உள்ளடக்கத்துக்குச் செல்

இந்திய உணவு வகைகளின் வரலாறு

கட்டற்ற கலைக்களஞ்சியமான விக்கிப்பீடியாவில் இருந்து.

இந்திய உணவு வகைகளின் வரலாறு (History of Indian cuisine) என்பது இந்திய துணைக்கண்டத்தின் உணவு வகைகளைக் கொண்டுள்ளது. இது வளமான மற்றும் பன்முகத்தன்மை கொண்டது. ஆழ்ந்த வெப்ப வலயத்திலிருந்து அல்பைன் தட்பவெப்பம் வரையிலான பல்வேறு காலநிலைகள், இந்தியாவில் உள்ள பல சமையலறைகலுக்கு உடனடியாகத் தேவைப்படும் பொருட்களின் தொகுப்பை கணிசமாக விரிவுபடுத்த உதவியுள்ளன. பல சந்தர்ப்பங்களில், உணவு என்பது மத மற்றும் சமூக அடையாளத்தின் அடையாளமாக மாறியுள்ளது. பல்வேறு தடைகள் மற்றும் விருப்பங்களுடன் (உதாரணமாக, சைன மக்களில் ஒரு பகுதியினர் வேர்களையோ அல்லது நிலத்தடியில் விளையும் காய்கறிகளையோ உட்கொள்வதில்லை) இது, அணுக முடியாததாகக் கருதப்படும் உணவு ஆதாரங்களைக் கொண்டு விரிவாகப் புதுமைகளைப் படைக்க இந்தக் குழுக்களைத் தூண்டியுள்ளது.

இந்திய உணவுகளின் மீதான ஒரு வலுவான செல்வாக்கு இந்து மற்றும் சைன சமூகங்களின் பிரிவுகளுக்குள் நீண்டகாலமாக நிலவும் சைவ உணவு ஆகும். 31% இல், இந்தியர்களில் மூன்றில் ஒரு பங்கிற்கும் சற்று குறைவானவர்கள் சைவ உணவு உண்பவர்கள்.[1]

வரலாற்று முன்னேற்றங்கள்

[தொகு]

இந்திய உணவு வகைகள், இந்திய துணைக் கண்டத்துடன் தொடர்பு கொண்ட பல்வேறு குழுக்கள் மற்றும் கலாச்சாரங்களின் 8,000 ஆண்டு வரலாற்றைப் பிரதிபலிக்கின்றன. இது நவீன இந்தியாவில் காணப்படும் சுவைகள் மற்றும் பிராந்திய உணவு வகைகளின் பன்முகத்தன்மைக்கு வழிவகுத்தது. பிற்காலத்தில், பிரித்தன் மற்றும் போர்த்துகீசிய செல்வாக்குடன் வர்த்தகம் ஏற்கனவே பன்முகத்தன்மை கொண்ட இந்திய உணவு வகைகளில் சேர்ந்தது. [2] [3]

சுமேரியா மற்றும் மெசபடோமியாவுடன்
வரலாற்றுக்கு முந்தைய மற்றும் சிந்து சமவெளி நாகரிக பரிமாற்றங்கள்

[தொகு]

கிமு 9000 க்குப் பிறகு, புதுக்கற்காலப் புரட்சி மற்றும் விவசாயப் பரவலின் விளைவாக, வளமான பிறை மற்றும் சிந்து சமவெளி (IV) இடையே மறைமுக தொடர்புகளின் முதல் காலம் ஏற்பட்டதாகத் தெரிகிறது. கிமு 7000 ஆம் ஆண்டில், விவசாயம் வளமான பிறை நிலத்திலிருந்து சிந்து சமவெளி வரை பரவியது. மேலும் கோதுமையும், பார்லியும் அதிகளவில் வளரத் தொடங்கின. உள்ளூர் விவசாய சமூகங்களில் எள் மற்றும் நாட்டு மாடுகள் வளர்க்கப்பட்டன. தெற்காசியாவில் விவசாயம் மற்றும் கால்நடை வளர்ப்பு இருந்ததற்கான சான்றுகளைக் கொண்ட ஆரம்பகால தளங்களில் மெஹெர்கரும் ஒன்றாகும்.

கிமு 3000 வாக்கில், மஞ்சள், ஏலம், மிளகு மற்றும் கடுகு ஆகியவை இந்தியாவில் பயிர் செய்யப்பட்டு அறுவடை செய்யப்பட்டன.[4] [5]

கிமு 2350 ஆம் ஆண்டிலிருந்து சிந்து ஆற்றிலிருந்து மெசொப்பொத்தேமியாவின் ஊர் வரை இறக்குமதி செய்யப்பட்டதற்கான சான்றுகள் கண்டறியப்பட்டுள்ளன. அதே போல் கடல்சார் தென்கிழக்காசியாவின் மலுக்கு தீவுகளிலிருந்து தோன்றியதாகக் கருதப்படும் கிராம்பு டெர்காவில் உள்ள கிமு 2 ஆம் மில்லினியம் தளத்தில் கண்டுபிடிக்கப்பட்டுள்ளன.[6] அக்காடியப் பேரரசின் பதிவுகள் விலையுயர்ந்த மரம், கார்னிலியன் மற்றும் தந்தம் ஆகியவை கப்பல்கள் மூலம் மெலுக்காவிலிருந்து இறக்குமதி செய்யப்பட்டதாகக் குறிப்பிடுகின்றன. மெலுக்கா என்பது பொதுவாக சிந்து சமவெளி நாகரிகத்திற்கான மெசொப்பொத்தேமியப் பெயராகக் கருதப்படுகிறது.[7][8][9]

