமது நிலப்பரப்பைப் பிற நாட்டின் தேசியப் பாதுகாப்பு மற்றும் விருப்பங்களுக்கு ஊறு விளைவிக்கும் செயல்பாடுகளைப் பயன்படுத்த அனுமதிக்கக் கூடாது" என்று குறிப்பிட்டது. திருத்தியமைக்கப்பட்ட ஒப்பந்தமானது இந்தப் பின் வரும் முன்னுரையையும் உள்ளடக்கியுள்ளது: "பரற்பரம் பிற நாட்டின் சுதந்திரம், இறையாண்மை மற்றும் நிலப்பரப்புச் சீர்மை ஆகியவற்றுக்கான தங்களது மதிப்பை மீண்டும் உறுதிப்படுத்துகின்றன". இந்தக் காரணியானது முந்தைய பிரதியில் இல்லாமல் இருந்தது. நீண்ட கால ஒப்பந்தத்தின் படி, இந்திய, பூட்டானியக் குடிமக்கள் தம் நாட்டிலிருந்து பிற நாட்டிற்கு எந்தவித எல்லைக் கடவுச்சீட்டும், அல்லது இசைவுச் சீட்டும் இல்லாமல் பயணிக்க முடியும். ஆனால், அவர்கள் இன்னும் தங்களது தேசிய அடையாள அட்டைகளைக் கொண்டிருக்க வேண்டும். பூட்டானியக் குடிமக்கள் இந்தியாவில் எந்த வித சட்டக் கட்டுப்பாடுகளுமின்றிப் பணியாற்ற முடியும்.

சீனாவுடன் அலுவல்பூர்வ தூதரக உறவு முறைகளைப் பூட்டான் கொண்டிருக்கவில்லை. ஆனால், சமீப காலங்களில் பல்வேறு நிலைகளில் அதிகாரிகள், தலைவர்கள் வருகைப் பரிமாற்றமானது இரு நாடுகளுக்கும் இடையில் பெருமளவுக்கு அதிகரித்துள்ளது. 1998-இல் சீனா மற்றும் பூட்டானுக்கு இடையில் முதல் இருதரப்பு ஒப்பந்தமானது கையொப்பமிடப்பட்டது. ஆங்காங் மற்றும் மக்காவு ஆகிய சிறப்பு நிர்வாகப் பகுதிகளில் மரியாதைக்காக தூதரகங்களையும் பூட்டான் அமைத்துள்ளது.[114]

2015-ஆம் ஆண்டு நிலவரப் படி, சீனா மற்றும் இந்தியாவுடனான பூட்டானின் எல்லைகளைக் காட்டும் ஒரு வரைபடம்

சீனாவுடனான பூட்டானின் எல்லையானது சில பகுதிகளில் பரற்பர அனுமதியுடன் வரையறுக்கப்படவில்லை. ஏனெனில், அத்தகைய பகுதிகளுக்கு சீனா உரிமை கொண்டாடுகிறது. 2021-இல் 35 ஆண்டுகளுக்கும் மேலான எல்லைப் பேச்சுவார்த்தைகளுக்குப் பிறகு இத்தகைய பேச்சுவார்த்தைகளை துரிதப்படுத்த பூட்டானுடன் ஒரு புரிந்துணர்வு ஒப்பந்தத்தில் சீனா கையொப்பமிட்டது.[115] சீனா மற்றும் பூட்டானுக்கு இடையில் தோராயமாக 269 சதுர கிலோமீட்டர் நிலப்பரப்பானது தொடர்ந்து பேச்சுவார்த்தைக்கு உட்படுத்தப்பட்டு வருகிறது.[116] 13 நவம்பர் 2005 அன்று சீனா மற்றும் பூட்டானுக்கு இடையிலான பிரச்சனைக்குரிய நிலப்பரப்புகளுக்குள் சீன இராணுவ வீரர்கள் சாலைகளையும், பாலங்களையும் கட்டமைக்கத் தொடங்கினர்.[117] பூட்டானிய நாடாளுமன்றத்தில் இவ்விவகாரம் கொண்டு வரப்பட்டதற்குப் பிறகு சீன அதிகார அமைப்புகளுடன் இப்பிரச்சினை குறித்துப் பூட்டானிய வெளியுறவு அமைச்சர் கன்டு வாங்சுக் பேச்சுவார்த்தை நடத்தினார். பதிலுக்கு, சீன மக்கள் குடியரசின் வெளியுறவு அமைச்சக செய்தித் தொடர்பாளரான சின் காங் எல்லைப் பகுதிகளானவை இன்னும் பிரச்சினையில் உள்ளதாகவும், இப்பிரச்சினைக்கு ஓர் அமைதியான மற்றும் இணக்கமான தீர்வுக்காக இரு நாடுகளும் தொடர்ந்து பணியாற்றுவதாகவும், இப்பகுதியில் சீன இராணுவ வீரர்களின் இருப்பானது கட்டாயப்படுத்தி இப்பகுதியை ஆக்கிரமிக்கும் முயற்சியல்ல என்றும் மறுத்தார்.[118] பூட்டானிலிருந்து ஒரு சீன தூதுக் குழுவானது பூட்டானியரிடம் இவர்கள் "மட்டு மீறிச் செயல்படுவதாகக்" கூறியதாக ஓர் இந்திய உளவுத்துறை அதிகாரி குறிப்பிட்டார். குயேன்செல் எனும் பூட்டானிய செய்தித் தாளானது எல்லைக்கு நெடுகில் மேற்கொண்ட சீன உரிமை கோரல்களுக்காக சாலைகளைச் சீன பயன்படுத்தலாம் என்று குறிப்பிட்டது.[117]

சப்பானுடன் மிக நல்ல உறவுமுறைகளைப் பூட்டான் கொண்டுள்ளது. சப்பான் பூட்டானுக்குப் பெருமளவு முன்னேற்ற உதவிகளை வழங்கி வருகிறது. 2011-இல் ஓர் அரசு முறைப் பயணத்தின் போது சப்பானிய ஏகாதிபத்தியக் குடும்பமானது பூட்டானிய அரச குடும்பத்திற்கு விருந்தளித்தது. ஒரு தொடக்க எச்சரிக்கை அமைப்பை மேம்படுத்திக் கொடுப்பதன் மூலம் பனிப்பாறை உருகி ஏற்படும் வெள்ளங்களைச் சமாளிக்கவும் பூட்டானுக்கு சப்பான் உதவி வருகிறது. வங்காளதேசத்துடன் வலிமையான அரசியல் மற்றும் தூதரக உறவுமுறைகளைப் பூட்டான் கொண்டுள்ளது. வங்காளதேசச் சுதந்திரத்தின் 40-ஆம் ஆண்டு விழாக் கொண்டாட்டங்களின் போது தலைமை விருந்தினராகப் பூட்டானின் மன்னர் கலந்து கொண்டார்.[119] 2014-இல் இரு நாட்டுப் பிரதமர்களின் இணைந்த அறிக்கையானது நீர் மின்னாற்றல், ஆற்று மேலாண்மை மற்றும் காலநிலை மாற்ற விளைவுகளைக் குறைத்தல் ஆகிய துறைகளில் ஒத்துழைப்பை அறிவித்தது.[120] கட்டற்ற வணிகத்திற்கான பிரிவுகளுடன் 2020-இல் வங்காளதேசமும், பூட்டானும் இரு நாடுகளும் பரற்பரம் வணிக முன்னுரிமையளிக்கும் ஒரு வணிக ஒப்பந்தத்தில் கையொப்பமிட்டன.[121]

பூட்டான் 58 நாடுகள் மற்றும் ஐரோப்பிய ஒன்றியத்துடன் தூதரக உறவுமுறைகளைக் கொண்டுள்ளது. இந்தியா, வங்காளதேசம், தாய்லாந்து, குவைத்து, பெல்சியம், ஆத்திரேலியா ஆகிய நாடுகளில் இந்நாட்டின் தூதுக் குழுக்கள் அமைந்துள்ளன.[122] நியூயார்க்கில் ஒன்று, செனீவாவில் ஒன்று என இரு ஐநா தூதுக் குழுக்களை இந்நாடு கொண்டுள்ளது. நியூயார்க்கில் ஒரு பொதுத் தூதரகத்தையும் பூட்டான் பேணி வருகிறது.[123] பூட்டானில் இந்தியா, வங்காளதேசம், குவைத்து ஆகிய நாடுகள் மட்டுமே குடியிருப்புக் கட்டடங்களைக் கொண்ட தூதரகங்களைக் கொண்டுள்ளன.[124] பிற நாடுகள் அலுவல்பூர்வமற்ற தூதரகத் தொடர்பை புது தில்லி அல்லது டாக்காவில் உள்ள தங்களது தூதரகங்கள் மூலம் பேணி வருகின்றன.[125][126] பல ஆசிய, ஐரோப்பிய நாடுகள், கனடா மற்றும் பிரேசில் ஆகிய நாடுகளுடன் அலுவல்பூர்வ தூதரக உறவு முறைகளைப் பூட்டான் பேணி வருகிறது. அமெரிக்கா, ஐக்கிய இராச்சியம் போன்ற பிற நாடுகள் பூட்டானுடன் அலுவல்பூர்வமான எந்தவித தூதர உறவு முறைகளையும் கொண்டிருக்கவில்லை. ஆனால், புது தில்லியில் உள்ள தத்தமது தூதரகங்கள் மூலம் அலுவல்பூர்வமற்ற தொடர்பைப் பேணி வருகின்றன. அமெரிக்கா ஐநாவுக்காக பூட்டான் அமைந்திருக்கும் நிரந்தர தூதரகத்தின் மூலம் அலுவல்பூர்வமற்ற தொடர்பைப் பேணி வருகிறது. திம்புவில் மதிப்புறு துணைத் தூதரகத்தை ஐக்கிய இராச்சியம் கொண்டுள்ளது. பூட்டானுடன் தூதரக உறவு முறைகளை நிறுவிய சமீபத்திய நாடாகக் கத்தார் திகழ்கிறது. 16 அக்டோபர் 2025 அன்று இது தூதரக உறவு முறைகளைத் தொடங்கியது.[127][128][129]

ஐநா பொதுச் சபைத் தீர்மானம் 68/262-இல் கிரிமியாவை உருசியா இணைத்துக் கொண்டதற்குப் பூட்டான் எதிர்ப்புத் தெரிவித்தது.

இராணுவம்

[தொகு]
1905-இல் பூட்டானின் ஓர் அரச பாதுகாவலர்
2006-ஆம் ஆண்டில் வேத்தியல் பூட்டானிய இராணுவத்தின் தலைமைத் தளபதியும் (இடது), இந்திய இராணுவத்தின் தலைமைத் தளபதியும் (வலது)

வேத்தியல் பூட்டானிய இராணுவமானது பூட்டானின் இராணுவச் சேவையாக உள்ளது. அரச பாதுகாவலர்கள் மற்றும் வேத்தியல் பூட்டானியக் காவல்துறை ஆகிய பிரிவுகளை இது உள்ளடக்கியுள்ளது. இதில் உறுப்பினராவது தன்னார்வத்தின் அடிப்படையிலானதாகும்.இதில் சேர்வதற்குக் குறைந்தது 18 வயது பூர்த்தியாகி இருக்க வேண்டும்.

தற்காப்புத் தேவைகளுக்குப் பூட்டானுக்கு இந்தியா உதவுவதற்கு அனுமதியளித்த 1948-ஆம் ஆண்டின் ஒப்பந்தத்தின் ஒரு விளைவாக இந்நாட்டின் இராணுவமானது இந்தியாவால் பயிற்றுவிக்கப்படுகிறது.[130] இந்நாடு இராணுவத்திற்கு ஆண்டு தோறும் சுமார் ஐஅ$13.7 மில்லியன் (₹98 கோடி)யைச் (மொத்த உள்நாட்டு உற்பத்தியில் 1.8%) செலவழிக்கிறது. ஒரு நிலம்சூழ் நாடாக இருப்பதால் பூட்டானுக்கு என்று கடற்படை கிடையாது. விமானப் படையையோ அல்லது இராணுவ வான்சர்ப் பிரிவுகளையோ இந்நாடு கொண்டிருக்கவில்லை. வான் பாதுகாப்பு உதவிகளுக்காக இந்திய வான்படையின் கிழக்கு விமானப்படைத் தலைமையகத்தை இந்நாட்டின் இராணுவம் சார்ந்துள்ளது.

மனித உரிமைகள்

[தொகு]
பூட்டானின் பெண்கள்

பிரீடம் ஔசு அமைப்பால் "பகுதியளவு சுதந்திரமான" நாடு என்று பூட்டான் தரநிலைப்படுத்தப்படுகிறது.[131]

குடும்பத்தில் ஒரு பெண்ணின் நிலையை அதிகார முறையில் நடத்தும் பூட்டானின் பண்பாட்டின் பழக்கவழக்கங்கள் மற்றும் அம்சங்கள் காரணமாக பூட்டானில் ஆண்களை விட பெண்கள் அரசியலில் குறைந்த அளவே ஈடுபாடு உடையவர்களாக உள்ளனர்.[132] அரசாங்கத்தில் இவர்களது குரல்களானவை ஒரு வரம்புக்குட்பட்டதாக உள்ள நிலைக்கு இது காரணமாகியுள்ளது. பள்ளியில் அதிக பெண்களை சேர்த்தல், 2004-இல் "பெண்கள், குழந்தைகளுக்கான தேசிய ஆணையத்தை" உருவாக்கியது ஆகியவற்றின் மூலம் பாலின சமநிலையை நோக்கிப் பூட்டான் அடிகளை எடுத்து வைத்துள்ளது.[133] பெண்கள், குழந்தைகளின் உரிமைகளை ஊக்குவிக்கவும், பாதுகாக்கவும் இந்தத் திட்டமானது உருவாக்கப்பட்டது. ஒரு மாவட்ட வழக்கறிஞருக்குச் சமமான பதவியான திசோங்தாவுக்குத் தன் முதல் பெண்ணை 2012-லும், முதல் பெண் அமைச்சரை 2013-லும் பூட்டான் தேர்ந்தெடுத்தது.[133] பெண்கள் மற்றும் குழந்தைகளுக்கான தேசிய ஆணையத்தின் தலைவரான அமைச்சர் தோர்சி சோதேன் மேற்குறிப்பிட்ட திட்டமானது "அதிகப்படியான தலைமைத்துவப் பதவிகளுக்குப் பெண்களை ஊக்குவிக்கப் பயன்படுத்தப்படலாம்" என்று நம்புகிறார். தமது சமூகத்தில் மிகுந்த செயல்பாட்டையுடைய பங்கைப் பெண்கள் ஆற்றுவதற்கு இது வழி வகுக்கும் என்று நம்புகிறார்.[132] 2011 முதல் 2016 வரை பெண்கள் பிரதிநிதித்துவத்தில் ஒரு 68% அதிகரிப்புடன் ஒட்டு மொத்தமாக அதிகாரத்தில் பெண்கள் படிப்படியாக அதிகரித்து வந்ததைக் காண முடிகிறது.[133] 2008-ஆம் ஆண்டிலிருந்து பூட்டானின் அரசாங்கத்தில் சிறுபான்மையினர் பிரதிநிதித்துவம் பெற்றுள்ளனர். இதில் அமைச்சரவை, நாடாளுமன்றம், உள்ளாட்சி அரசாங்கங்களும் அடங்கும்.[100]

1990-களில் இன ஒழிப்பு

[தொகு]

1990-களில் தொடங்கி தெற்கு பூட்டானிலிருந்த நேபாளி பேசியவர்களைக் கொண்ட பூட்டானின் சிறுபான்மையின மக்கள் தொகைக் குழுக்களின் ஒரு பகுதியினர் ("லோத்சம்பா"), நாட்டை தேசியமயமாக்குவதைக் குறிக்கோளாகக் கொண்ட பூட்டானியமயமாக்கும் கொள்கை (ஒரே நாடு, ஒரே மக்கள் என்று இது குறிப்பிடப்பட்டது) என்று நேபாளி மொழி பேசிய மக்களால் பார்க்கப்பட்ட ஒரு நடவடிக்கையின் ஒரு பகுதியாக பூட்டானிய அரசாங்கத்தால் லோத்சம்பாக்கள் புலப்படக் கூடியதாக இருந்த அரசியல் ஒடுக்கு முறையால் பாதிக்கப்பட்டனர் என்று குறிப்பிடப்படுகிறது.[134][135] 1977 மற்றும் அதைத் தொடர்ந்து 1985-இல் லோத்சம்பா சிறுபான்மையினரைப் பாதித்த சட்டங்களைப் பூட்டானிய அரசாங்கம் அமல்படுத்தியது. இதைத் தொடர்ந்து இந்நாட்டில் சட்டத்திற்குப் புறம்பாக இருந்தவர்களின் தேசியத்தை அழிக்கும் முயற்சியாக தேசியக் குடியுரிமைத் தகுதிகள் மற்றும் நிபந்தனைகள் மறுசீராய்வுக்கு உள்ளாக்கப்பட்டன.[136][137] இந்நாட்டின் பெரும்பான்மை துருக்பா பண்பாட்டுடன் ஒத்ததாக அமைந்த ஒரு தேசிய அடையாளத்தை உருவாக்குவதற்காக அரசாங்கமானது உடை, பண்பாடு, பாரம்பரியம், மொழி மற்றும் இலக்கியத்தில் ஒருமுகத் தன்மையை அமல்படுத்தத் தொடங்கியது.[134][138][139][140] இத்தகைய பாரபட்சமான சட்டங்களுக்கு எதிரான போராட்டமாக ஆர்ப்பாட்டங்களை லோத்சம்பாக்கள் தொடங்கினர். பல கட்சி சனநாயகத்தை விரும்புவதை நோக்கியதாகவும், நேபாளி சிறுபான்மையினருக்கு அரசியல் சுயாட்சியைப் பெறுவதாகவும், ஏற்கனவே உள்ள அரசியல் அமைப்பில் மாற்றம் கொண்டு வரப்பட வேண்டும் என்பதற்காகக் குரல் கொடுத்தனர். அண்டை நாடான நேபாளத்தில் நிறுவப்பட்டிருந்த முடியாட்சிக்கு எதிராக இதே போன்ற அரசியல் கிளர்ச்சியால் இவர்களும் அநேகமாகத் தூண்டப்பட்டிருக்கலாம் என்று கருதப்படுகிறது.[141] தெற்கு மாவட்டங்களில் இருந்த பள்ளிகளானவை ஆர்ப்பாட்டக்காரர்களால் எரிக்கப்பட்ட போது சில நேபாள இனப் பிரதிநிதிகள் அரசாங்க அதிகாரிகளால் (ஆயுதப் படைகள்) தாக்கப்பட்ட போது இந்த ஆர்ப்பாட்டங்களானவை வன்முறையாக மாற்றமடைந்தன.[142] இதைத் தொடர்ந்து, பூட்டானிய ஆயுதப் படைகளானவை திரட்டப்பட்டன. அப்போதைய மன்னர் சிக்மே சிங்கே வாங்சுக் மற்றும் உள்துறை அமைச்சர் தகோ திசேரிங் ஆகியோரால் அமைதியைப் பேணவும், தொடர்புக்கான ஒரு வழியைத் திறந்து வைக்கவும் வேண்டிய ஓர் ஆணையின் கீழ் இந்த போராட்டங்களில் அரசியல் ரீதியாகச் செயல்பட்டவர்களாகச் சந்தேகிக்கப்பட்ட சில நேபாளி வழித்தோன்றல் சிறுபான்மையினர் பூட்டானிய காவல் துறை மற்றும் இராணுவப் படைகளின் உறுப்பினர்களால் சிறை வைக்கப்பட்டனர் என்ற குற்றச்சாட்டானது ஆதாரம் இல்லாவிட்டாலும் சுமத்தப்பட்டது.[143] வீடுகள், கால்நடைகளை எரித்ததன் மூலம் நேபாளி இன தெற்கு நாட்டவரை பூட்டானிய ஆயுதப் படைகளானவை இலக்குக்கு உள்ளாக்கியதாக ஆதாரம் இல்லாவிட்டாலும் குற்றம் சுமத்தப்பட்டது. தங்களது உடைமைகள் பறிமுதல் செய்யப்பட்டதனால் நாட்டிலிருந்து நூற்றுக்கணக்கான, ஆயிரக்கணக்கான சிறுபான்மையினர் வெளியேற்றப்படும் நிலைக்குத் தள்ளப்பட்டதாகக் குறிப்பிடப்படுகிறது. இவர்களுக்கு எந்தவித இழப்பீடும் வழங்கப்பட்டதாக அறியப்படவில்லை. எனினும், இவை தொடர்பான கோரல்களானவை நிரூபிக்கப்படவோ அல்லது ஆவணப்படுத்தப்படவோ இல்லை.[144]

பூட்டானின் தெற்குப் பகுதியிலிருந்து நேபாள சிறுபான்மையினக் குடிமக்களை கட்டாயப்படுத்தி வெளியேற்றப்பட்டதைத் தொடர்ந்து 1990-களின் தொடக்கம் வரை இப்பிரச்சினை அதிகரித்தது. அண்டை மாநிலமான மேற்கு வங்காளத்தில் வெடித்த கோர்க்காலாந்து இயக்கத்தின் காட்சிகளை இக்கிளர்ச்சி பிரதிபலிக்கலாம் என்ற அச்சமே இதற்கு முதன்மையான நோக்கமாக இருந்தது. சிக்கிம் இராச்சியத்தின் சிறிய எண்ணிக்கையிலான பூர்வகுடி மக்கள் தொகையைப் புலம் பெயர்ந்த நேபாளிய மக்கள் தொகையானது திணறடித்து, சிக்கிம் இராச்சியம் அடைந்த நிலையை அடையலாம் என்ற ஐயங்களாலும் இது நடத்தப்பட்டது. ஒரு சுதந்திரமான நாடாக இருந்த சிக்கிம் மாற்றமடைந்ததற்கு இத்தகைய நிலை காரணமாக இருந்தது என்று பார்க்கப்பட்டது.[57] அரசியல் ஆர்ப்பாட்டக்காரர்களைச் சித்திரவதை செய்தது, கற்பழித்தது உள்ளிட்ட மனித உரிமை மீறல் குற்றச்சாட்டுகளானவை பூட்டானியப் பாதுகாப்புப் படைகள் மீது சுமத்தப்பட்டது. அரசுக்கு எதிராக ஒரு வன்முறை நிறைந்த கிளர்ச்சியை நடத்தியதாக சில லோத்சம்பாக்கள் மீது குற்றம் சுமத்தப்பட்டது.[137] அகதிகளுக்கான ஐக்கிய நாடுகளின் ஆணையத்தின் கூற்றுப்படி, 2008-ஆம் ஆண்டு நிலவரப்படி, கிழக்கு நேபாளத்தின் ஏழு முகாம்களில் 1.07 இலட்சம் பூட்டானிய அகதிகள் வாழ்ந்து வருவதாக ஆவணப்படுத்தப்பட்டது.[140] பல ஆண்டுகள் அகதி முகாம்களில் வாழ்ந்ததற்குப் பிறகு பல அகதிகள் கனடா, நார்வே, ஐக்கிய இராச்சியம், ஆத்திரேலியா, அமெரிக்கா போன்ற நாடுகளுக்கு அகதிகளாக இடம் பெயர்ந்தனர். 2008 முதல் 2012 நிதியாண்டு வரை 60,773 அகதிகளுக்கு அமெரிக்கா புகலிடம் அளித்தது.[145]

பூட்டானிய அகதிகளை (லோத்சம்பாக்கள்) இணைத்துக் கொள்ள நேபாள அரசாங்கம் மறுத்தது. குடியுரிமைக்கான ஒரு சட்ட ரீதியிலான வழியை அனுமதிக்கவில்லை. எனவே, இவர்கள் நாடற்றவர்களாக விடப்பட்டனர்.[146] இந்நாட்டில் அகதிகளின் உறவினர்களின் நிலையை மறுசீராய்வு செய்ய கவனமான ஆராய்வானது பயன்படுத்தப்பட்டது. இந்த மறுசீராய்வுக்கு உட்படுத்தப்பட்ட மக்களின் குடியுரிமை அடையாள அட்டைகளும், வாக்களிக்கும் உரிமையும் வரம்புக்குட்படுத்தப்பட்டன.[146] இத்தகைய அகதிகளுடன் தொடர்புடைய அரசியல் கட்சிகளைப் பூட்டான் அங்கீகரிப்பதில்லை. நாட்டின் நல்ல நிலைக்கு இவர்களை ஓர் அச்சுறுத்தலாகப் பூட்டான் காண்கிறது.[146] சிறுபான்மை இனத்தவர் உள்ளிட்ட அனைத்து குடிமக்களும் பொது இடங்களில் பெரும்பான்மை இனத்தவரின் பாரம்பரிய உடைகளை அணிய வேண்டும் என்பதை, தனிநபர் உரிமைகளில் அரசாங்கம் தலையிடுவதாகக் குறிப்பிட்ட மனித உரிமைக் குழுக்களின் விமர்சனங்களானவை ஆர்ப்பாட்டங்களுக்கு ஓர் அரசியல் கருவியாகப் பயன்படுத்தப்பட்டது என்று குறிப்பிடப்படுகிறது. இதற்குப் பிறகு பூட்டானிய அரசாங்கமானது பௌத்த சமயக் கட்டடங்கள், அரசாங்க அலுவலகங்கள், பள்ளிகள், அலுவல்பூர்வ விழாக்கள், பொது விழாக்களில் உடை சட்டத்தை அமல்படுத்தியதன் மூலம் பூட்டானின் தேசிய அடையாளத்தைப் பாதுகாப்பதையும், ஊக்குவிப்பதையும் குறிக்கோளாகக் கொண்டு இந்நாடு செயல்படுவதாகக் குறிப்பிடப்படுகிறது.[146]

பூட்டானிலிருந்து கட்டாயப்படுத்தி வெளியேற்றப்பட்டு 1990-களின் தொடக்கத்தில் நேபாளத்திற்கு வருகை புரிந்த நேபாளி இன ("லோத்சம்பா") புலம் பெயர்வாளர்கள்

இந்த இராச்சியமானது மத மாற்றத்தைத் தடை செய்வதாகக் குற்றச்சாட்டுக்கு உள்ளாகியுள்ளது.[147] சமயச் சுதந்திரத்தை மீறுவதாகவும்,[148] இன ஒழிப்புக்கான ஒரு கொள்கையாகவும் இது விமர்சகர்களால் பார்க்கப்படுகிறது.[149] 1980-களில் தொடங்கி பூட்டான் தேசிய அடையாளத்தின் ஓர் ஒன்றிணைந்த உணர்வை உருவாக்குவதற்காக "ஒரே நாடு, ஒரே மக்கள்" என்ற கொள்கையைப் பின்பற்றத் தொடங்கியுள்ளது. நேபாளி மொழி பேசும் மக்களால் பெரும்பான்மை துருக்பா மக்களின் பண்பாட்டு (மொழி, உடை, சமயத்தில்) மற்றும் அரசியல் ஆதிக்கமாக இது புரிந்து கொள்ளப்படுகிறது.[150] கோர்க்காலாந்து இயக்கத்தால் அகத்தூண்டுதல் பெற்றும், நீதியற்ற ஓர் உணர்வால் தூண்டப்பட்டும் சில லோத்சம்பாக்கள் பூட்டானிய அரசாங்கத்திற்கு எதிராக ஆர்ப்பாட்டங்களை நடத்தத் தொடங்கினர். மேலும், திஃசொங்கா மொழியை ஒரு மிகுந்த மையப்படுத்தப்பட்ட மொழியாகப் பின்பற்றுவதற்காகப் பள்ளிப் பாடத்திட்டத்திலிருந்து நேபாளி மொழி நீக்கப்பட்டது, 1950-க்கு முன்னர் அலுவல்பூர்வமாக வழங்கப்பட்ட நில உடைமைப் பத்திரங்களை நிரூபிக்க இயலாதவர்களுக்குக் குடியுரிமை மறுக்கப்பட்டது[151] ஆகியவை அந்நேரத்தில் மூன்றில் ஒரு பங்கினராக இருந்ததாக மதிப்பிடப்பட்ட லோத்சம்பா மக்களை குறிப்பாக இலக்குக்கு உள்ளாக்குவதாகப் பார்க்கப்பட்டது.[152] இது பரவலான அமைதியின்மை மற்றும் அரசியல் ஆர்ப்பாட்டங்களுக்குக் காரணமானது.[136][153] இந்த அச்சுறுத்தலுக்கு எதிர் வினையாக 1988-இல் சட்டத்திற்குப் புறம்பான குடியேறிகளிலிருந்து சட்ட முறைமை வாய்ந்த குடியிருப்பு வாசிகளின் நிலையை மறுசீராய்விற்கு உட்படுத்தி அறிய தெற்கு பூட்டானில் ஒரு சிறப்பு மக்கள் தொகைக் கணக்கெடுப்பைப்[154] பூட்டானிய அதிகார அமைப்புகள் நடத்தின. அதிக லோத்சம்பா மக்கள் தொவையுடைய இப்பகுதியானது சட்ட ரீதியாக உறுதிப்படுத்தப்பட வேண்டும் என்ற தேவை இருந்தது. இதைத் தொடர்ந்து நடத்தப்பட்ட மக்கள் தொகைக் கணக்கெடுப்பானது இந்த லோத்சம்பாக்கள் வெளியேற்றப்படுவதற்குக் காரணமானது. அந்நேரத்தில் நாட்டின் மொத்த மக்கள் தொகையில் ஆறில் ஒரு பங்கினராக இவர்கள் இருந்தனர் என்று மதிப்பிடப்பட்டது.[63][155][156] பூட்டானின் 1958 தேசியக் குடியுரிமைச் சட்டத்தால் குடியுரிமை வழங்கப்பட்ட மக்களிடமிருந்த குடியுரிமையும் பறிக்கப்பட்டது. சில நேபாள மொழி பேசிய குடிமக்கள் அரசாங்க அதிகாரிகளைத் தாக்கியது, அரசுக் கட்டடங்களுக்குத் தீ வைத்தது ஆகியவற்றால் தூண்டப்பட்ட வன்முறைக்குப் பிறகு அரசானது தலையிட்டது.[157] பூட்டானியக் காவல் துறை மற்றும் இராணுவத்தின் உறுப்பினர்கள் லோத்சம்பா வீடுகளை எரித்ததாகக் குற்றம் சாட்டப்பட்டது. கைது, சித்திரவதை, கற்பழிப்புக்கு லோத்சம்பாக்கள் உள்ளாக்கப்பட்டது உள்ளிட்ட பிற பரவலான மனித உரிமை மீறல்கள், நிலங்கள் பறிமுதல் செய்யப்படுதல் உள்ளிட்டவை நடைபெற்றன. அரசியல் போராட்டங்கள் மற்றும் வன்முறையில் ஈடுபட்ட லோத்சம்பாக்கள் இவ்வாறு பாதிக்கப்பட்டனர் என்று குறிப்பிடப்பட்டது.[137][158] பூட்டானிலிருந்து கட்டாயப்படுத்தி வெளியேற்றப்பட்டதைத் தொடர்ந்து லோத்சம்பாக்கள் கிட்டத்தட்ட இரு தசாப்தங்களை நேபாளத்தின் அகதி முகாம்களில் கழித்தனர். 2007 மற்றும் 2012-க்கு இடையில் அமெரிக்கா போன்ற பல்வேறு மேற்குலாக நாடுகளில் இவர்கள் மறு குடியமர்வு செய்யப்பட்டனர்.[159]

பொருளாதாரம்

[தொகு]
பூட்டானிய மின்சார உற்பத்தி நிறுவனத்தின் தலைமையகமானது திம்புவில் உள்ளது. பூட்டானின் முதன்மையான ஏற்றுமதியாக நீர் மின் ஆற்றல் திகழ்கிறது.

பூட்டானின் பணமானது இங்குல்ட்ரம் ஆகும். இதன் மதிப்பானது இந்திய ரூபாயுடன் ஏற்கனவே உறுதி செய்யப்பட்ட பரிமாற்ற விகிதத்தைக் கொண்டுள்ளது. இந்நாட்டில் இந்திய ரூபாயும் முறைமையான பணமாக ஏற்றுக் கொள்ளப்படுகிறது. பூட்டானின் பொருளாதாரமானது உலகிலேயே மிகச் சிறிய பொருளாதாரங்களில் ஒன்றாக இருந்தாலும்,[160] சமீபத்திய ஆண்டுகளில், 2005-இல் 8%, 2006-இல் 14% என்று இது துரிதமாக வளர்ச்சியடைந்துள்ளது. 2007-இல் உலகிலேயே இரண்டாவது மிக வேகமாக வளரும் பொருளாதாரமாகப் பூட்டானின் பொருளாதாரம் திகழ்ந்தது. அந்த ஆண்டு பொருளாதார வளர்ச்சி விகிதமாக 22.4%-ஐ இந்நாடு கொண்டிருந்தது. இராட்சத தலா நீர்மின் ஆற்றல் நிலையம் திறந்து வைக்கப்பட்டதே இதற்கு முதன்மையான காரணம் ஆகும். 2012-ஆம் ஆண்டு நிலவரப்படி, பூட்டானின் தனி நபர் வருமானமானது ஐஅ$2,420 (₹1,73,068.7) ஆக இருந்தது.[161] 2026-ஆம் ஆண்டில் பூட்டானிய நிதி அமைச்சகத்தால் வெளியிடப்பட்ட வரவு செலவுத் திட்ட அறிக்கையின் படி, 2024-இல் இது ஐஅ$4,347 (₹3,10,880.1) ஆக அதிகரித்தது.[162]

பூட்டானின் பொருளாதாரமானது வேளாண்மை, காட்டியல், சுற்றுலாத் துறை மற்றும் இந்தியாவுக்கு நீர் மின் ஆற்றலை விற்பது ஆகியவற்றை அடிப்படையாகக் கொண்டுள்ளது. மக்கள் தொகையில் 55.4% பேருக்கு முதன்மையான வாழ்வாதாரத்தை வேளாண்மையானது வழங்குகிறது.[163] இந்நாட்டின் வேளாண்மை நடைமுறைகளானவை பெரும்பாலும் வாழ்தகு வேளாண்மை மற்றும் கால்நடை வளர்ப்பை உள்ளடக்கியுள்ளன. கைவினைப் பொருட்கள், குறிப்பாக வீடுகளில் உள்ள வழிபாட்டுப் பீடங்களுக்கு சமயம் சார்ந்த கலையை உற்பத்தி செய்வதும், துணி நெய்வதும் ஒரு சிறிய குடிசைத் தொழிற்துறையாக இந்நாட்டில் உள்ளன. குன்று முதல் கரடுமுரடான மலைப்பாங்கான பகுதிகள் வரை வேறுபட்ட இந்நாட்டின் நிலப்பரப்பானது சாலைகள் மற்றும் பிற உட்கட்டமைப்பு வசதிகளை கட்டமைப்பதைக் கடினமானதாகவும், செலவீனத்தை ஏற்படுத்தக் கூடியதாகவும் ஆக்கியுள்ளது.

பன்பாங்கில் ஓர் ஆற்றின் மீது நவீன வகை மற்றும் பாரம்பரிய வகைப் பாலங்கள்

இதுவும், கடலுக்கான வழி வாய்ப்பைப் பெற்றிருக்காததும் தான் உற்பத்தி செய்யும் பெரும்பாலான பொருட்களை ஏற்றுமதி செய்து கிடைக்கும் அனுகூலத்தைப் பூட்டான் பெற இயலாது என்பதன் பொருளாகும். சனவரி 2005-இல் கையொப்பமிடப்பட்ட ஓர் ஒப்பந்தத்தின் கீழ் தன் பரந்த தொடருந்து அமைப்புடன் தெற்கு பூடானை இணைக்க இந்திய இரயில்வேயானது திட்டங்களைக் கொண்டிருந்தாலும், பூட்டானுக்கு என்று எந்தத் தொடருந்து அமைப்பும் கிடையாது.[164] 2008-இல் 'கட்டற்ற வணிக ஒப்பந்தத்தில்' பூட்டானும், இந்தியாவும் கையொப்பமிட்டன. மேற்கொண்டு, மூன்றாம் நிலை சந்தை நாடுகளுடனான பூட்டானிய இறக்குமதிகளையும், ஏற்றுமதிகளையும் இந்தியா வழியாக எந்த வரிகளுமின்றிக் கொண்டு செல்ல இந்த ஒப்பந்தம் அனுமதியளித்தது.[165] 1960 வரை சீனாவின் திபெத்து தன்னாட்சிப் பகுதியுடன் வணிக உறவு முறைகளைப் பூட்டான் கொண்டிருந்தது. அகதிகளின் திரளான வரவிற்குப் பிறகு சீனாவுடனான தன் எல்லையை இந்நாடு அந்த ஆண்டு மூடியது.[166]

பூட்டானில் உயிரிக் கொள்ளளவுக்கான வாய்ப்பளிப்பானது உலக சராசரியை விட மிக அதிகமாகும். 2016-இல் பூட்டான் தனது நிலப்பரப்புக்குள் தனி நபருக்கான உயிரிக் கொள்ளளவாக 5 உலகளாவிய எக்டேர்களைக் கொண்டிருந்தது.[167] ஒரு நபருக்கு 1.6 உலகளாவிய எக்டேர் என்ற உலக சராசரியை விட இது மிக அதிகமாகும்.[168] 2016-இல் பூட்டான் தனி நபருக்கு உயிரிக் கொள்ளளவான 4.5 உலகளாவிய எக்டேர்களைப் பயன்படுத்தியிருந்தது. நுகர்வுக்கான இவர்களது சூழலியல் அடித்தடம் இதுவாகும். இதன் பொருளானது பூட்டான் கொண்டுள்ளதை விட குறைவான அளவு உயிரிக் கொள்ளளவையே இந்நாட்டு மக்கள் பயன்படுத்துகின்றனர் என்பதாகும். இதன் விளைவாகப் பூட்டான் உயிரிக் கொள்ளளவுக் கையிருப்பைக் கொண்டுள்ள நாடாக உள்ளது.[167]

இந்நாட்டின் தொழிற்துறையானது தொடக்க நிலையிலேயே உள்ளது. இந்நாட்டின் பெரும்பாலான உற்பத்தியானது குடிசைத் தொழிற்துறையிலிருந்து கிடைக்கப் பெற்றாலும், பெரிய தொழிற்துறைகளும் ஊக்குவிக்கப்படுகின்றன. திண்காரை, எஃகு, இரும்புக் கலப்புலோகங்கள் போன்ற சில தொழிற்துறைகளும் அமைக்கப்பட்டுள்ளன. சாலைக் கட்டமைப்பு போன்ற பல வளர்ச்சித் திட்டங்களானவை அண்டை நாடான இந்தியாவிலிருந்து வரும் ஒப்பந்தப் பணியாளர்களைச் சார்ந்துள்ளன. நெல், மிளகாய்கள், பால் பொருட்கள் (சில யாக், பெரும்பாலும் பசு), நெளிகொதுமை, பார்லி, வேர்த் தாவரங்கள், ஆப்பிள்கள், கடல் மட்டத்திலிருந்து தாழ்ந்த உயரத்தில் உள்ள பகுதிகளில் எலுமிச்சைக் குடும்பத் தாவரங்கள் மற்றும் சோளம் உள்ளிட்டவை இந்நாட்டின் வேளாண்மை உற்பத்திப் பொருட்களாக உள்ளான. திண் காரை, மரப் பொருட்கள், பதனிடப்பட்ட பழங்கள், மதுபானங்கள், கால்சியம் கார்பைடு உள்ளிட்டவை தொழிற்துறைகளாக உள்ளன.