உரோமானியப் பேரரசுடன் வேத மற்றும் சைவ புத்த மதப் பரிமாற்றங்கள் மற்றும் தென்கிழக்காசியாவில் செல்வாக்கு

[தொகு]

பண்டைய இந்துக் காவியமான மகாபாரதம் அரிசி மற்றும் காய்கறிகளை ஒன்றாக சமைத்ததாகக் குறிப்பிடுகிறது. மேலும் "புலாவ்" அல்லது "பல்லாவ்" என்ற சொல் யாக்ஞவல்க்ய சுமிருதி போன்ற பண்டைய சமசுகிருத நூல்களில் இந்த உணவைக் குறிக்கப் பயன்படுத்தப்படுகிறது.[10] பண்டைய இந்திய மரபுவழி மருத்துவமான ஆயுர்வேதம், ஆரோக்கியத்திற்கான முழுமையான அணுகுமுறையைக் கையாள்கிறது. மேலும் இதில் உணவு, தியானம் மற்றும் யோகா ஆகியவையும் அடங்கும்.

தாய்லாந்தைச் சேர்ந்த பௌத்தத் துறவி புத்ததாசர் தாய்லாந்தின் உணவு முறை இந்திய உணவு வகைகளால் தாக்கம் பெற்றது என தனது 'தாய்லாந்துக்கு இந்தியா அளித்த கருணை' என்ற நூலில் பதிவு செய்துள்ளார். தாய்லாந்து மக்கள் தங்கள் உணவில் மசாலாப் பொருட்களை பல்வேறு வழிகளில் பயன்படுத்த இந்தியர்களிடமிருந்து கற்றுக்கொண்டதாக அவர் எழுதியுள்ளார். தாய்லாந்தைச் சேர்ந்தவர்களும் மூலிகை மருந்துகளை (ஆயுர்வேதம்) தயாரிக்கும் முறைகளை இந்தியர்களிடமிருந்து பெற்றனர். சிற்றினக் குடும்பத்தைச் சேர்ந்த சரபி, பவழமல்லி, வகுளம் மற்றும் நாகமரம் போன்ற சில தாவரங்கள் இந்தியாவிலிருந்து கொண்டு செல்லப்பட்டன.[11]

பிலிப்பீன்சுத் தீவுக்கூட்டம் முழுவதும் காணப்படும் பிலிப்பீன்சு உணவு வகைகள் வரலாற்று ரீதியாக இந்திய உணவு வகைகளால் தாக்கம் பெற்றுள்ளது.[12]

மத்திய ஆசியா மற்றும் இசுலாமிய உலகத்துடன் உணவுப் பரிமாற்றம்

[தொகு]

பின்னர், அரேபியா, நடு ஆசியா, ஆகியவற்றிலிருந்து வந்தவர்கள் மற்றும் பல நூற்றாண்டுகளாக நிலவி வந்த வர்த்தக உறவுகள் மற்றும் கலாச்சார பரிமாற்றம் ஆகியவை ஒவ்வொரு பிராந்தியத்தின் உணவு வகைகளிலும் குறிப்பிடத்தக்க தாக்கத்தை ஏற்படுத்தின. வடமேற்கு இந்தியாவில் தோன்றிய தந்தூரை மத்திய கிழக்கில் ஏற்றுக்கொண்டது போன்றவை இதற்குக் காரணம்.

ஐரோப்பிய காலனித்துவ காலத்தில் நடந்த உணவுப் பரிமாற்றம்

[தொகு]

போர்த்துகீசியர்களும் ஆங்கிலேயர்களும் தங்கள் ஆட்சியின் போது மிதமான வெப்பத்தில் சமைக்கும் முறை போன்ற சமையல் நுட்பங்களையும், புதிய உலகம். மற்றும் ஐரோப்பாவிலிருந்து வந்த உணவுகளையும் அறிமுகப்படுத்தினர். இந்தியத் துணைக்கண்டத்தின் உணவு வகைகளில் பிரபலமான புதிய உலக காய்கறிகளில் தக்காளி, உருளைக்கிழங்கு, வற்றாளை, நிலக்கடலை, பூசணி மற்றும் மிளகாய் ஆகியவை அடங்கும். உருளைக்கிழங்கு, வற்றாளை, பன்றிக்களை நிலக்கடலை மற்றும் மரவள்ளிக்கிழங்கு அடிப்படையிலான சவ்வரிசி போன்ற பெரும்பாலான புதிய உலக காய்கறிகள் இந்துக்களில் விரத நாட்களில் அனுமதிக்கப்படுகின்றன. பூக்கோசு 1822 இல் ஆங்கிலேயர்களால் அறிமுகப்படுத்தப்பட்டது.[13] 18 ஆம் நூற்றாண்டின் பிற்பகுதியில்/19 ஆம் நூற்றாண்டின் முற்பகுதியில், இசுக்கொட்லாந்து நாட்டைச் சேர்ந்த இராபர்ட் லிண்ட்சேயின் சுயசரிதையில், சயீத் உல்லா என்ற சில்ஹெட்டி மனிதர் லிண்ட்சேவின் குடும்பத்திற்காக காயுடன் சமைப்பதைக் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது. இது ஐக்கிய இராச்சியத்தில் இந்திய உணவு வகைகளின் மிகப் பழமையான பதிவாக இருக்கலாம்.[14][15]