பசுமைத் தொழில்நுட்பம், நுகர்வோர் இணைய/மின் வணிகம் போன்ற தொழில்நுட்பத் துறைகளில் பூட்டான் சமீபத்தில் வளர்ச்சியைக் கண்டுள்ளது.[169] மே 2012-இல் இந்நாட்டின் தலைநகரத்தில் "திம்பு தொழில்நுட்பப் பூங்காவானது" தொடங்கப்பட்டது. "பூட்டான் புத்தாக்க மற்றும் தொழில்நுட்ப மையத்தின்" வழியாக தொடக்க நிலை வணிகத்தை இது அமைத்துக் கொடுக்கிறது.[170]

1990-இலிருந்து பூட்டானின் தனி நபர் வருமானத்தின் வளர்ச்சி

ஓராண்டுக்கு ஓர் இலட்சத்துக்கும் அதிகமான இங்குல்ட்ரம் வருமானமுடையவர்களுக்கு வரி விதிக்கப்படுகிறது. ஆனால், பூட்டான் தற்போது உலகின் மிகக் குறைந்த வளர்ச்சியடைந்த நாடுகளில் ஒன்றாக இருப்பதால் இந்த வரி வரம்புக்கு மிகச் சில கூலி மற்றும் சம்பளம் பெறுபவர்களே தகுதி பெறுகின்றனர். 2003-இல் பூட்டானின் விலைவாசி உயர்வு வீதமானது 3% என்று மதிப்பிடப்பட்டது. கொள்வனவு ஆற்றல் சமநிலையின் படி, மொத்த உள்நாட்டு உற்பத்தியாக சுமார் ஐஅ$5.855 பில்லியன் (₹41,872.6 கோடி)யைப் பூட்டான் கொண்டுள்ளது. உலகிலேயே 158-ஆவது மிகப் பெரிய பொருளாதாரமாக இது இந்நாட்டை ஆக்குகிறது. கொள்வனவு ஆற்றல் சமநிலையின் அடிப்படையில் இந்நாட்டின் தனி நபர் சராசரி வருமானமானது சுமார் ஐஅ$7,641 (₹5,46,453.8) ஆக இருந்தது.[75] இது இந்நாட்டை 144-ஆவது இடத்தைப் பெறச் செய்துள்ளது. அரசாங்கச் செலவீனங்களானவை ஐஅ$614 மில்லியன் (₹4,391.1 கோடி)யாக இருந்தாலும், அரசாங்கம் வருவாய்களானவை மொத்தம் ஐஅ$407.1 மில்லியன் (₹2,911.4 கோடி)யாக உள்ளன. எனினும், இந்நாட்டின் வரவு செலவுத் திட்ட நிதியில் 25% ஆனது இந்தியாவின் வெளியுறவு அமைச்சகத்தால் வழங்கப்படுகிறது.[171]

முதன்மையாக மின்சாரம், ஏலம், சிப்சம், மரத் துண்டுகள், கைவினைப் பொருட்கள், திண் காரை, பழங்கள், விலை மதிப்புடைய கற்கள் மற்றும் நறுமணப் பொருட்களாக முதன்மையாக உள்ள பூட்டானின் ஏற்றுமதிகளானவை €128 மில்லியனாக (2000-ஆம் ஆண்டு மதிப்பீடு) குறிப்பிடப்பட்டன. எனினும், இறக்குமதிகளானவை €164 மில்லியனாகக் குறிப்பிடப்படுகின்றன. இது வணிகப் பற்றாக்குறைக்கு வழி வகுத்துள்ளது. எரிபொருள், எந்திரங்களுக்குப் பயன்படுத்தப்படும் எண்ணெய்கள், தானியம், இயந்திரங்கள், வாகனங்கள், துணிகள், நெல் உள்ளிட்டவை முதன்மையாக இறக்குமதிப் பொருட்களாக உள்ளன. பூட்டானின் முதன்மையான ஏற்றுமதிக் கூட்டாளி இந்தியாவாகும். இந்நாட்டிலிருந்து ஏற்றுமதி செய்யப்படும் மொத்த பொருட்களில் 58.6%-ஆனது இந்தியாவிற்கு ஏற்றுமதி செய்யப்படுகிறது. ஆங்காங்கு (30.1%), வங்காளதேசம் (7.3%) ஆகியவை பிற இரு முதன்மையான ஏற்றுமதிக் கூட்டாளிகள் ஆகும்.[75] திபெத்து தன்னாட்சிப் பகுதியுடன் இந்நாட்டின் எல்லையானது மூடப்பட்டுள்ளதால் பூட்டான் மற்றும் சீனாவுக்கு இடையிலான வணிகமானது தற்போது கிட்டத்தட்ட இல்லாத நிலையே உள்ளது. பூட்டானின் இறக்குமதிக் கூட்டாளிகளில் இந்தியா (74.5%), சப்பான் (7.4%), சுவீடன் (3.2%) உள்ளிட்ட நாடுகள் உள்ளன.

வேளாண்மை

[தொகு]
பூட்டானின் செழிப்பான பள்ளத்தாக்குகளில் ஒன்றில் மலைச் சாரல் படியடுக்குத் தளங்களில் நெல் பயிரிடப்பட்டுள்ளது

மொத்த உள்நாட்டு உற்பத்தியில் வேளாண்மைத் துறையின் பங்களிப்பானது 1985-இல் தோராயமாக 55% என்பதிலிருந்து 2003-இல் 33% ஆகக் குறைந்தது. 2013-இல் அரசாங்கமானது 100% இயற்கை வேளாண்மையை உடைய உலகின் முதல் நாடாகப் பூட்டானை உருவாக்கும் தன் குறிக்கோளை அறிவித்தது.[172][173] எனினும், ஒரு தசாப்தத்திற்குப் பிறகு இந்த இலக்கானது எட்ட இயலாததென நிரூபணமானது. இந்நாட்டின் வெறும் 1% வேளாண்மை நிலம் மட்டுமே இயற்கை வேளாண்மை நிலையை அடைந்துள்ளது.[174]

இந்நாட்டின் மிகப் பரவலாக அறியப்பட்ட வேளாண்மை ஏற்றுமதிப் பொருளாகப் பூட்டானிய சிவப்பு நெல் உள்ளது. வட அமெரிக்கா மற்றும் ஐரோப்பாவில் இதற்கென்று சந்தை உள்ளது. பூட்டானிய அரத்தி மற்றும் தோடம் பழங்களுக்கு மிகப் பெரிய சந்தையாக வங்காளதேசம் விளங்குகிறது.[175]

பூட்டானில் மீன் பிடிப்பானது முதன்மையாக திரௌட்டு மற்றும் கெண்டை மீன்களை மையமாகக் கொண்டுள்ளது.

சம்துருப் சோங்கரில் பூட்டானிய உணவு நிறுவனத்தின் ஏலப் பகுதியில் மாண்டரின் தோடம் பழங்களை ஒரு பணியாளர் எண்ணி வைக்கிறார்
திம்புவில் அமைந்துள்ள தெற்காசிய நாடுகளின் பிராந்தியக் கூட்டமைப்பின் வளர்ச்சி நிதியத்தின் அலுவலகம்

மின்ம நாணயம்

[தொகு]

சுமார் 12,206 பிட்காயின்களுடன் 15 நவம்பர் 2024 அன்று உள்ள நிலவரப்படி, ஐஅ$1 பில்லியன் (₹7,151.6 கோடி)க்கும் அதிக மதிப்புடைய பிட்காயின்களைக் கொண்டுள்ள சில நாடுகளில் ஒன்றாக இந்நாடு உள்ளது.[176] அமெரிக்கா, சீனா, ஐக்கிய இராச்சியம், உக்குரைனுக்குப் பிறகு பிட்காயின்களைக் கொண்டுள்ள ஐந்தாவது மிகப் பெரிய அரசாகப் பூட்டான் திகழ்கிறது.[62] இதன் பேரளவான நீர் மின்சார ஆதாரங்களைப் பயன்படுத்தி இந்த இமயமலை நாட்டால் பிட்காயின் அகழ்ந்து எடுப்பைச் செய்ய இயன்றுள்ளது.[176] துருக் முதலீட்டு நிறுவனத்தின் தலைமைச் செயல் அதிகாரியான உச்வால் தீப் தகல் "பிட்காயின் வடிவத்தில் நாங்கள் உடைமைகளை வைத்துள்ளோம். எங்களுடைய பசுமையான நீர் மின்னாற்றலுடன் 2019-இல் இந்த உடைமைகளை நாங்கள் அகழ்ந்து எடுக்கத் தொடங்கினோம்" என்று குறிப்பிட்டார். நாசுதாக் பங்குச் சந்தையில் பட்டியலிடப்பட்டுள்ள ஒரு முன்னணித் தொழில்நுட்ப நிறுவனமான பிட்டீருடன் கூட்டணி வைத்து 2025 வாக்கில் 600 மெகாவாட்டு கொள்ளவுடையதாக இந்நாட்டின் பிட்காயின் அகழ்ந்து எடுக்கும் கொள்ளளவை விரிவாக்கப் பூட்டான் இலக்கு வைத்துள்ளது. உலக வங்கி அறிக்கையின் படி, சூலை 2021 முதல் சூன் 2023 வரை கடைசி இரண்டு நிதியாண்டுகளில், ஐஅ$539 மில்லியன் (₹3,854.7 கோடி)யை மின்ம நாணய அகழ்ந்து எடுக்கும் செயல்பாடுகளில் பூட்டான் முதலீடு செய்துள்ளது.[177]

தொழில்துறை

[தொகு]

தொழில்துறையானது பொருளாதாரத்தில் 22% ஆக உள்ளது. இரும்பு உலோகக் கலவைத் தயாரிப்பு, திண் காரை, உலோகக் கம்பங்கள், இரும்பு மற்றும் கலவை அல்லாத எஃகுப் பொருட்கள், பதனிடப்பட்ட கடுங்கரி, தாமிர மின் கடத்திகள், மது மற்றும் கார்பனேற்றம் செய்யப்பட்ட பானங்கள், பதனிடப்பட்ட பழங்கள், கம்பளங்கள், மரப் பொருட்கள், அறைக் கலன்கள் உள்ளிட்டவை பூட்டானின் முதன்மையான உற்பத்தித் துறைகளாக உள்ளன.[178] சிலிக்கன் கலவை உற்பத்தியின் முன்னோடியாகப் பெல்டன் குழுமத்தின் தலைமைச் செயல் அதிகாரியான தாம்சே தெம் திகழ்கிறார்.[179]

சுரங்கத்துறை

[தொகு]

பூட்டான் ஏராளமான தாது வளங்களைக் கொண்டுள்ளது. நிலக்கரி, தோலமைட்டு, சிப்சம், சுண்ணக்கல் உள்ளிட்டவை வணிக ரீதியாக உற்பத்தி செய்யப்படுகின்றன. பெரில், செப்பு, கிராஃபைட்டு, ஈயம், அபிரகம், பைரைட்டு, வெள்ளீயம், தங்குதன், துத்தநாகம் ஆகியவற்றின் நிரூபிக்கப்பட்ட வளங்களை இந்நாடு கொண்டுள்ளது. எனினும், சுற்றுச்சூழலைப் பாதுகாப்பதை இந்நாடு விரும்புவதால் இந்நாட்டின் தாது வளங்களானவை தொடர்ந்து அகழ்ந்து எடுக்கப்படாமலேயே உள்ளன.[180]

ஆற்றல்

[தொகு]
ஆண்டு வாரியாகப் பூட்டானின் மின்சார உற்பத்தி

பூட்டானின் மிகப் பெரிய ஏற்றுமதி நீர் மின்னாற்றலாகும். 2015-ஆம் ஆண்டு நிலவரப்படி, இமயமலை ஆற்றுப் பள்ளத்தாக்குகளில் உள்ள இந்நாட்டின் அணைகளிலிருந்து சுமார் 2,000 மெகாவாட்டு நீர் மின்னாற்றலை இந்நாடு உற்பத்தி செய்கிறது.[181] 30,000 மெகாவாட்டு நீர் மின்னாற்றலை உற்பத்தி செய்யக்கூடிய வாய்ப்பை இந்நாடு கொண்டுள்ளது.[181] இந்த மின்சாரமானது இந்தியாவின் பல்வேறு மாநிலங்களுக்கு விநியோகிக்கப்படுகிறது. வங்காளதேசத்துடன் எதிர்கால மின்சாரத் திட்டங்களும் திட்டமிடப்பட்டு வருகின்றன.[181] இந்நாட்டின் 5 ஆண்டுத் திட்டங்களில் நீர் மின்னாற்றலானது முதன்மையான கவனக் குவியமாக இருந்து வந்துள்ளது. 2015-ஆம் ஆண்டு நிலவரப்படி, இந்நாட்டின் மிகப் பெரிய மின் நிலையமாகத் தலா நீர் மின்னாற்றல் நிலையமானது திகழ்கிறது. 1,020 மெகாவாட்டு நிறுவப்பட்ட கொள்ளளவை இந்நிலையம் கொண்டுள்ளது. நீர்மின் ஆற்றல் திட்டங்களைச் செயல்படுத்த இந்தியா, ஆத்திரியா, ஆசிய வளர்ச்சி வங்கி ஆகியவற்றிடமிருந்து இந்நாடு உதவிகளைப் பெற்றுள்ளது.

நீர்மின் ஆற்றலைத் தவிர்த்து சூரிய மின் சக்தி, காற்றாலை மின்சாரம், உயிரி ஆற்றல் போன்ற புதுப்பிக்கத்தக்க ஆற்றல் வளங்களைப் பெருமளவில் பெற்ற நாடாகவும் இந்நாடு திகழ்கிறது. தொழில்நுட்ப ரீதியாக உற்பத்தி செய்ய வாய்ப்புள்ள சூரிய மின்சக்தி உற்பத்திக் கொள்ளளவானது இந்நாட்டில் சுமார் 12,000 மெகாவாட்டுகளாகவும், காற்றாலை மின்சாரமானது சுமார் 760 மெகாவாட்டுகளாகவும் உள்ளது. இந்நாட்டின் நிலப்பரப்பில் 70%-க்கும் அதிகமான நிலமானது காடுகளால் ஆக்கிரமிக்கப்பட்டுள்ளது. இந்நாட்டில் உயிரி ஆற்றலுக்கு ஒரு பெரும் ஆதாரமாக இது விளங்குகிறது.[182]

நிதித் துறை

[தொகு]
வேகமாக வளர்ந்து வரும் பூட்டானின் சுற்றுலாத் துறையின் ஒரு பகுதியாக லீ மெரிடியன் திம்பு திகழ்கிறது.

இந்நாட்டில் ஐந்து வணிக ரீதியான வங்கிகள் உள்ளன. திம்புவில் அமைந்திருக்கும் பூட்டான் வங்கியும், பூட்டான் தேசிய வங்கியும் இந்நாட்டின் இரு மிகப் பெரிய வங்கிகளாகும். பூட்டான் வளர்ச்சி வங்கி, டி-வங்கி, துருக் பஞ்சாப் தேசிய வங்கி ஆகியவை பிற வணிக ரீதியிலான வங்கிகளாகும். இந்நாட்டின் நிதித் துறையானது பிற வங்கி சாராத நிதி அமைப்புகளாலும் ஆதரவு பெற்றுள்ளது. அவை பூட்டானின் வேத்தியல் காப்பீட்டு நிறுவனம், தேசிய ஓய்வூதிய மற்றும் வருங்கால வைப்பு நிதியம் (என்பிபிஎப்), பூட்டான் காப்பீடு லிமிடெட் (பிஐஎல்) ஆகியவையாகும். இந்நாட்டின் மைய வங்கியாகப் பூட்டான் வேத்தியல் நாணய அமைப்பு திகழ்கிறது. பூட்டானின் வேத்தியல் பத்திரச் சந்தையானது முதன்மையான பங்குச் சந்தையாகத் திகழ்கிறது.

தெற்காசிய நாடுகளின் பிராந்தியக் கூட்டமைப்பு வளர்ச்சி நிதியமானது திம்புவில் அமைந்துள்ளது.[183]

சுற்றுலா

[தொகு]

2014-இல் பூட்டானுக்கு 1,33,480 அயல்நாட்டுப் பயணிகள் வருகை புரிந்தனர்.[184] இந்தியர், மாலத் தீவுக்காரர்கள், வங்காளதேசத்தவர் ஆகியோரைத் தவிர்த்து அனைத்து நாடுகளைச் சேர்ந்த பயணிகள் மீதும் ஒரு நாளைக்கு தினசரி நீடித்த வளர்ச்சிக் கட்டணமாக ஐஅ$100 (₹7,151.6)-ஐ இந்நாடு விதிக்கிறது.[185] இந்தியர்கள் பூட்டானுக்குள் நுழைய ஒரு நாளைக்கு 1,200 ரூபாய் மதிப்புடைய ஓர் அனுமதிச் சீட்டுக்கு விண்ணப்பிக்கலாம். இந்நாட்டின் சுற்றுலாத் தொழிற்துறையானது 21,000 மக்களுக்கு வேலைவாய்ப்பை வழங்குகிறது. மொத்த உள்நாட்டு உற்பத்தியில் 1.8%-க்குப் பங்களிக்கிறது.[186]

தற்போதைய நிலவரப்படி இந்நாடு எந்த ஓர் உலகப் பாரம்பரியக் களங்களையும் கொண்டிருக்கவில்லை. ஆனால், 2012-ஆம் ஆண்டிலிருந்து யுனெசுகோவின் தற்காலிகத் தளங்களின் பட்டியலில் உள்ளதாக எட்டு அறிவிக்கப்பட்ட களங்களை இந்நாடு கொண்டுள்ளது: துருக்கியேல் திசோங்கின் பண்டைக் கால சிதிலங்கள்,[187] பும்தேல்லிங் காட்டுயிர் சரணாலயம்,[188] திசோங்குகள்: மதச்சார்பற்ற மற்றும் சமயம் சார்ந்த அதிகார அமைப்புகளின் மையம் (புனாகா சோங், வங்துயே போத்ரங் திசோங், பாரோ திசோங், திரோங்சா திசோங், தகானா திசோங்),[189] சிக்மி தோர்சி தேசியப் பூங்கா,[190] வேத்தியல் மானசு தேசியப் பூங்கா,[191] பாசோ துருகோம் சிக்போ மற்றும் அவரது வழித் தோன்றல்களுடன் தொடர்புடைய புனிதத் தலங்கள்,[192] சக்தெங் காட்டுயிர் காப்பகம்,[193] தம்சிங் மடாலயம்.[194] தன்னுடைய யுனெசுகோ தற்காலிகப் பட்டியலில் இல்லாத ஏராளமான சுற்றுலாத் தலங்களையும் பூட்டான் கொண்டுள்ளது. யுனெசுகோவின் புலப்பட இயலாத பண்பாட்டுப் பாரம்பரியப் பட்டியலில் பதிவு செய்யப்பட்ட ஒரு காரணியான, திராமேத்சேவைச் சேர்ந்த மத்தளங்களின் முகமூடி நடனத்தைப், பூட்டான் கொண்டுள்ளது.[195]

போக்குவரத்து

[தொகு]
பரோ விமான நிலையத்தில் ஒரு துருக்ஏர் ஏர்பசு ஏ319 விமானம்

விமானம்

[தொகு]

பூட்டானிலுள்ள ஒரேயொரு பன்னாட்டு விமான நிலையம் பாரோ விமான நிலையமாகும். அரசு விமான நிறுவனமான துருக்ஏரானது பாரோ விமான நிலையம் மற்றும் சகரிலுள்ள பத்தபலதங் விமான நிலையம் (பும்தாங் திசோங்கக்), மைய பூட்டான், தெற்கில் கெலேபுவிலுள்ள கெலேபு விமான நிலையம் (சர்பங் திசோங்கக்), கிழக்கிலுள்ள யோங்புல்லா விமான நிலையம் (திராசிகங் திசோங்கக்) ஆகிய இடங்களுக்கு இடையில் ஒவ்வொரு வாரமும் விமானங்களை இயக்குகிறது.[196]

சாலை

[தொகு]

பூட்டானின் முதன்மையான கிழக்கு-மேற்கு இடைவழியாக வெளிப்புறச் சாலையானது திகழ்கிறது. தென்மேற்கிலுள்ள புவேந்சோலிங் பட்டணங்களைக் கிழக்கிலுள்ள திராசிகாங்குடன் இது இணைக்கிறது. வங்துயே போத்ரங் மற்றும் திரோங்சா ஆகியவை வெளிப்புறச் சாலையானது நேரடியாக ஊடுருவிச் செல்லும் குறிப்பிடத்தக்க பகுதிகளாக உள்ளது. தலைநகரம் திம்புவை பாரோ மற்றும் புனாகா போன்ற பிற மக்கள் தொகை மையங்களுடன் இணைப்பதாகவும் வெளிப்புறச் சாலை திகழ்கிறது. பூட்டானில் பிற சாலைகளைப் போலவே வெளிப்புறச் சாலையானது சாலை அமைக்கப்பட்ட சூழ்நிலைகள், கொடுஞ்சரிவான இறக்கங்கள், கொண்டை ஊசி வளைவுகள், வானிலை, நிலச்சரிவுகளால் கடுமையான பாதுகாப்புச் பிரச்சினைகளைக் கொண்டதாக உள்ளது.[197][198][199]

2014-இலிருந்து பூட்டான் முழுவதும் சாலைகளை அகலமாக்குவதானது ஒரு முதன்மையான குறிக்கோளாக இருந்து வந்துள்ளது. குறிப்பாக, திராசிகாங்கிலிருந்து தோச்சலாவுக்குச் செல்லும் வடக்கு-கிழக்கு-மேற்கு நெடுஞ்சாலை இவ்வாறு அகலமாக்கப்படுகிறது. 2017-ஆம் ஆண்டின் முடிவில் இந்த சாலையகலப்படுத்தும் திட்டமானது முடிக்கப்படும் என்று எதிர்பார்க்கப்படுகிறது. நாடு முழுவதும் உள்ள சாலைப் பயணத்தைப் பெருமளவுக்கு வேகமானதாகவும், மிகுந்த ஆற்றல் மிக்கதாகவும் இது மாற்றும் என்று எதிர்பார்க்கப்படுகிறது. மேற்கொண்டு, மேம்படுத்தப்பட்ட சாலை நிலைகளானவை அடைய இயலாத பூட்டானின் கிழக்குப் பகுதி போன்ற பகுதிகளில் அதிக சுற்றுலாவை ஊக்குவிக்கும் என்று மதிப்பிடப்பட்டுள்ளது.[200][201][202] அகலமக்கும் திட்டத்தால் ஏற்படும் சாலை தடைபடுதலின் அதிகரித்த நிகழ்வுகள், நிலச்சரிவுகள், தூசி ஏற்படுதல் ஆகியவற்றின் காரணமாகப் பூட்டானுக்கு வருகை புரிவதைச் சுற்றுலாப் பயணிகள் தவிர்ப்பதற்குக் காரணமானவையாக இந்தச் சாலை நிலைகளானவை தற்போது இருப்பதாகத் தோன்றுகிறது.[203]

தொடருந்து

[தொகு]

முதன்மையாக இந்நாட்டின் கரடுமுரடான மற்றும் மலைப்பாங்கான நிலப்பரப்பு காரணமாக ஒரு தொடருந்து அமைப்பைப் பூட்டான் கொண்டிருக்கவில்லை. கிழக்கு இமயமலையில் இந்நாடானது ஒரு கூடு போல அமைந்துள்ளது. கிழக்கு இமயமலையானது ஆழ்ந்த சரிவுகள், பள்ளங்கள், பெரும் மலைகளை அம்சங்களாகக் கொண்டுள்ளது. இத்தகைய சவால் விடுக்கும் இட அமைவில் இருப்புப் பாதைகளை அமைப்பதென்பது மட்டு மீறீய அளவுக்குக் கடினமானதாகவும், அதிக செலவீனத்தை ஏற்படுத்தக் கூடியதாகவும் இருக்கும். பூட்டான் தற்போது எந்த இருப்புப் பாதைகளையும் கொண்டிருக்காவிட்டாலும் மேற்கு வங்காளத்தின் அசிமரா மற்றும் பூட்டானின் கெலேபு ஆகிய இடங்களுக்கு இடையில் 18 கிலோமீட்டர் நீளத்தில் ஒரு 1,676 மி. மீ. அகல இருப்புப் பாதையை அமைப்பதன் மூலம் இந்தியாவின் பரந்த தொடருந்து அமைப்புடன் தெற்கு பூட்டானை இணைக்க இந்தியாவுடன் இந்நாடு ஓர் ஒப்பந்தத்தில் கையொப்பமிட்டுள்ளது. சதலி, பர்னா பரி, தல்சிங்பரா ஆகியவற்றின் வழியாக இந்திய இரயில்வேயால் கட்டமைக்கப்படும் இந்த இருப்புப் பாதைக்கு இந்தியா நிதியுதவி வழங்கும்.[204] பூட்டானின் அருகிலுள்ள தொடருந்து நிலையமானது அசிமரா ஆகும். திட்டமிடப்பட்டுள்ள கெலேபு பசுமை நகரமானது இந்திய மாநிலமான அசாமுடன் இருப்புப் பாதை மூலம் இணைக்கப்படும்.

மக்கள் தொகையியல்

[தொகு]
மக்கள்தொகை வளர்ச்சி
ஆண்டும.தொ.±%
1960 2,24,000—    
1980 4,13,000+84.4%
1990 5,36,000+29.8%
1995 5,09,000−5.0%
2005 6,50,000+27.7%
20177,35,553+13.2%
ஆதாரம்:[205]

2021-இல் மக்கள் தொகையாக 7,77,486 மக்களைப் பூட்டான் கொண்டிருந்தது.[5][6] பூட்டான் இடைமதிப்பு வயதாக 24.8 ஆண்டுகளைக் கொண்டுள்ளது.[75] ஒவ்வொரு 1,000 பெண்களுக்கும் 1,070 ஆண்கள் இந்நாட்டில் வாழ்கின்றனர். பூட்டானின் எழுத்தறிவு வீதமானது சுமார் 66% ஆகும்.[206]

நகரங்களும், பட்டணங்களும்

[தொகு]
  • திம்பு, பூட்டானின் மிகப் பெரிய நகரம் மற்றும் தலைநகரம்.
  • தம்பு, திசிரங் மாவட்டத்தின் நிர்வாகத் தலைமையகம்.
  • சகர், பும்தாங் மாவட்டத்தின் நிர்வாகத் தலைமையகம். இங்கு தான் பூட்டானுக்குள் பௌத்தமானது நுழைந்தது.
  • மோங்கர், நாட்டின் கிழக்கு வணிக மையம்.
  • பாரோ, பன்னாட்டு விமான நிலையம் அமைந்துள்ள தளம்.
  • புவேந்சோலிங், பூட்டானின் வணிக மையம்.
  • புனாகா, பழைய தலைநகரம்.
  • சாம்துரூப் சோங்கர், இந்தியாவுடனான எல்லையில் அமைந்துள்ள தென்கிழக்குப் பட்டணம்.
  • திராசிகங், திராசிகங் மாவட்டத்தின் நிர்வாகத் தலைமையகம். நாட்டில் உள்ள மிக அதிக மக்கள் தொகையுடைய மாவட்டம்.
  • திரோங்சா, நடு பூட்டானில் அமைந்துள்ளது. பூட்டானிலுள்ள அனைத்து திசோங்குகளிலும் மிகப் பெரியதும், மிகக் கம்பீரமானதுமான திசோங் இதுவாகும்.
பூட்டான்-இன் பெரிய நகரங்கள்
2017-ஆம் ஆண்டு மக்கள் தொகைக் கணக்கெடுப்பின் படி[207]
தரவரிசை மாவட்டம் மதொ.
1திம்புதிம்பு1,14,551
2புந்சோலிங்சுக்கா27,658
3பரோபாரோ11,448
4கெலேபுசர்பங்9,858
5சாம்ட்ரூப் ஜோங்கர்சாம்ட்ரூப் ஜோங்கர்9,325
6வங்துயே போத்ரங்வங்துயே போத்ரங்8,954
7புனாகாபுனாகா6,626
8சகர்பும்தாங்6,243
9இங்கங்லம்பெமகத்செல்5,418
10சம்த்சேசம்த்சே5,396

இனக்குழுக்கள்

[தொகு]
வங்கிடி போத்திரங் விழாவில் தேசிய உடையில் பூட்டானிய மக்கள்

மேற்குப் பூட்டானியர் மற்றும் கிழக்குப் பூட்டானியர் என்று அழைக்கப்படும் முறையே இங்கலோப்புகள் மற்றும் சர்ச்சோப்புகள் ஆகியோரை உள்ளடக்கியர்களாகப் பூட்டானிய மக்கள் உள்ளனர். சர்ச்சோப்புகள் மக்கள் தொகையில் சற்றே அளவில் அதிகமானவர்களாக இருந்தாலும், இங்கலோப்புகள் அரசியல் கோளத்தில் ஆதிக்கம் செலுத்துகின்றனர். மன்னரும், அரசியல் உயர்ந்தோர் குழாமைச் சேர்ந்தவர்களும் இக்குழுவைச் சேர்ந்தவர்களாக உள்ளனர்.[208] இங்கலோப்பு பண்பாடானது திபெத்தியப் பண்பாட்டுடன் நெருங்கிய தொடர்புடையதாக உள்ளது. சர்ச்சோப்புகள் குறித்தும் இதே போன்று நாம் கூறலாம். மிகப் பெரிய குழுவான இவர்கள் பாரம்பரியமாக நியிங்மபா வடிவப் பௌத்தத்தைப் பின்பற்றுகின்றனர். திபெத்தியப் பௌத்தத்தின் அலுவல்பூர்வ துருக்பா கக்யூ வடிவத்தை இவர்கள் பின்பற்றுவதில்லை.. நவீன காலங்களில் மேம்படுத்தப்பட்ட போக்குவரத்து உட்கட்டமைப்பால் இந்தக் குழுக்களுக்கு இடையில் பெருமளவு கலப்புத் திருமணங்கள் நடைபெற்றுள்ளன.

லோத்சம்பா (பொருள்: "தெற்குப் பூட்டானியர்") என்பவர்கள் பெரும்பாலும் நேபாளப் பூர்வீகத்தைக் கொண்ட பன்முகக் குழு ஆவர். வாழ்க்கை, மொழி, உடைக்கான உரிமைகளில் சமத்துவம் உள்ளிட்ட அரசியல் மற்றும் பண்பாட்டு அங்கீகாரத்தைக் கேட்கும் மக்களாக இவர்கள் உள்ளனர். 1988-ஆம் ஆண்டின் மக்கள் தொகைக் கணக்கெடுப்பில் இவர்கள் மொத்த மக்கள் தொகையில் 45%-ஆக இருந்தனர் என்று அலுவல்பூர்வமற்ற மதிப்பீடுகள் கூறுகின்றன.[209]

மொழிகள்

[தொகு]
குர்தோப்
திசாலா
கம்பா திபெத்தியம்
லகா
நியேங்கா
ஒலேகா (மோன்பா)
புரோக்கத்
சோக்கன்கசக்கா
சலி
தாக்பா
புரோக்பா
லெப்சா
லோக்பு
கெங்
கோங்துக்
திசங்லா
(சர்ச்சோப்கா)
பூட்டானின் மொழிகள்

இந்நாட்டின் தேசிய மொழி திசொங்கா மொழி (பூட்டானியம்) ஆகும். திபெத்திய மொழிக் குடும்பத்திலுள்ள 53 மொழிகளில் இதுவும் ஒன்றாகும். அலுவல்பூர்வமாக திபெத்திய எழுத்து முறையின் ஒரு மாறுபட்ட வடிவத்தில் இது எழுதப்படுகிறது. உள்நாட்டளவில் இது சோக்கே (இலக்கிய ரீதியான பொருள்: "தரும மொழி") என்றழைக்கப்படுகிறது. அலுவல்பூர்வமற்ற முறைகளில் கூட்டெழுத்தாக எழுதப்படும் போது ஜோயிக் என்றழைக்கப்படுகிறது. பூட்டானின் கல்வி அமைப்பில் பயிற்றுவிக்கும் மொழியாக ஆங்கிலம் உள்ளது. அதே நேரத்தில், திசொங்காவானது தேசிய மொழியாகப் பயிற்றுவிக்கப்படுகிறது. எத்னொலோக் நூலானது பூட்டானில் தற்போது பேசப்படுபவையாக 24 மொழிகளைப் பட்டியலிடுகிறது. இவற்றில் அனைத்து மொழிகளிலும் திபெத்திய-பர்மிய மொழிக் குடும்பத்திலுள்ளன. இதற்கு ஒரேயொரு விதி விலக்கு நேபாளி ஆகும். இது ஓர் இந்திய-ஆரிய மொழியாகும்.[139]

1980-கள் வரை அரசாங்கமானது தெற்கு பூட்டானிலுள்ள பள்ளிகளில் நேபாளி மொழியைப் பயிற்றுவிற்றுக்க ஆதரவளித்தது. திரிக்லாம் நம்சாக் (பூட்டானிய நடத்தை விதிகள்) பின்பற்றப்பட்டதுடனும், திசோங்காவின் பங்கை வலிமைப்படுத்தும் ஒரு யோசனையாக இது விரிவடைந்ததற்குப் பிறகு நேபாளி மொழியானது பாடத்திட்டத்திலிருந்து நீக்கப்பட்டது. பூட்டானின் மொழிகளானவை இன்னும் நன்றாகத் தரப்படுத்தப்படவில்லை. பல மொழிகள் ஆழமான கல்வி இலக்கணத்துடன் ஆவணப்படுத்தப்படவில்லை. 1980-களுக்கு முன்னர் முதன்மையாகத் தெற்குப் பூட்டானிலிருந்த லோத்சம்பாக்கள் (நேபாளி மொழி பேசிய சமூகம்) மக்கள் தொகையில் தோராயமாக 30% ஆக இருந்தனர்.[139] எனினும், 1990-1992-க்கு இடையில் லோத்சம்பாக்கள் ஒழிக்கப்பட்டதற்குப் பிறகு இந்த எண்ணிக்கையானது தற்போதைய மக்கள் தொகையைத் துல்லியமாகப் பிரதிபலிப்பதில்லை என்று கருதப்படுகிறது.

திசொங்காவானது சிக்கிமிய மொழியுடன் பகுதியளவுக்கு ஒத்ததாகும். மொத்த மக்கள் தொகையில் 25%-ஆல் பூர்வீக மொழியாக இது பேசப்படுகிறது. சர்ச்சோப்பு மக்களின் மொழியும், பூட்டானின் திபெத்திய மொழிக் காலத்திற்கு முந்தைய முதன்மையான மொழியுமாகிய திசங்லாவானது பெரும் எண்ணிக்கையிலான மக்களால் பேசப்படுகிறது. இது எளிதாக வகைப்படுத்த இயலாததாக உள்ளது. திபெத்திய-பர்மிய மொழிக் குடும்பத்தின் ஒரு தனிக் கிளையாக இது இருக்கலாம் என்று கருதப்படுகிறது. 2006-ஆம் ஆண்டு நிலவரப்படி மொத்த மக்கள் தொகையில் சுமார் 40% பேர் நேபாளியைப் பேசுபவர்களாக உள்ளனர். திசலா (11%), லிம்பு (10%), கெங்கு (8%), இராய் (8%) ஆகியவை பெரிய அளவில் பேசப்படும் சிறுபான்மை மொழிகளாக உள்ளன. பூட்டானின் இன மற்றும் மொழி ஆக்கக் கூறுகள் குறித்து நம்பத் தகுந்த ஆதாரங்கள் இல்லை. எனவே, இந்த மேற்குறிப்பிட்ட சதவீதங்களானவை கூட்டப்படும் பொழுது 100% ஆக வருவதில்லை.

சமயம்

[தொகு]




பூட்டானில் சமயம்(சமயத் தரவு ஆவணக் காப்பக அமைப்பு) 2020[210][211]

  பிறர் (0.8%)

பூட்டானிய மக்கள் தொகையில் மூன்றில் இரு பங்கினர் முதல் முக்கால் பங்கினர் வரை வச்சிராயானப் பௌத்தத்தைப் பின்பற்றுகிறார்கள் என்று மதிப்பிடப்பட்டுள்ளது. அரசின் சமயமாகவும் இது உள்ளது. இந்நாட்டின் மக்கள் தொகையில் இந்துக்கள் 22.6% ஆக உள்ளனர்.[212] தற்போதைய சட்டமானது கொள்கை ரீதியில் சமயச் சுதந்திரத்திற்கு உத்தரவாதம் கொடுக்கிறது. எனினும், மத மாற்றமானது வேத்தியல் அரசாங்கத்தின் முடிவு[212] மற்றும் அரசியலமைப்பிற்கு நீதித்துறை கொடுத்துள்ள ஒரு விளக்கம் ஆகியவற்றின் படி தடை செய்யப்பட்டுள்ளது.[213]

பொ. ஊ. 746-இல் பும்தாங் மாவட்டத்திற்குக் குரு பத்மசாம்பவர் வருகை புரிந்த போது பூட்டானில் பௌத்தமானது அறிமுகப்படுத்தப்பட்டது. பௌத்தத்திற்கு மதம் மாறிய திபெத்திய மன்னனான சோங்த்சான் காம்போ (ஆட்சி 627-649) நடு பூட்டானில் பும்தாங்கில் சம்பாய் லகாங்கிலும், பாரோ பள்ளத்தாக்கில் கியிச்சு லகாங்கிலும் (பாரோவுக்கு அருகில்) இரு பௌத்தக் கோயில்களைக் கட்ட ஆணையிட்டார்.[38]

கல்வி

[தொகு]
தக்த்சே பூட்டான் கல்வி வளாகம்

வரலாற்று ரீதியாக பூட்டானில் கல்வியானது மடாலயம் சார்ந்ததாக உள்ளது. பொது மக்களுக்கு மதச் சார்பற்ற பள்ளிக் கல்வியானது 1960-களில் அறிமுகப்படுத்தப்பட்டது.[214] இந்நாட்டின் மலைப்பாங்கான நில அமைவானது ஒன்றிணைந்த கல்விச் சேவைகளுக்கு இடையூறுகளை ஏற்படுத்துகிறது.[214]

தற்போது இராச்சியம் முழுவதும் பரவியுள்ள 11 கல்லூரிகளுடன் இரு அதிகாரப்பரவலுடைய பல்கலைக்கழகங்களைப் பூட்டான் கொண்டுள்ளது. பூட்டானின் வேத்தியல் பல்கலைக்கழகம், பூட்டானின் மருத்துவ அறிவியலுக்கான கெசர் கியால்போ பல்கலைக்கழகம் ஆகியவை இந்த இரு பல்கலைக்கழகங்கள் ஆகும். 1961-இல் நியமிக்கப்பட்ட கல்வி இயக்குனரின் வடிவத்தில் ஒரு மையக் கல்வி அதிகார அமைப்பையும், இலவசமான, அனைவருக்குமான தொடக்கக் கல்வியை உடைய ஓர் ஒருங்கிணைக்கப்பட்ட நவீன பள்ளி அமைப்பையும் முதல் ஐந்தாண்டுத் திட்டமானது அளித்தது.

வேத்தியல் பூட்டான் தொழில்நுட்பப் பயிலகத்தில் பணியாளர் பயிற்சி மற்றும் வளர்ச்சி, சிறப்புச் சேவைகள், சாதனங்கள் மற்றும் வீட்டு வசதிப் பொருட்கள், சம்பளங்கள் மற்றும் பிற மீள்நிகழும் செலவீனங்கள், மறுவாழ்வு மற்றும் கட்டமைப்பு வசதிகள் ஆகியவற்றுக்காக ஆசிய வளர்ச்சி வங்கியானது ஐஅ$7.13 மில்லியன் (₹51 கோடி)க் கடனை வழங்கிய போது இந்நாட்டில் 1990-இல் கல்வித் திட்டங்களுக்கு ஓர் ஊக்கம் கொடுக்கப்பட்டது.

பூட்டானில் நவீன கல்வி தொடங்கப்பட்டதிலிருந்து இந்தியாவிலிருந்து ஆசிரியர்கள், குறிப்பாக கேரளத்திலிருந்து, பூட்டானின் மிகத் தொலைவிலுள்ள கிராமங்கள் சிலவற்றில் பணியாற்றியுள்ளனர். இவ்வாறாக, 2018-இல் ஆசிரியர் தின விழாவின் போது திம்புவிற்கு நீண்ட காலம் பணியாற்றிய 43 ஓய்வு பெற்ற ஆசிரியர்கள் தனித் தனியாக அழைக்கப்பட்டனர். இங்கு மன்னர் சிக்மே கேசர் நம்கியால் வாங்சுக்கால் மரியாதை செலுத்தப்பட்டு, ஒவ்வொருவருக்கும் நன்றி தெரிவிக்கப்பட்டது. பூட்டான் மற்றும் இந்தியாவுக்கு இடையிலான 50 ஆண்டு காலத் தூதரக உறவு முறைகளைக் கொண்டாடுவதற்காகப் பூட்டானின் கல்வி அமைச்சரான செய் பீர் ராய் 6 சனவரி 2019 அன்று கொல்கத்தாவில் நடத்தப்பட்ட ஒரு சிறப்பு விழாவில் பூட்டானில் சேவையாற்றிய 80 ஓய்வு பெற்ற ஆசிரியர்களுக்கு மரியாதை செய்தார்.[215] தற்போது இந்தியாவைச் சேர்ந்த 121 ஆசிரியர்கள் பூட்டான் முழுவதும் உள்ள பள்ளிகளில் பணியாற்றி வருகின்றனர்.

சுகாதாரம்

[தொகு]

உலக வங்கிக் குழுமத்தால் வெளியிடப்பட்ட 2016-ஆம் ஆண்டுக்கான தரவின்படி, பூட்டான் ஆயுட்கால எதிர்பார்ப்பாக 70.2 ஆண்டுகளைக் (ஆண்களுக்கு 69.9 ஆண்டுகள், பெண்களுக்கு 70.5 ஆண்டுகள்) கொண்டுள்ளது.[216][217]

பூட்டானின் அரசியலமைப்பில் உத்தரவாதம் கொடுக்கப்பட்டுள்ள படி, பூட்டானில் அடிப்படை மருத்துவ சேவைகளானவை இலவசமாகக் கொடுக்கப்படுகின்றன.[218]

பண்பாடு

[தொகு]
மேரு மலை மற்றும் பௌத்தப் பிரபஞ்சம் குறித்த பூட்டானிய தங்கா (19-ஆம் நூற்றாண்டு, திரோங்சா திசோங், திரோங்சா)

20-ஆம் நூற்றாண்டின் நடுப்பகுதி வரை எஞ்சிய உலகத்திலிருந்து இந்நாட்டின் தனித்துவிடப்பட்ட நிலை காரணமாக, பெரும்பாலும் முழுமை கெடாமல் இருக்கும் ஒரு செழிப்பான மற்றும் தனித்துவமான பண்பாட்டுப் பாரம்பரியத்தைப் பூட்டான் கொண்டுள்ளது. சுற்றுலாப் பயணிகளுக்கான முதன்மையான ஈர்ப்புகளில் ஒன்றாக இந்நாட்டின் பண்பாடும், பாரம்பரியங்களும் உள்ளன. பூட்டானின் பாரம்பரியமானது இந்நாட்டின் பௌத்தப் பாரம்பரியத்தில் ஆழ்ந்து ஊடுருவிப் பரவியுள்ளது.[219][220] பூட்டானில் இரண்டாவது மிகப் பெரிய சமயமாக இந்து சமயம் திகழ்கிறது. இந்நாட்டின் தெற்குப் பகுதியில் மிகப் பரவலாக இது உள்ளது.[221] இந்நாட்டின் தற்போதைய பண்பாடு மற்றும் பாரம்பரியங்களைப் பாதுகாத்து வைத்து நீடிக்கச் செய்யும் முயற்சிகளை அதிகரித்து வந்த நிலையாக இந்நாட்டின் அரசாங்கம் எடுத்து வருகிறது. இந்நாட்டின் பெரும்பாலும் எழில் கெடாத இயற்கைச் சூழ்நிலை மற்றும் பண்பாட்டு[ பாரம்பரியம் காரணமாகப் பூட்டான் கடைசி சங்ரி-லா என்று குறிப்பிடப்படுகிறது. சங்ரி-லா என்பது பூமியின் சொர்க்கம் என்று கருதப்படும் ஓர் இடத்தைக் குறிப்பிடுவதற்காக இலக்கியத்தில் பயன்படுத்தப்படும் சொல் ஆகும். நவீன நாகரிகத்தின் அழுத்தங்களிலிருந்து ஒதுங்கி அமைதியாக வாழ்வதற்கான ஓர் இடம் இது ஆகும்.[222]

பூட்டானியக் குடிமக்கள் வெளிநாடுகளுக்கு எவ்விதத் தடையுமின்றி பயணிக்கலாம் என்று இருக்கும் அதே நேரத்தில், பல வெளி நாட்டவர்களுக்குச் செல்ல வாய்ப்பு கிடைக்காத நாடாகப் பூட்டான் பார்க்கப்படுகிறது. ஒரு பிரபலமற்ற சுற்றுலா இடமாக இது திகழ்வதற்கு மற்றுமொரு காரணமானது செலவு ஆகும். குறைவான பணத்தையுடைய சுற்றுலாப் பயணிகளுக்கு இச்செலவு அதிகமானதாக உள்ளது. இந்தியா, வங்காளதேசம், மாலத்தீவுகளின் குடிமக்களுக்கு இந்நாட்டிற்குள் நுழைவதென்பதற்கு எந்தக் கட்டணமும் கிடையாது. ஆனால், அனைத்து பிற அயல்நாட்டுப் பயணிகளும் ஒரு பூட்டானிய சுற்றுலா சேவை நிறுவனத்துடன் கூட்டு வைக்க வேண்டிய தேவை உள்ளது. இந்நாட்டில் அவர்கள் தங்கும் ஒவ்வொரு நாளுக்கும் சுமார் ஐஅ$250 (₹17,879)-ஐச் செலுத்த வேண்டிய தேவையுள்ளது. இந்தக் கட்டணமானது பெரும்பாலான பயண, தங்குமிட, உணவுச் செலவீனங்களை உள்ளடக்கியிருந்தாலும் இந்நிலை உள்ளது.[223] 2011-இல் 37,482 சுற்றுலாப் பயணிகள் வருகை புரிந்ததைப் பூட்டான் கண்டது. இதில் 25% பேர் சந்திப்புகளுக்கும், மானியங்கள் மூலமும், கலந்தாய்வுக் கூட்டங்களுக்கும், பொருட்காட்சிகளுக்காகவும் வந்திருந்தனர்.[224]

புகையிலையைத் தடை செய்த உலகின் முதல் நாடு பூட்டானாகும். 2010-ஆம் ஆண்டின் பூட்டான் புகையிலைக் கட்டுப்பாட்டுச் சட்டத்தின்படி, பொது இடங்களில் புகைப் பிடிப்பதோ அல்லது புகையிலையை விற்பதா இந்நாட்டில் சட்டத்திற்குப் புறம்பானதாகும். இதை மீறுபவர்களுக்கு ஐஅ$232 (₹16,591.7)-க்குச் சமமான அபராதம் விதிக்கப்படுகிறது. இது பூட்டானில் ஒரு மாதச் சம்பளத்திற்குச் சமமானதாகும். 2021-ஆம் ஆண்டு புதிய புகையிலைக் கட்டுப்பாட்டுச் சட்டத்தின் மூலம் இந்த முறையானது எதிர் மறையாக மாற்றப்பட்டது. கோவிட்-19 பெருந்தொற்றுக் காலத்தின் போது புகையிலைப் பொருட்களை எல்லை தாண்டிக் கடத்தி வருவதானது பூட்டானில் இத்தொற்றுக்கான ஒரு முன்னணிக் காரணமாக இருந்ததாகக் கண்டுபிடிக்கப்பட்டதால், இந்நோயைத் தடுப்பதற்காக புகையிலைப் பொருட்களை இறக்குமதி செய்வதற்கும், விற்பதற்கும் இச்சட்டம் அனுமதியளித்தது.[225]

பொது விடுமுறைகள்

[தொகு]

பூட்டான் ஏராளமான பொது விடுமுறைகளைக் கொண்டுள்ளது. இவற்றில் பெரும்பாலானவை பாரம்பரிய, பருவம் சார்ந்த, மதச் சார்பற்ற அல்லது சமயம் சார்ந்த விழாக்களுடன் ஒத்துப் போகின்றன. குளிர்கால கதிர்த் திருப்ப நாள் (சந்திர நாட்காட்டியைப் பொறுத்து தோராயமாக 1 சனவரி அன்று வருகிறது),[226] சந்திரப் புத்தாண்டு (பெப்பிரவரி அல்லது மார்ச்சு),[சான்று தேவை] மன்னரின் பிறந்த நாள் மற்றும் அவர் அரியணைக்கு வந்த ஆண்டு விழா, பருவப் பெயர்ச்சிக் காற்றின் அலுவல்பூர்வ முடிவு (22 செப்டெம்பர்),[227] தேசிய நாள் (17 திசம்பர்)[228] மற்றும் பல்வேறு பௌத்த, இந்து விழாக்கள் உள்ளிட்வை இந்த விடுமுறைகளில் உள்ளடங்கியுள்ளன.

கட்டடக்கலை

[தொகு]
பனிப் பொழிவின் போது பூட்டானின் தேசிய நூலகம்

பூட்டானியக் கட்டடக் கலையானது இன்னும் பாரம்பரியமிக்க தனித்துவத்துடன் உள்ளது. கட்டி எழுப்பப்பட்ட மணல் மற்றும் குச்சிகளால் பட்டிகை அமைத்து அதன் மீது சேற்றைப் பூசும் கட்டமைப்பு முறை, கற்பணி, சன்னல்கள் மற்றும் மேற்கூரைகளைச் சுற்றி நுணுக்கமான மர வேலைப்பாடுகள் போன்றவற்றை இது பயன்படுத்துகிறது. பாரம்பரியக் கட்டடக்கலையானது கட்டமைப்புச் செய்யும் போது எந்த வித ஆணிகளையோ அல்லது இரும்புக் கம்பிகளையோ பயன்படுத்துவதில்லை.[49][229][230] இப்பகுதியின் ஓர் அம்சமாக திசோங் என்று அறியப்படும் கோட்டைகளின் வகை உள்ளது. பண்டைக் காலங்களிலிருந்தே தத்தமது மாவட்டங்களுக்கு சமய மற்றும் சமயச் சார்பற்ற நிர்வாக மையங்களாகத் திசோங்குகள் பயன்படுத்தப்பட்டுள்ளன.[231] தன் கல்லூரி வளாகத்தில் உள்ள கட்டடங்களுக்குப் பூட்டானியக் கட்டடக்கலையை ஐக்கிய அமெரிக்காவின் எல் பாசோ என்ற இடத்தில் உள்ள டெக்சாசு பல்கலைக்கழகமானது பின்பற்றியுள்ளது. எல் பாசோ நகரத்தில் இக்கட்டடத்திற்கு அருகில் உள்ள இல்டன் தோட்ட மதுவகம் மற்றும் பிற கட்டடங்களும் இம்முறையைப் பின்பற்றியுள்ளன.[232]

உடை

[தொகு]

பூட்டானிய ஆண்களுக்குத் தேசிய உடையானது கோ ஆகும். கெரா என்று அறியப்படும் ஒரு துணியாலான இடுப்புப் பட்டையால் இடுப்பைச் சுற்றிக் கட்டப்பட்டிருக்கும் முழங்கால் அளவு நீளமுடைய ஓர் அங்கி இதுவாகும். பெண்களும் முழங்கால் வரை நீளமுள்ள உடையை அணிகின்றனர். இது கிரா என்றழைக்கப்படுகிறது. கோமா என்றழைக்கப்படும் இரு ஒரே மாதிரியான உடைக் கவ்விகளால் தோள் பட்டைகளில் இணைக்கப்பட்டும் மற்றும் கெராவால் இடுப்புடன் சேர்த்துக் கட்டப்படும் உடை இதுவாகும். துணியின் வகை, வண்ணங்கள், இத்துணிகளின் மீது இருக்கும் அலங்காரங்களை சமூக நிலையும், வகுப்பும் தீர்மானிக்கிறது.[233]

அணிகலன்கள் பெண்களால் பொதுவாக அணியப்படுகின்றன. குறிப்பாக சமய விழாக்கள் ("திசேச்சுகள்") மற்றும் பொதுவான இடங்களில் கூடும் போது அணியப்படுகின்றன. ஒரு சுதந்திர நாளாக பூட்டானின் அடையாளத்தை வலிமைப்படுத்துவதற்காக வேலையில் இருக்கும் போது அனைத்து பூட்டானிய அரசுப் பணியாளர்களும் தேசிய உடையை அணிவதும், பள்ளிகளுக்கு மற்றும் பிற அரசாங்க அலுவலகங்களுக்குச் செல்லும் போது அனைத்து குடிமக்களும் தேசிய உடையை அணிவதும் தேவை என்று பூட்டானியச் சட்டம் குறிப்பிடுகிறது. பல குடிமக்கள், குறிப்பாக வயது வந்தோர், ஓர் அலுவல்பூர்வ உடையாக வழக்கமான உடைகளையே அணிவதைத் தேர்ந்தெடுத்தாலும் இவ்வாறான நிலை உள்ளது.

பெண்களுக்கு ரச்சு என்றும், ஆண்களுக்கு கப்னே என்றும் அறியப்படக் கூடிய பல வண்ண கழுத்துப் பட்டிகைகளானவை, பூட்டான் பாரம்பரியமாக ஒரு நில மானிய முறைமை சமூகமாக இருப்பதால், சமூக நிலையின் முக்கியமான வெளிக் காட்டிகளாக உள்ளன. குறிப்பாக, சிவப்பு நிறமானது பெண்கள் அணியும் மிகப் பொதுவான வண்ணமாக உள்ளது. பூட்டானியக் குடிமக்கள் பெறும் மிக உயர்ந்த மரியாதைகளில் ஒன்றாக "பூரா மாப்" (சிவப்புக் கழுத்துப் பட்டிகை) திகழ்கிறது. இது, மேலும் தசோ என்ற பட்டம் ஆகியவை அரியணையில் உள்ளவரிடமிருந்து தேசத்திற்கு மிகச் சிறந்த சேவையாற்றிய தனி நபர்களை அங்கீகரிப்பதற்காக வழங்கப்படுகிறது.[234] முந்தைய காலங்களில், நீர்மின் ஆற்றல் மற்றும் மின்சார அமைப்புத் துறையின் பொது இயக்குனர் உயேசி வாங்டி, தேசிய மன்றத்தின் துணைத் தலைவரான மருத்துவர் தாசோ சோனம் கிங்கா, முன்னாள் தேசிய அவை சபாநாயகரான தாசோ உக்யேன் தோர்சி போன்ற மிகச் சிறந்த தனி நபர்களுக்கு பூரா மாப்களானவை மன்னராலேயே வழங்கப்பட்டுள்ளன.[235]

இசையும், நடனமும்

[தொகு]
சாம் எனப்படும் புனித முகமூடி நடனங்களானவை ஆண்டு தோறும் சமய விழாக்களின் போது நடத்தப்படுகின்றன.

சாம் நடனம் போன்ற நடன நாடகங்கள் மற்றும் முகமூடி அணியப்பட்ட நடனங்கள் ஆகியவை விழாக்களின் போது நடத்தப்படும் மிகப் பொதுவான பாரம்பரிய அம்சங்களாக உள்ளன. இவை பொதுவாக பாரம்பரிய இசையுடன் சேர்த்து நடத்தப்படுகின்றன. இந்த நிகழ்வுகளில் நடனம் ஆடுபவர்கள் கதாநாயகர்கள், பேய்கள், இறந்த தலைகள், விலங்குகள், கடவுள்கள், மற்றும் பொதுமக்களின் கேலிச் சித்திரங்களை வண்ணமயமான மர அல்லது பல பொருட்கள் சேர்த்து உருவாக்கப்பட்ட முகமூடிகள் மற்றும் தனி பாணியிலான உடைகளை அணிந்து சித்தரிக்கின்றனர். நடனம் ஆடுபவர்களுக்கு அரச குடும்பப் புரவு கிடைக்கிறது. பண்டைக்கால கிராமப்புற மற்றும் சமயப் பழக்க வழக்கங்களை இவை தக்க வைக்கின்றன. பண்டைக்காலத் தொன்மங்கள் மற்றும் முகமூடி உருவாக்கும் கலையைத் நீடிக்க வைக்கின்றன.

பூட்டானிய இசையானது பொதுவாக பாரம்பரிய மற்றும் நவீன வகைகளாகப் பிரிக்கப்படலாம். பாரம்பரிய இசையானது சமய மற்றும் கிராமப்புற வகைகளை உள்ளடக்கியுள்ளது. நவீன வகை இசையானது சுங்கத்ரா மற்றும் போயேத்ரா வகைகளை உள்ளடக்கியுள்ளது.[236] நவீன ரிக்சார் இசையானது பாரம்பரிய இசைக்கருவிகள் மற்றும் மின்னணு விசைப் பலகைகளின் ஒரு கலவையால் இசைக்கப்படுகிறது. 1990-களின் தொடக்கத்திலிருந்து இவ்வகை இசை காலமிடப்படுகிறது. பாரம்பரிய மற்றும் மேற்குலக பாப் இசையின் தாக்கங்களின் ஒரு கலவையான வகையான இந்திய பாப் இசையின் தாக்கத்தை ரிக்சார் இசையானது காட்டுகிறது.[237][238]

குடும்ப அமைப்பு

[தொகு]

பூட்டானியக் குடும்பங்களில் சொத்துக்களானவை பொதுவாகத் தாய்வழி உறவு முறை வழியாகக் கடத்தப்படுகின்றன. ஆண் வழியில் இல்லாமல் பெண் வழியில் கடத்தப்படுகின்றன. மகள்கள் தங்களது பெற்றோர்களின் வீட்டைப் பெறுகின்றனர். ஓர் ஆண் இவ்வுலகில் தனது வழியைத் தானே அமைத்துக் கொள்ள வேண்டும் என்று இந்நாட்டில் எதிர்பார்க்கப்படுகிறது. ஆண்கள் பொதுவாகத் தன் மனைவியின் வீட்டிற்குச் சென்று வாழ்கின்றனர். நகர்ப்புறப் பகுதிகளில் காதல் திருமணங்களானவை மிகப் பொதுவானவையாக உள்ளன. ஆனால், முன் பின் அறிந்த குடும்பங்களுக்கு இடையில் நடத்தப்படும் நிச்சயித்த திருமணப் பாரம்பரியமானது இன்னும் பெரும்பாலான கிராமப்புறப் பகுதிகளில் வழக்கத்தில் உள்ளது. பொதுவானதாக இல்லாவிட்டாலும், பலதுணை திருமணமானது ஏற்றுக் கொள்ளப்படுகிறது. ஒரு குடும்பத்தில் சொத்துக்களை தக்க வைத்துக் கொள்ள ஒரு கருவியாக பொதுவாகப் பயன்படுத்தப்பட்டு, சொத்துக்களைப் பிரித்தளிப்பதற்கு எதிராக ஏற்றுக் கொள்ளப்படுகிறது.[239] 2006-இல் பதவி விலகிய முந்தைய மன்னரான சிக்மே சிங்கே வாங்சுக் நான்கு அரசிகளைக் கொண்டிருந்தார். இந்த நால்வருமே சகோதரிகள் ஆவர். தற்போதைய மன்னரான சிக்மே கேசர் நம்கியால் வாங்சுக் அப்போது 21 வயதாகியிருந்த ஒரு சாதாரண பெண்ணான, ஒரு விமான ஒட்டியின் மகளாகிய செத்சுன் பெமாவை 13 அக்டோபர் 2011 அன்று திருமணம் செய்து கொண்டார்.

குடும்பத்தில் பெண்கள்

[தொகு]

பூட்டானியப் பண்பாட்டில் மிகவும் ஆழமாக வேரூன்றி இருப்பதானது சுயநலமற்ற தன்மையாகும். குடும்பத்தைப் பொறுத்த வரையில் இப்பங்கை பூட்டானியப் பெண்கள் ஆற்றுகின்றனர்.[240] அனைத்து பெண்களில் கிட்டத்தட்ட கால் பங்கினர் தங்களது கணவரால் வன்முறையின் ஏதோ சில வடிவங்களைப் பெற்றதாகக் குறிப்பிட்டுள்ளனர்.[241] சில பூட்டானிய சமுதாயங்களானவை தாய்வழிச் சமுதாயங்களாகக் குறிப்பிடப்படுகின்றன. இச்சமுதாயங்களில் மூத்த மகள் நிலத்தின் மிகப் பெரிய பங்கைப் பெறுகிறார்.[242] மூத்த மகள் வீட்டிலேயே தங்கித் தனது பெற்றோர்களைக் கவனித்துக் கொள்வார். அதே நேரத்தில், மகன் வீட்டிலிருந்து வெளியேறி வேலை செய்து தனது சொந்த நிலத்தையும், தன்னுடைய சொந்தக் குடும்பத்திற்காகவும் பெறுவார் என்ற நம்பிக்கையின் காரணமாகவே இந்நிலை உள்ளது.[242] முக்கியமாக நில உடைமை என்பது பொருளாதார அனுகூலங்கள் என்று பொருள்படத் தேவையில்லை. வீட்டின் கட்டுப்பாட்டை மூத்த மகள் கொண்டிருந்தாலும் முடிவுகளை எடுக்கும் நிலையில் கணவரே உள்ளார்.[242] எனினும், மூத்த மகள் பெரும்பாலான நிலத்தைப் பெறுவதற்குப் பதிலாக குழந்தைகளுக்கு மத்தியில் சமமாக நிலத்தைப் பிரிப்பதன் மூலம் இளம் தலைமுறையினர் இந்த நம்பிக்கையிலிருந்து விலகியுள்ளனர்.[242]

வேலையில் பெண்கள்

[தொகு]

வேலைவாய்ப்பில் பெண்கள் அதிகமாகப் பங்கெடுக்கத் தொடங்கியுள்ளனர். இவர்களின் பங்களிப்பானது இப்பகுதியிலேயே மிக அதிகமான அளவில் ஒன்றாக உள்ளது.[133] எனினும், பெண்கள் மத்தியிலான வேலைவாய்ப்பின்மை வீதமானது ஆண்களை விட இன்னும் அதிகமாக உள்ளது. வேளாண்மை போன்ற மிகுந்த பாதுகாப்பற்ற பணித் தளங்களில் பெண்கள் உள்ளனர்.[241] வீட்டுக்கு வெளியே பெண்கள் செய்யும் வேலையில் பெரும்பாலானவை குடும்பத்தை அடிப்படையாகக் கொண்ட வேளாண்மையாக உள்ளது. இது பாதுகாப்பற்ற ஒரு துறையாக உள்ளது. சம்பளம் என்று வரும் பொழுது ஆண்களை விடப் பெண்கள் பின் தங்கி இருக்கும் காரணங்களில் இதுவும் ஒன்றாகும்.[133] பொதுவாகப் பெண்கள் ஆண்களை விடத் தரம் குறைவான வேலைகளிலேயே பணி புரிகின்றனர். ஆண்களின் சம்பளத்தின் அளவில் 75%-ஐ மட்டுமே பெண்கள் சம்பாதிக்கின்றனர்.[242]

பெண்களின் சுகாதாரம்

[தொகு]

பூட்டான் முழுவதும் மகப்பேறு சுகாதாரச் சேவைகளில் முன்னேற்றம் ஏற்பட்டுள்ளது. மகப்பேறு காலத்தில் தாய் இறப்பு வீதம் பெருமளவுக்குக் குறைவதற்கு இது காரணமாகியுள்ளது. 1990-இல் 1,000 என்பதிலிருந்து 2010-இல் 180 என்று இது குறைந்துள்ளது.[242][தெளிவுபடுத்துக]

சமையல் பாணி

[தொகு]
எலுமிச்சைச் சாறு இடப்பட்ட கோழிக் கறி, வதக்கப்பட்ட கீரை, பூட்டானிய சிவப்பு சோறு ஆகியவற்றைக் கொண்ட பாரம்பரிய உணவு

நெல் (சிவப்பு நெல்), நெளிகோதுமை மற்றும் அதிகரித்து வந்த நிலையாக மக்காச்சோளம் ஆகியவை பூட்டானிய சமையல் பாணியின் முதன்மையான உணவுப் பொருட்களாக மாறியுள்ளன. பன்றி இறைச்சி, மாட்டிறைச்சி, வளர்ப்பு யாக் இறைச்சி, கோழி இறைச்சி, ஆட்டுக்குட்டி இறைச்சி உள்ளிட்டவை உள்நாட்டு உணவுகளில் உள்ளடங்கியவையாக உள்ளன. சாறுகள், மிளகாய்கள் மற்றும் பாலாடைகளுடன் சேர்த்து மசாலா பொருட்கள் இடப்பட்ட மாமிசம் மற்றும் உலர்ந்த காய்கறிகளின் குழம்புகளும் இந்நாட்டில் தயாரிக்கப்படுகின்றன. பாலாடை மற்றும் மிளகாய்களுடன் சேர்த்து மிக காரமான எமா தட்சி உணவானது தயாரிக்கப்படுகிறது. மிகுதியாக வழக்கிலுள்ளதாலும், பூட்டானியர் இந்த உணவு மீது கொண்டுள்ள பெருமை காரணமாகவும் எமா தட்சியைத் தேசிய உணவு என்று அழைக்கலாம். பால் பொருள் உணவுகள், குறிப்பாக யாக்குகள் மற்றும் பசுக்களிலிருந்து பெறப்படும் வெண்ணெயும், பாலாடைகளும் பிரபலமானவையாக உள்ளன. உண்மையில் கிட்டத்தட்ட அனைத்து பாலும் வெண்ணெயாகவும், பாலாடையாகவும் மாற்றப்படுகின்றன. திபெத்திய வெண்ணெய்த் தேநீர், கருப்பு தேநீர், உள்நாட்டில் உருவாக்கப்படும் அரா (அரிசி மதுபானம்) மற்றும் பீர் உள்ளிட்டவை பிரபலமான பானங்களாக உள்ளன.[49]

விளையாட்டுகள்

[தொகு]
ஓர் அணி வகுப்பின் போது சங்லிமிதங் மைதானம்
பூட்டான் மற்றும் வியட்நாமுக்கு இடையிலான டைக்குவாண்டோ
ஒரு பூட்டானிய விற்கலைப் போட்டி

பூட்டானின் தேசிய மற்றும் மிகப் பிரபலமான விளையாட்டு விற்கலையாகும்.[243] பெரும்பாலான கிராமங்களில் வாடிக்கையாக விற்கலைப் போட்டிகளானவை நடத்தப்படுகின்றன. இலக்குகள் அமைக்கப்படுதல் மற்றும் வளிமண்டல நிலை போன்ற தொழில்நுட்ப விவரங்களில் ஒலிம்பிக் தரங்களிலிருந்து இந்நாட்டில் நடத்தப்படும் விற்கலை வேறுபடுகிறது. 100 மீட்டர்களுக்கும் மேற்பட்ட இடைவெளியில் இரு இலக்குகளானவை அமைக்கப்படுகின்றன. அணிகள் களத்தின் ஒரு முடிவிலிருந்து மற்றொரு முடிவை நோக்கி அம்பெய்கின்றன. ஒரு சுற்றுக்கு இரு அம்புகளை அணிகளின் ஒவ்வொரு உறுப்பினரும் எய்கின்றனர். பாரம்பரிய பூட்டானிய விற்கலையானது ஒரு சமூக நிகழ்வு ஆகும். கிராமங்கள், பட்டணங்கள், மன மகிழ்ச்சிக்காக விளையாடுபவர்களின் அணிகளுக்கு இடையில் போட்டிகளானவை நடத்தப்படுகின்றன. இப்போட்டிகளில் பொதுவாக ஏராளமான உணவும், பானங்களும் வழங்கப்படுகின்றன. பாடுதல் மற்றும் நடனத்துடன் இப்போட்டிகள் முடிவடைகின்றன. இலக்கைச் சுற்றி வந்து நிற்பது, அம்பு எய்பவரின் ஆற்றலைக் கிண்டலடிப்பது உள்ளிட்டவை எதிராளியின் கவனத்தைச் சிதற வைக்கும் முயற்சிகளாக உள்ளன. டார்ட்டுகள் (குரு) (பொருள்: சிறுவேல்) என்பதும் சமமான பிரபலத் தன்மையுடைய வெளிப்புற அணி விளையாட்டாக உள்ளது. கடினமான மர டார்ட்டுகளானவை 10 சென்டிமீட்டர் நீளமுள்ள ஆணி முனையைக் கொண்டுள்ளன. 10 - 20 மீட்டர் தொலைவில் உள்ள ஒரு காகித அளவுடைய இலக்குகள் மீது இவை எறியப்படுகின்றன.

மற்றொரு பாரம்பரிய விளையாட்டானது திகோர் ஆகும். குண்டு எறிதல் மற்றும் குதிரை லாடத்தை எறிதலை ஒத்துள்ளதாக இவ்விளையாட்டு உள்ளது.

இந்நாட்டில் மற்றொரு பிரபலமான விளையாட்டு கால்பந்து ஆகும்.[243] 2002-இல் பூட்டானிய தேசியக் கால்பந்து அணியானது மான்செராத்துடன் விளையாடியது. இது மற்றொரு இறுதிப் போட்டி என்று அழைக்கப்பட்டது. உலகக் கோப்பை இறுதிப் போட்டியில் செருமனியுடன் பிரேசில் விளையாடிய அதே நாளில் இப்போட்டி நடைபெற்றது. ஆனால், அந்நேரத்தில் பூட்டானும், மான்செராத்தும் உலகின் இரண்டு மிகக் குறைவான தரநிலையைப் பெற்றிருந்த அணிகளாக இருந்தன. இப்போட்டியானது திம்புவின் சங்லிமிதங் தேசிய மைதானத்தில் நடைபெற்றது. பூட்டான் 4-0 என்ற கணக்கில் வென்றது. இப்போட்டி குறித்த ஓர் ஆவணப் படமானது டச்சு இயக்குனர் யோகன் கிரேமரால் எடுக்கப்பட்டது. 2015-இல் பூட்டான் தனது முதல் இரு பிபா உலகக் கோப்பைத் தகுதி பெறும் போட்டிகளில் வென்றது. இலங்கையை இலங்கையில் 1-0 என்ற கணக்கிலும், பூட்டானில் 2-1 என்ற கணக்கிலும் தோற்கடித்தது.[244] பூட்டானில் துடுப்பாட்டமும் பிரபலத் தன்மையைப் பெற்று வருகிறது. குறிப்பாக, இந்தியாவைச் சேர்ந்த தொலைக்காட்சி அலைவரிசைகள் அறிமுகப்படுத்தப்பட்டதிலிருந்து இவ்வாறு உள்ளது. பூட்டான் துடுப்பாட்ட அணியானது இப்பகுதியில் மிக வெற்றிகரமான இணை அணிகளில் ஒன்றாக உள்ளது.[245][246]

குறிப்புகள்

[தொகு]
  1. ↑ English: /buːˈtɑːn/ (கேட்கⓘ) boo-TAHN; Dzongkha: འབྲུག་ཡུལ།, romanised: Druk Yul, IPA: [ʈȕk̚.y̏ː]; நேபாளி: भुटान, romanised: bhuṭān, நேபாளி: [bʱṳʈän].
  2. ↑ Dzongkha: འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ།, romanised: Druk Gyal Khap.[18]
  3. ↑ Bhutan's geopolitical position between two Asian giants—India and China—makes it a key player in the regional strategic landscape.[19]

மேற்கோள்கள்

[தொகு]
  1. ↑ "Pew Research Center – Global Religious Landscape 2010 – religious composition by country" (PDF). Archived from the original (PDF) on 13 December 2016.
  2. ↑ "Bhutan, Religion And Social Profile | National Profiles | International Data". Thearda.com. Archived from the original on 17 July 2022. Retrieved 2022-07-17.
  3. ↑ "9th Five Year Plan (2002–2007)" (PDF). Royal Government of Bhutan. 2002. Archived from the original (PDF) on 20 மார்ச் 2012. Retrieved 22 ஆகத்து 2011.
  4. 1 2 "National Portal of Bhutan". Department of Information Technology, Bhutan. Archived from the original on 23 April 2012. Retrieved 22 August 2011.
  5. 1 2 "World Population Prospects 2022". population.un.org. United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. Retrieved July 17, 2022.
  6. 1 2 "World Population Prospects 2022: Demographic indicators by region, subregion and country, annually for 1950-2100" (XSLX). population.un.org ("Total Population, as of 1 July (thousands)"). United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. Retrieved July 17, 2022.
  7. ↑ "World Population Prospects – Population Division – United Nations". population.un.org. Archived from the original on 20 May 2020. Retrieved 2021-01-02.
  8. ↑ "Bhutan". City Population. Archived from the original on 5 October 2003. Retrieved 7 May 2019.
  9. ↑ "World Economic Outlook Database, October 2025" (in ஆங்கிலம்).
  10. ↑ "World Economic Outlook Database, October 2025" (in ஆங்கிலம்).
  11. ↑ "World Economic Outlook Database, October 2025" (in ஆங்கிலம்).
  12. ↑ "World Economic Outlook Database, October 2025" (in ஆங்கிலம்).
  13. ↑ "Gini Index". World Bank. Archived from the original on 9 February 2015. Retrieved 25 November 2023.
  14. ↑ "Human Development Report 2025" (PDF) (in ஆங்கிலம்). ஐக்கிய நாடுகள் வளர்ச்சித் திட்டம். 6 May 2025. Archived (PDF) from the original on 13 March 2024. Retrieved 13 March 2024.
  15. ↑ "List of left- & right-driving countries". WorldStandards. Archived from the original on 10 November 2022. Retrieved 16 November 2022.
  16. ↑ "Treaty Bodies Database – Document – Summary Record – Bhutan". ஐக்கிய நாடுகள் மனித உரிமைகள் ஆணையம் (UNHCHR). 5 June 2001. Archived from the original on 10 January 2009. Retrieved 23 April 2009.
  17. ↑ "World Population Prospects". ஐக்கிய நாடுகள் அவை. 2008. Archived from the original on 7 January 2010. Retrieved 4 December 2009.
  18. ↑ Driem, George van (1998). Dzongkha = Rdoṅ-kha. Leiden: Research School, CNWS. p. 478. ISBN 978-90-5789-002-4.
  19. ↑ Shibani Meta (23 April 2025). "On Thin Ice: Bhutan's Diplomatic Challenge Amid the India-China Border Dispute". Retrieved 10 May 2025.
  20. ↑ Kaul, Nitasha (2022). "Friendship and International Relations in the Himalayas: Bhutan, Britain, and the 1910 Treaty of Punakha". Itinerario (Cambridge University Press's) 46 (3): 417–438. doi:10.1017/S0165115322000067. https://www.cambridge.org/core/journals/itinerario/article/friendship-and-international-relations-in-the-himalayas-bhutan-britain-and-the-1910-treaty-of-punakha/84B58A6909F14A5B6D609B825777A0D1.
  21. ↑ Kaul, Nitasha (2022). "Friendship and International Relations in the Himalayas: Bhutan, Britain, and the 1910 Treaty of Punakha". Itinerario (Cambridge University Press's) 46 (3): 417–438. doi:10.1017/S0165115322000067. https://www.cambridge.org/core/journals/itinerario/article/friendship-and-international-relations-in-the-himalayas-bhutan-britain-and-the-1910-treaty-of-punakha/84B58A6909F14A5B6D609B825777A0D1.
  22. ↑ "Human Development Index: Bangladesh moves 2 notches up, remains 5th in South Asia". Dhaka Tribune. 2020-12-21. Archived from the original on 21 December 2020. Retrieved 2021-01-02.
  23. ↑ "2024 GLOBAL PEACE INDEX" (PDF). Archived (PDF) from the original on 19 August 2024. Retrieved 12 August 2024.
  24. ↑ "Bhutan". International Hydropower Association (in ஆங்கிலம்). Archived from the original on 21 May 2022. Retrieved 2021-01-02.
  25. ↑ Tshering, Sonam; Tamang, Bharat. "Hydropower – Key to sustainable, socio-economic development of Bhutan" (PDF). United Nations. Archived (PDF) from the original on 31 October 2020. Retrieved 23 August 2021.
  26. ↑ "Bhutan". UNDP Climate Change Adaptation (in ஆங்கிலம்). Archived from the original on 21 May 2022. Retrieved 2021-04-13.
  27. ↑ Chakravarti, Balaram (1979). A Cultural History of Bhutan. Vol. 1. Hilltop. p. 7. Retrieved 18 October 2015.
  28. ↑ Taylor, Isaac (1898). Names and Their Histories: A Handbook of Historical Geography and Topographical Nomenclature. Gale Research Co. p. 69.
  29. 1 2 Savada, Andrea Matles, ed. (1993). "Origins and Early Settlement, A.D. 600–1600". Nepal and Bhutan: Country Studies. Area handbook series (3rd ed.). Washington, D.C.: Federal Research Division, அமெரிக்கக் காங்கிரசு நூலகம். ISBN 0-8444-0777-1. OCLC 27429416. Archived from the original on 28 April 2021. Retrieved 2 November 2020. இந்தக் கட்டுரை பொது உரிமையில் உள்ள மூலத்திலிருந்து உரையைக் கொண்டுள்ளது.
  30. ↑ "Bhutan – Government and society". Encyclopedia Britannica. Archived from the original on 2 June 2022. Retrieved 15 October 2020.
  31. 1 2 3 "History of Bhutan: How Europe heard about Bhutan". Kuensel. 24 August 2003. Retrieved 28 September 2011.
  32. ↑ Grange, Kevin (2011). Beneath Blossom Rain: Discovering Bhutan on the Toughest Trek in the World. Outdoor Lives. University of Nebraska Press. ISBN 978-0-8032-3433-8. Retrieved 18 October 2015.
  33. ↑ Clements, William M. (2006). The Greenwood Encyclopedia of World Folklore and Folklife. The Greenwood Encyclopedia of World Folklore and Folklife: Southeast Asia and India, Central and East Asia, Middle East. Vol. 2. Greenwood Press. p. 105. ISBN 978-0-313-32849-7. Retrieved 18 October 2015.
  34. 1 2 "Bhutan". World Institute for Asian Studies. 21 August 2006. Archived from the original on 1 August 2009. Retrieved 23 April 2009.
  35. ↑ வார்ப்புரு:Country study
  36. 1 2 Padel, Ruth (2009). Tigers In Red Weather: A Quest for the Last Wild Tigers. Bloomsbury Publishing USA. pp. 139–140. ISBN 978-0-8027-1854-9.
  37. ↑ Sailen Debnath, Essays on Cultural History of North Bengal, பன்னாட்டுத் தரப்புத்தக எண் 978-81-86860-42-7; & Sailen Debnath, The Dooars in Historical Transition, பன்னாட்டுத் தரப்புத்தக எண் 978-81-86860-44-1.
  38. 1 2 3 வார்ப்புரு:Country study
  39. ↑ Hattaway, Paul (2004). Peoples of the Buddhist World: a Christian Prayer Diary. William Carey Library. p. 30. ISBN 978-0-87808-361-9. Archived from the original on 15 January 2023. Retrieved 18 October 2015.
  40. ↑ Rennie, Frank; Mason, Robin (2008). Bhutan: Ways of Knowing. IAP. pp. 18, 58. ISBN 978-1-59311-734-4. Archived from the original on 15 January 2023. Retrieved 18 October 2015.
  41. ↑ Dorji, C. T. (1994). History of Bhutan Based on Buddhism. Sangay Xam, Prominent Publishers. ISBN 978-81-86239-01-8. Archived from the original on 15 January 2023. Retrieved 18 October 2015.
  42. ↑ Harding, Sarah (2003). The Life and Revelations of Pema Lingpa. Snow Lion Publications. ISBN 978-1-55939-194-8. Archived from the original on 15 January 2023. Retrieved 18 October 2015.
  43. ↑ Nepal and Bhutan : country studies Savada, Andrea Matles and Harris, George Lawrence. p.256.
  44. ↑ "The Living Edens: Bhutan – People Culture and History". www.pbs.org. Retrieved 2025-03-19.
  45. ↑ வார்ப்புரு:Country study
  46. ↑ "Bengala e o Reino do Dragão – 37". O clarim. 20 July 2018. Archived from the original on 21 September 2020. Retrieved 29 August 2020.
  47. ↑ Cacella, Estêvão. Trans. by Baillie, Luiza Maria. "Report which Father Estevao Cacella of the Society of Jesus Sent to Father Alberto Laercio, Provincial of the Province of Malabar of East India, about His Journey to Cathay, until He Came to the Kingdom of Bhotanta" பரணிடப்பட்டது 25 சனவரி 2012 at the வந்தவழி இயந்திரம் (1627). Retrieved 28 September 2011.
  48. ↑ Phuntsho, Karma (2013). The History of Bhutan. Random House India. pp. 224–227. ISBN 9788184003116.
  49. 1 2 3 Brown, Lindsay; Armington, Stan (2007). Bhutan. Country Guides (3 ed.). Lonely Planet. pp. 26, 36. ISBN 978-1-74059-529-2. Archived from the original on 15 January 2023. Retrieved 18 October 2015.
  50. ↑ Pomplun, Trent (2009). Jesuit on the Roof of the World: Ippolito Desideri's Mission to Eighteenth-Century Tibet. Oxford University Press. p. 49. ISBN 978-0-19-537786-6. Retrieved 18 October 2015.
  51. ↑ வார்ப்புரு:Country study
  52. ↑ Karthikeyan, Ananth (1 October 2017). "The brief supremacy of a mountain kingdom". DNA India. Archived from the original on 18 April 2021. Retrieved 27 December 2020.
  53. ↑ வார்ப்புரு:Country study
  54. ↑ Hannavy, John (2013). Encyclopedia of Nineteenth-Century Photography. Routledge. p. 1496. ISBN 978-1-135-87327-1. Archived from the original on 15 January 2023. Retrieved 18 October 2015.
  55. 1 2 3 Hutt, Michael (December 1996). "Ethnic Nationalism, Refugees and Bhutan". Journal of Refugee Studies 9 (4): 397–420. doi:10.1093/jrs/9.4.397. பன்னாட்டுத் தர தொடர் எண்:0951-6328. https://academic.oup.com/jrs/article-abstract/9/4/397/1546497?redirectedFrom=fulltext. பார்த்த நாள்: 20 October 2020.
  56. ↑ "Language policy in Bhutan" (PDF). Researchgate.net. January 1994. Retrieved 26 July 2022. In book: Bhutan: Aspects of Culture and Development (pp. 87–105) Publisher: Gartmore: Kiscadale Publications Editors: Michael Aris and Michael Hutt
  57. 1 2 Hutt, M. (December 1996). "Ethnic Nationalism, Refugees and Bhutan". Journal of Refugee Studies 9 (4): 397–420. doi:10.1093/jrs/9.4.397. https://archive.org/details/sim_journal-of-refugee-studies_1996-12_9_4/page/397.
  58. 1 2 Minkow, Anna (April 2011). An Analysis of Bhutanese Refugees' Experiences in the United States: Understanding the Differences between Urban and Rural Resettlement (Thesis). p. 15. hdl:2345/1956.
  59. ↑ Hutt, Michael (2005). "The Bhutanese refugees: between verification, repatriation and royal realpolitik". Peace and Democracy in South Asia 1 (1): 44–55. https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/pdsa/pdf/pdsa_01_01_05.pdf. பார்த்த நாள்: 7 April 2024.
  60. ↑ Pulla, Venkat (2016). "Who Are the Lhotsampa? What Caused Their Flight from Bhutan?". The Lhotsampa People of Bhutan. pp. 1–12. doi:10.1057/9781137551429_1. ISBN 978-1-349-57630-2.
  61. ↑ United States Department of State. "BHUTAN 2019 HUMAN RIGHTS REPORT" (PDF). state.gov/. Country Reports on Human Rights Practices for 2019 United States Department of State • Bureau of Democracy, Human Rights and Labor. Archived (PDF) from the original on 21 October 2020. Retrieved 20 October 2020.
  62. 1 2 3 4 5 Ferrarini, Hélène (1 December 2025). "Bhutan: land of happiness?". Le Monde diplomatique (in ஆங்கிலம்). Retrieved 26 December 2025.
  63. 1 2 Hoffman, Klus (1 April 2006). "Democratization from Above: The Case of Bhutan" (PDF). Archived from the original (PDF) on 10 June 2011. Retrieved 24 April 2010.
  64. ↑ Larmer, Brook (March 2008). "Bhutan's Enlightened Experiment". National Geographic. பன்னாட்டுத் தர தொடர் எண்:0027-9358. http://ngm.nationalgeographic.com/2008/03/bhutan/larmer-text/2. பார்த்த நாள்: 19 June 2010.
  65. ↑ Scott-Clark, Cathy; Levy, Adrian (14 June 2003). "Fast Forward into Trouble". The Guardian. Archived from the original on 15 January 2023. Retrieved 1 September 2011.
  66. ↑ Kaul, Nitasha (10 November 2008). "Bhutan Crowns a Jewel". UPI Asia. United Press International இம் மூலத்தில் இருந்து 15 June 2011 அன்று. பரணிடப்பட்டது.. https://web.archive.org/web/20110615005027/http://www.upiasia.com/Politics/2008/11/10/bhutan_crowns_a_jewel/1962.
  67. ↑ Ferrarini, Hélène (1 December 2025). "India's tight grip on Bhutan". Le Monde diplomatique (in ஆங்கிலம்). Retrieved 26 December 2025.
  68. ↑ "UNICEF hails Bhutan's successful completion of full COVID-19 vaccinations for 90% of the population". ஐக்கிய நாடுகளின் சிறுவர் நிதியம் (in ஆங்கிலம்). Retrieved 26 December 2025.
  69. ↑ Passang, Trongsa (3 October 2022). "Gross National Happiness Commission officially dissolves". bbs. Retrieved 27 December 2025.
  70. ↑ "Bhutan becomes seventh country to graduate out of Least Developed Country category". Office of the High Representative for the Least Developed Countries, Landlocked Developing Countries and Small Island Developing States. 30 May 2024. Retrieved 22 July 2024.
  71. ↑ Ferrarini, Hélène (1 December 2025). "Mindfulness City". Le Monde diplomatique (in ஆங்கிலம்). Retrieved 26 December 2025.
  72. 1 2 "Bhutan". Encyclopedia Britannica. Archived from the original on 18 October 2020. Retrieved 15 October 2020.
  73. ↑ "Geography – Royal Bhutanese Embassy, New Delhi". www.mfa.gov.bt. Retrieved 2024-11-22.
  74. ↑ "The World's 10 Most Mountainous Countries". WorldAtlas (in அமெரிக்க ஆங்கிலம்). 2022-12-16. Archived from the original on 30 October 2023. Retrieved 2023-10-13.
  75. 1 2 3 4 5 "Bhutan – The World Factbook". நடுவண் ஒற்று முகமை. Archived from the original on 30 May 2022. Retrieved 1 February 2008.
  76. ↑ "West Bengal Tourism". 6 August 2013. Archived from the original on 6 August 2013. Retrieved 26 July 2022.
  77. ↑ "List of Parties". Archived from the original on 24 January 2011. Retrieved 8 December 2012.
  78. ↑ "Biodiversity Action Plan 2009" (PDF). Archived (PDF) from the original on 7 May 2013. Retrieved 9 December 2012.
  79. ↑ Choudhury, A.U. (1990). "Primates in Bhutan". Oryx 24 (3): 125. doi:10.1017/S0030605300033834. https://archive.org/details/sim_oryx_1990-07_24_3/page/125.
  80. ↑ Choudhury, A.U. (1992). "Golden langur – Distribution Confusion". Oryx 26 (3): 172–173. doi:10.1017/S0030605300023619. https://archive.org/details/sim_oryx_1992-07_26_3/page/172.
  81. ↑ Choudhury, A.U. (2008). "Primates of Bhutan and Observations of Hybrid Langurs". Primate Conservation 23: 65–73. doi:10.1896/052.023.0107.
  82. ↑ Choudhury, A.U. (2010). The Vanishing Herds: Wild Water Buffalo. Guwahati, India: Gibbon Books & The Rhino Foundation for Nature in North East India. ISBN 978-9380652009.
  83. ↑ Choudhury, A.U. (2007). "White-winged duck Cairina (=Asarcornis) scutulata and Blue-tailed Bee-eater Merops philippinus: two new country records for Bhutan". Forktail 23: 153–155. http://orientalbirdclub.org/wp-content/uploads/2012/09/Choudhury-Bhutan.pdf. பார்த்த நாள்: 13 June 2014.
  84. ↑ Walker, Matt (2010-09-20). "Lost tiger population discovered". BBC. Archived from the original on 2010-09-20. Retrieved 2023-06-04.
  85. ↑ Terms and Definitions FRA 2025 Forest Resources Assessment, Working Paper 194. Food and Agriculture Organization of the United Nations. 2023. Archived from the original on 11 September 2024. Retrieved 19 September 2024.
  86. ↑ "Global Forest Resources Assessment 2020, Bhutan". Food Agriculture Organization of the United Nations.
  87. ↑ Bisht, Ramesh Chandra (2008). International Encyclopaedia Of Himalayas (5 Vols. Set). Mittal Publications. p. 54. ISBN 9788183242653. Archived from the original on 15 January 2023. Retrieved 16 February 2015.
  88. ↑ "New IUCN State Members". Switzerland: IUCN Newsletter. Jan 2012. Archived from the original on 14 July 2014. Retrieved 7 July 2014.
  89. ↑ "Parks of Bhutan". Bhutan Trust Fund for Environmental Conservation online. Bhutan Trust Fund. Archived from the original on 2 July 2011. Retrieved 26 March 2011.
  90. ↑ "The Organisation". Bhutan Trust Fund for Environmental Conservation online. Bhutan Trust Fund. Archived from the original on 29 March 2010. Retrieved 26 March 2011.
  91. 1 2 3 "Transcript of "This country isn't just carbon neutral – it's carbon negative"". 11 March 2016. Archived from the original on 22 April 2016. Retrieved 13 April 2016.
  92. 1 2 Kingdom of Bhutan. Royal Government of Bhutan. National Environment Commission. Communication of INDC of the Kingdom of Bhutan. By Yeshay Dorji. Thimphu: NEC, 2015. Print.
  93. ↑ "Bhutan-Biodiversity Action Plan 2009" (PDF). Archived (PDF) from the original on 22 December 2015.
  94. 1 2 Pashley, Alex (5 August 2015). "Bhutan: climate lessons from a Himalayan kingdom". Climate Home – climate change news. Archived from the original on 18 December 2015. Retrieved 17 December 2015.
  95. ↑ Grantham, H. S.; Duncan, A.; Evans, T. D.; Jones, K. R.; Beyer, H. L.; Schuster, R.; Walston, J.; Ray, J. C. et al. (2020). "Anthropogenic modification of forests means only 40% of remaining forests have high ecosystem integrity – Supplementary Material". Nature Communications 11 (1): 5978. doi:10.1038/s41467-020-19493-3. பன்னாட்டுத் தர தொடர் எண்:2041-1723. பப்மெட்:33293507. Bibcode: 2020NatCo..11.5978G.
  96. ↑ "Bhutan must consider long term measure on climate change: UNFCCC's head – BBS". BBS (in அமெரிக்க ஆங்கிலம்). 2 May 2014. Archived from the original on 22 December 2015. Retrieved 17 December 2015.
  97. ↑ Wangchuk, Jigme (8 July 2011). "Addressing Human-Wildlife Conflict". Bhutan Observer online. Archived from the original on 1 September 2011. Retrieved 13 July 2011.
  98. ↑ Cannon, P.F.; Hywel-Jones, N.L.; Maczey, N.; Norbu, L.; Tshitila; Samdup, T.; Lhendup, P. (2009). "Steps towards sustainable harvest of Ophiocordyceps sinensis in Bhutan". Biodivers. Conserv. 18 (9): 2263–2281. doi:10.1007/s10531-009-9587-5. Bibcode: 2009BiCon..18.2263C.
  99. ↑ "Plastic Ban Is Back". Business Bhutan. 12 February 2019 இம் மூலத்தில் இருந்து 29 July 2020 அன்று. பரணிடப்பட்டது.. https://web.archive.org/web/20200729095555/https://www.businessbhutan.bt/2019/02/12/plastic-ban-is-back/.
  100. 1 2 Xavier, Constantino (8 July 2020). "Bhutan's democratic transition and ties to India". Brookings. Archived from the original on 26 September 2021. Retrieved 23 August 2021.
  101. ↑ "Democracy Report 2025, 25 Years of Autocratization – Democracy Trumped?" (PDF). Retrieved 14 March 2025.
  102. ↑ "Bhutan 2008". Constitute. Archived from the original on 2 April 2015. Retrieved 30 March 2015.
  103. ↑ Sharma, Aradhana (25 March 2008). "Royalist Party Wins Election in Bhutan". NDTV.com. Archived from the original on 31 July 2013. Retrieved 1 September 2011.
  104. ↑ "Bhutan chooses new party to form government". Times of India. Archived from the original on 2 November 2018. Retrieved 18 November 2018.
  105. ↑ "Opposition party wins Bhutan election amid economic crisis in Himalayan kingdom". NBC News (in ஆங்கிலம்). 2024-01-10. Archived from the original on 4 March 2024. Retrieved 2024-03-07.
  106. 1 2 "Local Government Act of Bhutan 2009" (PDF). Government of Bhutan. 11 September 2009. Archived from the original (PDF) on 6 July 2011.
  107. ↑ "Delimitation". Election Commission, Government of Bhutan. 2011. Archived from the original on 20 July 2011. Retrieved 31 July 2011.
  108. ↑ Bhutan profile – Timeline – BBC News பரணிடப்பட்டது 15 சூலை 2018 at the வந்தவழி இயந்திரம். Bbc.com (20 May 2015). Retrieved on 4 December 2015.
  109. 1 2 Galay, Karma. "International Politics of Bhutan". Journal of Bhutan Studies 10: 90–107. http://www.bhutanstudies.org.bt/publicationFiles/JBS/JBS_Vol10/v10-8.pdf. பார்த்த நாள்: 10 February 2015.
  110. ↑ Xavier, Constantino (2020-07-08). "Bhutan's democratic transition and ties to India". Brookings. Washington, DC, USA: The Brookings Institution. Archived from the original on 2024-05-25. Retrieved 2025-02-07. Two, Bhutan was never colonised. Therefore, the formation of its national identity did not take place within the context of freedom struggles or wars of independence.
  111. ↑ Delek, Tashi (25 July 2017). "Bhutan's Role in Promoting Regional Peace and Prosperity in South Asia". Asia Society. Archived from the original on 21 May 2022. Retrieved 8 April 2022.
  112. ↑ Bhutan PM: India is closest ally பரணிடப்பட்டது 24 ஏப்ரல் 2013 at the வந்தவழி இயந்திரம், NDTV, 16 July 2008.
  113. ↑ Tshewang, Yeshey (12 July 2012) PM stresses on importance of foreign relations, The Bhutanese.
  114. ↑ Bhutan: Cautiously Cultivated Positive Perception பரணிடப்பட்டது 15 சனவரி 2023 at the வந்தவழி இயந்திரம், Caroline Brassard in A Resurgent China: South Asian Perspectives, S. D. Muni, Tan Tai Yong, page 74
  115. ↑ "Ministry of Foreign Affairs, Royal Government of Bhutan;". 14 October 2021. Archived from the original on 23 January 2022. Retrieved 23 January 2022.
  116. ↑ Wangchuk, Samten (13 December 2006). "Indo-Bhutan Border Finalised". Kuensel online. Archived from the original on 15 May 2011. Retrieved 23 April 2009.
  117. 1 2 Giri, Pramod (28 October 2005). "Alarm over Chinese Incursion". Archived from the original on 24 August 2006. Retrieved 23 April 2009.
  118. ↑ 中国不丹同意平等友好协商早日解决边界问题 [China and Bhutan Agree to Equal and Amicable Talks in Order to Resolve the Border Issue Quickly] (in சீனம்). News.china.com. 1 December 2005. Archived from the original on 25 September 2009. Retrieved 23 April 2009.
  119. ↑ Bhutan king arrives in Dhaka பரணிடப்பட்டது 19 நவம்பர் 2015 at the வந்தவழி இயந்திரம். bdnews24.com (14 February 2013). Retrieved on 4 December 2015.
  120. ↑ "Bangladesh–Bhutan joint statement". The Daily Star. 8 December 2014. https://www.thedailystar.net/sites/default/files/upload-2014/gallery/pdf/bangladesh-bhutan-joint-statement.pdf.
  121. ↑ "Bangladesh signs preferential trade agreement with Bhutan". Dhaka Tribune. 6 December 2020 இம் மூலத்தில் இருந்து 14 January 2021 அன்று. பரணிடப்பட்டது.. https://web.archive.org/web/20210114193212/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2020/12/06/bangladesh-signs-preferential-trade-agreement-with-bhutan.
  122. ↑ "Bilateral Relations". Ministry of Foreign Affairs and External Trade. Royal Government of Bhutan. Archived from the original on 2026-01-28. Retrieved 2026-03-30.
  123. ↑ "Embassies, Missions and Consulates General abroad". Ministry of Foreign Affairs and External Trade. Royal Government of Bhutan. Archived from the original on 2026-03-09. Retrieved 2026-03-30.
  124. ↑ "Resident Embassies of other countries". Ministry of Foreign Affairs and External Trade. Royal Government of Bhutan. Archived from the original on 2026-02-18. Retrieved 2026-03-30.
  125. ↑ "Embassies/Missions accredited to Bhutan from New Delhi". Ministry of Foreign Affairs and External Trade. Royal Government of Bhutan. Archived from the original on 2025-12-11. Retrieved 2026-03-30.
  126. ↑ "Embassies/Missions accredited to Bhutan from Dhaka". Ministry of Foreign Affairs and External Trade. Royal Government of Bhutan. Archived from the original on 2025-11-09. Retrieved 2026-03-30.
  127. ↑ "Qatar, Bhutan establish diplomatic ties". Gulf Times. New York: Gulf Publishing and Printing Company. 2025-10-17. Archived from the original on 2025-10-17. Retrieved 2026-03-30.
  128. ↑ "Overseas Embassies and Consulates of Bhutan". Go Abroad.com. Archived from the original on 9 March 2009. Retrieved 29 March 2011.
  129. ↑ "Bhutan Country Specific Information". United States Department of State. Archived from the original on 28 March 2008. Retrieved 24 March 2008.
  130. ↑ Bhattacharjee, Arun (19 December 2003). "Bhutan Army Sees Action at Last". Asia Times. Archived from the original on 17 September 2009. Retrieved 23 April 2009.
  131. ↑ "Bhutan". Freedom House (in ஆங்கிலம்). Archived from the original on 18 January 2021. Retrieved 2021-01-02.
  132. 1 2 Dudman, Jane. "Bhutan's First Female Minister: Engineer, Equality Warrior, Former Civil Servant". Guardian News and Media இம் மூலத்தில் இருந்து 16 December 2018 அன்று. பரணிடப்பட்டது.. https://web.archive.org/web/20181216031719/https://www.theguardian.com/public-leaders-network/2015/apr/12/bhutan-first-female-minister-dorji-choden.
  133. 1 2 3 4 5 Lhaden, Tenzin (8 March 2018). "Moving towards Gender Equality in Bhutan". Archived from the original on 15 December 2018.
  134. 1 2 Human Rights Watch. "History of the Bhutanese Refugee Situation in Nepal". hrw.org. Archived from the original on 13 December 2020. Retrieved 16 October 2020.
  135. ↑ Sinha, Awadhesh Coomar (2001). Himalayan kingdom Bhutan: tradition, transition, and transformation. Indus Publishing. pp. 25, 183, 215, 220–221. ISBN 81-7387-119-1. Archived from the original on 15 January 2023. Retrieved 15 October 2020.
  136. 1 2 Schultz, Erika (15 October 2016). "Bhutanese refugee crisis: a brief history". Seattle Times staff photographer. The Seattle Times இம் மூலத்தில் இருந்து 18 October 2020 அன்று. பரணிடப்பட்டது.. https://web.archive.org/web/20201018100622/https://www.seattletimes.com/seattle-news/bhutanese-refugee-crisis-a-brief-history/.
  137. 1 2 3 Human Rights Watch. "History of the Bhutanese Refugee Situation in Nepal". hrw.org. Human Rights Watch. Archived from the original on 13 December 2020. Retrieved 16 October 2020.
  138. ↑ "Family Portrait of Bhutan Nepalis in USA". The Week Republica. 15 April 2011. Archived from the original on 11 May 2011. Retrieved 19 April 2011.
  139. 1 2 3 "Assessment for Lhotshampas in Bhutan". Database. Center for International Development and Conflict Management, மேரிலன்ட் பல்கலைக்கழகம் (காலேஜ் பார்க்). Archived from the original on 22 June 2012. Retrieved 9 August 2011.
  140. 1 2 "Refugees from Bhutan Poised for New Start". UNHCR. 1 February 2008. Archived from the original on 10 May 2011. Retrieved 19 April 2011.
  141. ↑ "Bhutan: forcible exile". பன்னாட்டு மன்னிப்பு அவை. 31 July 1994. Archived from the original on 7 April 2022. Retrieved 8 April 2022.
  142. ↑ "Bhutan: Human rights violations against the Nepali-speaking population in the south". Amnesty International (in ஆங்கிலம்). 1992. Archived from the original on 19 April 2021. Retrieved 2021-04-19.
  143. ↑ Human Rights Watch. "History of the Bhutanese Refugee Situation in Nepal". hrw.org. HUman Rights Watch. Archived from the original on 13 December 2020. Retrieved 16 October 2020.
  144. ↑ Frelick, Bill (3 March 2011) For Bhutan's Refugees, There's no Place Like Home பரணிடப்பட்டது 14 சூன் 2015 at the வந்தவழி இயந்திரம். Human Rights Watch.
  145. ↑ Refugee Arrival Data பரணிடப்பட்டது 7 திசம்பர் 2011 at the வந்தவழி இயந்திரம். US Department of Health and Human Services, Office of Refugee Resettlement. 17 July 2012. Web. 25 December 2013.
  146. 1 2 3 4 2009 Human Rights Report: Bhutan பரணிடப்பட்டது 12 நவம்பர் 2020 at the வந்தவழி இயந்திரம், U.S. Department of State, 25 February 2009
  147. ↑ "Bhutan". U.S. Department of State. 14 September 2007. Archived from the original on 11 December 2019. Retrieved 15 October 2020.
  148. ↑ Monitor, World Watch (14 April 2016). "Bhutan – a 'happy' place, but not for all". World Watch Monitor. Archived from the original on 21 May 2022. Retrieved 15 October 2020.
  149. ↑ Frelick, Bill (1 February 2008). "Bhutan's ethnic cleansing". Human Rights Watch. New Statesman இம் மூலத்தில் இருந்து 15 January 2020 அன்று. பரணிடப்பட்டது.. https://web.archive.org/web/20200115035250/https://www.hrw.org/news/2008/02/01/bhutans-ethnic-cleansing.
  150. ↑ Mishra, Vidhyapati (28 June 2013). "Bhutan Is No Shangri-La". The New York times இம் மூலத்தில் இருந்து 21 May 2022 அன்று. பரணிடப்பட்டது.. https://web.archive.org/web/20220521065921/https://www.nytimes.com/2013/06/29/opinion/bhutan-is-no-shangri-la.html.
  151. ↑ Schultz, Erika (15 October 2016). "Bhutanese refugee crisis: a brief history". The Seattle Times staff photographer (The Seattle Times) இம் மூலத்தில் இருந்து 18 October 2020 அன்று. பரணிடப்பட்டது.. https://web.archive.org/web/20201018100622/https://www.seattletimes.com/seattle-news/bhutanese-refugee-crisis-a-brief-history/.
  152. ↑ "The Bhutan insurgencies". Public Radio International. 10 March 2017. Archived from the original on 19 October 2020. Retrieved 15 October 2020.
  153. ↑ "MAR". Mar.umd.edu. Archived from the original on 19 October 2020. Retrieved 15 October 2020.
  154. ↑ Mishra, Vidhyapati (28 June 2013). "Bhutan Is No Shangri-La". The New York Times இம் மூலத்தில் இருந்து 21 May 2022 அன்று. பரணிடப்பட்டது.. https://web.archive.org/web/20220521065921/https://www.nytimes.com/2013/06/29/opinion/bhutan-is-no-shangri-la.html.
  155. ↑ Human Rights Watch. "History of the Bhutanese Refugee Situation in Nepal". hrw.org. Human Rights Watch. Archived from the original on 13 December 2020. Retrieved 16 October 2020.
  156. ↑ Frelick, Bill (February 2008). "Director, Refugee and Migrant Rights Division". Human Rights Watch. Archived from the original on 15 January 2020. Retrieved 10 October 2020.
  157. ↑ "Bhutan: Human rights violations against the Nepali-speaking population in the south". Amnesty International. 1994. Archived from the original on 19 April 2021. Retrieved 19 April 2021.
  158. ↑ ஐக்கிய நாடுகள் மனித உரிமைகள் ஆணையம் (UNHCHR). "Treatment by authorities of ethnic Nepali's in Bhutan" (PDF). Refworld. Archived (PDF) from the original on 19 October 2020. Retrieved 15 October 2020.
  159. ↑ "Lhotshampas". Minority Rights Group International. 6 May 2020. Archived from the original on 21 May 2022. Retrieved 10 October 2020.
  160. ↑ "World development indicators". The World Bank Group. Archived from the original on 30 December 2013. Retrieved 28 December 2013.
  161. ↑ "World development indicators: size of economy". The World Bank Group. Archived from the original on 16 January 2014. Retrieved 28 December 2013.
  162. ↑ "Budget Reports – Ministry of Finance" (in ஆங்கிலம்). Retrieved 2026-08-06.
  163. ↑ "GNH Survey 2010" (PDF). The Centre for Bhutan Studies. Archived (PDF) from the original on 18 March 2013. Retrieved 17 October 2013.
  164. ↑ Sharma, Rajeev (25 January 2011). "MoUs with Bhutan on Rail Links, Power Projects". The Tribune. Archived from the original on 17 September 2009. Retrieved 23 April 2009.
  165. ↑ "MEMBER INFORMATION: India and the WTO". உலக வணிக அமைப்பு (WTO). Archived from the original on 22 April 2009. Retrieved 23 April 2009.
  166. ↑ Balaji, Mohan (12 January 2008). "In Bhutan, China and India Collide". Asia Times இம் மூலத்தில் இருந்து 13 May 2011 அன்று. பரணிடப்பட்டது.. https://web.archive.org/web/20110513085403/http://www.atimes.com/atimes/China/JA12Ad02.html.
  167. 1 2 "Country Trends". Global Footprint Network. Archived from the original on 8 August 2017. Retrieved 23 June 2020.
  168. ↑ Lin, David; Hanscom, Laurel; Murthy, Adeline; Galli, Alessandro; Evans, Mikel; Neill, Evan; Mancini, MariaSerena; Martindill, Jon et al. (2018). "Ecological Footprint Accounting for Countries: Updates and Results of the National Footprint Accounts, 2012–2018" (in en). Resources 7 (3): 58. doi:10.3390/resources7030058. Bibcode: 2018Resou...7...58L.
  169. ↑ Chester, Ken (2 September 2013). "A Bhutan tech primer: early signs of startups and e-commerce". Tech in Asia இம் மூலத்தில் இருந்து 9 October 2013 அன்று. பரணிடப்பட்டது.. https://web.archive.org/web/20131009102324/http://www.techinasia.com/bhutan-tech-startups-ecommerce-primer/.
  170. ↑ "BITC – Business Incubator". Thimphu TechPark. Archived from the original on 21 March 2013.
  171. ↑ "BUDGET". The Tribune (India) online. Archived from the original on 22 July 2005. Retrieved 1 September 2011.
  172. ↑ "Bhutan set to plough lone furrow as world's first wholly organic country". The Guardian. 11 February 2013. Archived from the original on 9 August 2013. Retrieved 25 January 2013.
  173. ↑ Paull, John (2017) "Four New Strategies to Grow the Organic Agriculture Sector" பரணிடப்பட்டது 4 மார்ச் 2018 at the வந்தவழி இயந்திரம், Agrofor International Journal, 2(3):61–70.
  174. ↑ Paull, John (2023). Organic Agriculture in Bhutan: Dream of 100% Organic is stalled at reality of 1% Organic. European Journal of Development Studies, 3 (5), pp. 58–61.
  175. ↑ Newspaper, Bhutan's Daily. "Bangladesh wants to expand trade with Bhutan". Kuensel Online. Archived from the original on 18 January 2017. Retrieved 17 January 2017.
  176. 1 2 C, Hope (15 November 2024). "Bhutan Cashes out $33.5[M] in Bitcoin, Still Holds $1.11B in BTC". yahoo! Finance. Archived from the original on 25 November 2024. Retrieved 23 November 2024.
  177. ↑ Zangpo, Thukten (19 November 2024). "Bhutan's Bitcoin asset value crosses USD 1B, ranks fifth among countries holding BTC". Asia News Network. Retrieved 23 November 2024.
  178. ↑ Chaudhury, Dipanjan Roy (1 December 2016). "Demonetisation impacts India's border trade with Bhutan". The Economic Times இம் மூலத்தில் இருந்து 4 July 2018 அன்று. பரணிடப்பட்டது.. https://web.archive.org/web/20180704124903/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/demonetisation-impacts-indias-border-trade-with-bhutan/articleshow/55717058.cms.
  179. ↑ "Women rocking international trade – Damchae Dem". Gtpalliance.com. Archived from the original on 30 March 2022. Retrieved 2022-03-17.
  180. ↑ Ads, Ambo Digital. "Gross National Happiness – an introduction". Ambo Travels (in ஆங்கிலம்). Archived from the original on 13 April 2019. Retrieved 10 December 2019.
  181. 1 2 3 Bhutan offers Bangladesh cheaper hydel பரணிடப்பட்டது 19 நவம்பர் 2015 at the வந்தவழி இயந்திரம். En.prothom-alo.com (1 November 2015). Retrieved on 4 December 2015.
  182. ↑ Siebert, Stephen F.; Belsky, Jill M. (March 2015). "Managed fuelwood harvesting for energy, income and conservation: An opportunity for Bhutan". Biomass and Bioenergy 74: 220–223. doi:10.1016/j.biombioe.2015.01.013. Bibcode: 2015BmBe...74..220S.
  183. ↑ Governing Council | SAARC Development Fund Secretariat பரணிடப்பட்டது 21 நவம்பர் 2015 at the வந்தவழி இயந்திரம். Sdfsec.org (2 November 2010). Retrieved on 4 December 2015.
  184. ↑ BHUTAN TOURISM MONITOR. ANNUAL REPORT பரணிடப்பட்டது 14 ஆகத்து 2015 at the வந்தவழி இயந்திரம். Tourism Council of Bhutan (2014).
  185. ↑ Gopal, Sharma. "Bhutan cuts daily tourist fee by half to lure more visitors". Reuters இம் மூலத்தில் இருந்து 27 August 2023 அன்று. பரணிடப்பட்டது.. https://web.archive.org/web/20230827065414/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/bhutan-cuts-daily-tourist-fee-by-half-lure-more-visitors-2023-08-26/.
  186. ↑ McIntyre, Kris (2011). "Bhutan: A model for sustainable tourism development". International Trade Forum (2): 15–17. ProQuest 896728922. http://www.tradeforum.org/article/Bhutan-A-model-for-sustainable-tourism-development/.
  187. ↑ "Ancient Ruin of Drukgyel Dzong". UNESCO World Heritage Centre. Archived from the original on 15 November 2019. Retrieved 26 December 2019.
  188. ↑ "Bumdeling Wildlife Sanctuary". UNESCO World Heritage Centre. Archived from the original on 8 December 2015. Retrieved 26 December 2019.
  189. ↑ "Dzongs: the centre of temporal and religious authorities (Punakha Dzong, Wangdue Phodrang Dzong, Paro Dzong, Trongsa Dzong and Dagana Dzong)". UNESCO World Heritage Centre. Archived from the original on 22 June 2020. Retrieved 26 December 2019.
  190. ↑ "Jigme Dorji National Park (JDNP)". UNESCO World Heritage Centre. Archived from the original on 7 December 2019. Retrieved 26 December 2019.
  191. ↑ "Royal Manas National Park (RMNP)". UNESCO World Heritage Centre. Archived from the original on 10 July 2018. Retrieved 26 December 2019.
  192. ↑ "Sacred Sites associated with Phajo Drugom Zhigpo and his descendants". UNESCO World Heritage Centre. Archived from the original on 15 November 2019. Retrieved 26 December 2019.
  193. ↑ Sakteng Wildlife Sanctuary (SWS) – UNESCO World Heritage Centre பரணிடப்பட்டது 8 திசம்பர் 2015 at the வந்தவழி இயந்திரம். Whc.unesco.org (9 July 2015). Retrieved on 4 December 2015.
  194. ↑ "Tamzhing Monastery". UNESCO World Heritage Centre. Archived from the original on 15 November 2019. Retrieved 26 December 2019.
  195. ↑ Mask dance of the drums from Drametse – intangible heritage – Culture Sector பரணிடப்பட்டது 9 திசம்பர் 2015 at the வந்தவழி இயந்திரம். UNESCO. Retrieved on 4 December 2015.
  196. ↑ "A tale of two airports". Daily Bhutan இம் மூலத்தில் இருந்து 22 November 2022 அன்று. பரணிடப்பட்டது.. https://web.archive.org/web/20221122045840/https://www.dailybhutan.com/article/a-tale-of-two-airports-in-bhutan.
  197. ↑ Zeppa, Jamie (2000). Beyond the Sky and the Earth: A Journey into Bhutan. Penguin. ISBN 978-1-101-17420-3.[page needed]
  198. ↑ "Icy Roads Claim Lives". Kuensel online. 4 December 2004. Archived from the original on 19 March 2012. Retrieved 10 August 2011.
  199. ↑ Yeshi, Samten (24 August 2010). "Landslide at Dzong Viewpoint". Kuensel online. Archived from the original on 19 March 2012. Retrieved 25 July 2011.
  200. ↑ Newspaper, Bhutan's Daily. "North-East-West highway widening progressing under pre-financing". KuenselOnline. Archived from the original on 10 May 2017. Retrieved 30 June 2017.
  201. ↑ "Welcome to Embassy of India Thimphu, Bhutan". indianembassythimphu.bt. Archived from the original on 10 May 2017. Retrieved 30 June 2017.
  202. ↑ Newspaper, Bhutan's Daily. "East-West highway widening on track". KuenselOnline. Archived from the original on 10 May 2017. Retrieved 30 June 2017.
  203. ↑ "International tourists bemoan bad road conditions in Bhutan". Asia News Network. 31 May 2016 இம் மூலத்தில் இருந்து 8 July 2016 அன்று. பரணிடப்பட்டது.. https://web.archive.org/web/20160708150611/http://www.asianews.network/content/international-tourists-bemoan-bad-road-conditions-bhutan-18438.
  204. ↑ Page, Jeremy (30 December 2009). "Isolated Buddhist kingdom of Bhutan to get its first railway link". The Times. https://www.thetimes.com/article/isolated-buddhist-kingdom-of-bhutan-to-get-its-first-railway-link-kgs39xgw8ff.
  205. ↑ "Population panel". UNPP. Archived from the original on 20 March 2014. Retrieved 8 April 2014.
  206. ↑ "93 percent of youth are literate". Archived from the original on 1 September 2023. Retrieved 1 September 2023.
  207. ↑ "Bhutan". City Population.de. Archived from the original on 5 October 2003. Retrieved 23 August 2021.
  208. ↑ GROWup – Geographical Research On War, Unified Platform. "Ethnicity in Bhutan". ETH Zurich. Archived from the original on 24 October 2018. Retrieved 24 October 2018.
  209. ↑ "People & Population". Bhutan News Service. Archived from the original on 16 November 2011. Retrieved 10 June 2013.
  210. ↑ "Table: Religious Composition by Country" (PDF). பியூ ஆராய்ச்சி மையம். Archived (PDF) from the original on 23 March 2018. Retrieved 20 November 2022.
  211. ↑ "National Profiles | World Religion". The Association of Religion Data Archives (the ARDA) (in பிரிட்டிஷ் ஆங்கிலம்). Retrieved 2025-03-26.
  212. 1 2 "International Religious Freedom Report 2007–Bhutan". U.S. Department of State. 14 September 2007. Archived from the original on 11 December 2019. Retrieved 6 January 2008.
  213. ↑ "Pastor Sentenced to Three Years in Prison". Bhutan News Service online. Bhutan News Service. 12 December 2010. Archived from the original on 16 December 2010. Retrieved 25 January 2011.
  214. 1 2 Wangdi, Sonam; LeGrand, Cathleen; Norbu, Phuntsho; Rinzin, Sonam (2020-01-01). "What's past is prologue: history, current status and future prospects of library development in Bhutan". Global Knowledge, Memory and Communication 70 (4/5): 339–354. doi:10.1108/GKMC-12-2019-0153. பன்னாட்டுத் தர தொடர் எண்:2514-9342. http://eprints.whiterose.ac.uk/167092/1/What%27s%20Past%20is%20Prologue%20AAM.PDF. பார்த்த நாள்: 18 May 2022. Alt URL பரணிடப்பட்டது 31 அக்டோபர் 2020 at the வந்தவழி இயந்திரம்
  215. ↑ "Indian teachers who served in Bhutan honoured". 8 January 2019. Archived from the original on 11 January 2019. Retrieved 11 January 2019.
  216. ↑ "Life expectancy at birth, total (years)". Worldbank (in அமெரிக்க ஆங்கிலம்). Archived from the original on 26 August 2018. Retrieved 25 August 2018.
  217. ↑ "World Population Prospects – Population Division – United Nations". Archived from the original on 19 September 2016. Retrieved 15 July 2017.
  218. ↑ "The Constitution of the Kingdom of Bhutan" (PDF). Government of Bhutan. 2008-07-18. Archived from the original (PDF) on 2012-09-04. Retrieved 2011-03-02.
  219. ↑ Kharat, Rajesh (200). "Bhutan's Security Scenario". Contemporary South Asia 13 (2): 171–185. doi:10.1080/0958493042000242954.
  220. ↑ Martin Regg, Cohn. "Lost horizon." Toronto Star (Canada) n.d.: Newspaper Source Plus. Web. 8 December 2011.
  221. ↑ Zurick, David (4 November 2019). "Gross National Happiness and Environmental Status in Bhutan". Geographical Review 96 (4): 657–681. doi:10.1111/j.1931-0846.2006.tb00521.x.
  222. ↑ "Bhutan – the Last Shangri La". PBS online. Archived from the original on 24 August 2011. Retrieved 1 September 2011.
  223. ↑ "Travel Requirements". Tourism Council of Bhutan. Archived from the original on 20 November 2010. Retrieved 1 June 2011.
  224. ↑ "New MICE hardware on the cards for Bhutan". TTGmice. Archived from the original on 5 June 2013. Retrieved 16 March 2013.
  225. ↑ "Selling and buying of tobacco products are no longer illegal in Bhutan". DailyBhutan. Archived from the original on 6 December 2021. Retrieved 6 December 2021.
  226. ↑ "Bhutan Winter Solstice Reminders for Winter Solstice . Get reminders for Winter Solstice – MarkTheDay.com". marktheday.com. Archived from the original on 25 March 2012. Retrieved 16 December 2016.
  227. ↑ "Public Holidays for the year 2011". Royal Civil Service Commission, Government of Bhutan. 26 April 2011. Archived from the original on 28 March 2012. Retrieved 26 July 2011.
  228. ↑ "Bhutan National Day". U.S. Department of State இம் மூலத்தில் இருந்து 21 January 2017 அன்று. பரணிடப்பட்டது.. https://web.archive.org/web/20170121034523/https://2009-2017.state.gov/secretary/remarks/2015/12/250752.htm.
  229. ↑ Rael, Ronald (2008). Earth Architecture. Princeton Architectural Press. p. 92. ISBN 978-1-56898-767-5. Archived from the original on 15 January 2023. Retrieved 18 October 2015.
  230. ↑ "Country profile – Bhutan: a land frozen in time". BBC News. 9 February 1998 இம் மூலத்தில் இருந்து 11 November 2010 அன்று. பரணிடப்பட்டது.. https://web.archive.org/web/20101111083203/http://news.bbc.co.uk/2/hi/country_profile/54627.stm.
  231. ↑ Amundsen, Ingun B (2001). "On Bhutanese and Tibetan Dzongs". Journal of Bhutan Studies 5: 8–41. http://www.thlib.org/static/reprints/jbs/JBS_05_02.pdf. பார்த்த நாள்: 19 October 2011. (JBS பரணிடப்பட்டது 27 செப்டெம்பர் 2011 at the வந்தவழி இயந்திரம்)
  232. ↑ "1.1 University History". UTEP Handbook of Operations. University of Texas, El Paso. Archived from the original on 10 February 2012. Retrieved 1 September 2011.
  233. ↑ Rizal, Dhurba (2015). The Royal Semi-Authoritarian Democracy of Bhutan. Lexington Books. p. 11. ISBN 9781498507486. Archived from the original on 15 January 2023. Retrieved 17 December 2021.
  234. ↑ "Four individuals conferred Bura Maap – BBS". Bbs.bt. 17 December 2012. Archived from the original on 19 October 2020. Retrieved 16 October 2020.
  235. ↑ "His Majesty awards red scarf and medals – BBS". Bbs.bt. 17 December 2011. Archived from the original on 18 April 2021. Retrieved 15 October 2020.
  236. ↑ Clements, William M. (2006). The Greenwood Encyclopedia of World Folklore and Folklife: Southeast Asia and India, Central and East Asia, Middle East. Vol. 2. Greenwood Press. pp. 106–110. ISBN 978-0-313-32849-7. Archived from the original on 15 January 2023. Retrieved 18 October 2015.
  237. ↑ Penjor, Ugyen (19 January 2003). "From Ngesem Ngesem to Khu Khu Khu ... Rigsar music woos local music fans". Kuensel online. Archived from the original on 19 August 2011. Retrieved 16 October 2011.
  238. ↑ "Rigsar Dranyen". RAOnline. 17 June 2011. Archived from the original on 17 July 2012. Retrieved 16 October 2011.
  239. ↑ Coelho, V.H. (1970). Sikkim and Bhutan. Vikas Publications, Indian Council for Cultural Relations. p. 82. Archived from the original on 15 January 2023. Retrieved 18 October 2015.
  240. ↑ Dayaram, Kandy; Pick, David (22 June 2012). "Entangled between tradition and modernity: the experiences of Bhutanese working women". Society and Business Review 7 (2): 134–148. doi:10.1108/17465681211237600.
  241. 1 2 "Bhutan Gains Ground on Gender Equality But Challenges Remain in Key Areas". The Asian Development Bank. 25 August 2014. Archived from the original on 15 December 2018.
  242. 1 2 3 4 5 6 "Bhutan Gender Policy Note | Gender Pay Gap | Gender Role". Scribd. Archived from the original on 10 January 2020. Retrieved 12 December 2018.
  243. 1 2 "Bhutan at Play". Impress BHUTAN Travel. Archived from the original on 21 November 2015. Retrieved 21 November 2015.
  244. ↑ "Bhutan Wins Again! A Match Report from a Deadspin Reader in Bhutan" பரணிடப்பட்டது 20 மார்ச் 2015 at the வந்தவழி இயந்திரம். Screamer.deadspin.com. Retrieved on 4 December 2015.
  245. ↑ "About Bhutan Cricket – Bhutan Cricket Council Board" (in அமெரிக்க ஆங்கிலம்). 2022-02-26. Retrieved 2024-12-27.
  246. ↑ icc. "Bhutan". www.icc-cricket.com (in ஆங்கிலம்). Archived from the original on 12 February 2025. Retrieved 2024-12-27.

மேலும் படிக்க

[தொகு]

பொது

[தொகு]

வரலாறு

[தொகு]

புவியியல்

[தொகு]

வெளி இணைப்புகள்

[தொகு]

27°25′01″N 90°26′06″E / 27.417°N 90.435°E / 27.417; 90.435

"https://ta.wikipedia.org/w/index.php?title=பூட்டான்&oldid=4649975" இலிருந்து மீள்விக்கப்பட்டது