சமகால முன்னேற்றங்கள்

[தொகு]

2019 ஆம் ஆண்டில், ஐக்கிய நாடுகள் அவை வெளியிட்டத் தரவுகளின்படி, 17.5 மில்லியன் வெளிநாடு வாழ் இந்தியர்கள் உலகின் மிகப்பெரிய புலம்பெயர்ந்தோராக இருந்தனர். இதில் ஐக்கிய அரபு அமீரகத்தில் 34 இலட்சம் பேரும், அமெரிக்க ஐக்கிய நாடுகளில் 27 இலட்சம் பேரும் மற்றும் சவூதி அரேபியாவில் 24 இலட்சம் பேரும் உள்ளனர்.[16] இவ்வாறான இந்தியர்களின் இடப்பெயர்வு துணைக் கண்டத்தின் சமையல் பாரம்பரியத்தை உலகம் முழுவதும் பரப்பியுள்ளது. இந்த உணவு வகைகள் உள்ளூர் சுவைகளுக்கு ஏற்ப மாற்றியமைக்கப்பட்டுள்ளன. மேலும் உள்ளூர் உணவு வகைகளையும் ஈர்த்துக்கொண்டுள்ளன. கறியின் சர்வதேச முறையீடு பீத்சாவுடன் ஒப்பிடப்பட்டுள்ளது.[17] கோழி டிக்கா போன்ற இந்திய தந்தூர் உணவுகள் பரவலான பிரபலத்தையும் கொண்டுள்ளன.[18]

இங்கிலாந்தின் முதல் இந்திய உணவகமான இந்துஸ்தான் காபி ஹவுஸ் 1810 இல் திறக்கப்பட்டது.[19][20] 2003 வாக்கில், இங்கிலாந்து மற்றும் வேல்ஸில் மட்டும் இந்திய உணவு வகைகளை வழங்கும் 10,000 உணவகங்கள் இருந்தன-இங்கிலாந்தில் உள்ள 90% இந்திய உணவகங்கள் பிரித்தானிய வங்காளதேசத்தவர்களால் நடத்தப்படுகின்றன.[21] பிரிட்டனின் உணவு தரநிலைகள் அமைப்பின் கூற்றுப்படி, ஐக்கிய இராச்சியத்தில் இந்திய உணவுத் துறை 3.2 பில்லியன் பவுண்டுகள் மதிப்புடையது. இது மொத்த உணவு விற்பனையில் மூன்றில் இரண்டு பங்கைக் கொண்டுள்ளது. மேலும், ஒவ்வொரு வாரமும் சுமார் 2.5 மில்லியன் வாடிக்கையாளர்களுக்கு சேவை செய்கிறது.[22] 2007 ஆம் ஆண்டில் தி வாசிங்டன் போஸ்ட் நடத்திய ஒரு கணக்கெடுப்பில், 2000 ஆம் ஆண்டிலிருந்து 1,200 க்கும் மேற்பட்ட இந்திய உணவுப் பொருட்கள் அமெரிக்காவில் அறிமுகப்படுத்தப்பட்டுள்ளன என்று கூறியது.[23]

இப்பகுதியில் வலுவான இந்து மற்றும் பௌத்தக் கலாச்சார செல்வாக்கு காரணமாக இந்திய உணவு தென்கிழக்கு ஆசியாவில் மிகவும் பிரபலமாக உள்ளது. இந்திய உணவு மலேசிய சமையல் பாணிகளில் கணிசமான தாக்கத்தை ஏற்படுத்தியுள்ளது மேலும் சிங்கப்பூரிலும் பிரபலமாக உள்ளது.[24][25][26] சிங்கப்பூரில் ஏராளமான வட மற்றும் தென்னிந்திய உணவகங்கள் உள்ளன. இவ்வாறான உணவகங்கள் பெரும்பாலும் லிட்டில் இந்தியா பகுதியில் உள்ளன. பாரம்பரிய சிங்கப்பூர் உணவு வகைகளை இந்திய உணவுடன் இணைத்து சமைப்பதற்கும் சிங்கப்பூர் பெயர் பெற்றது. உதாரணமாக, மீன் தலை குழம்பு ஒரு உள்ளூர் படைப்பாகும். மலாய் உணவு வகைகளில் இந்தியர்களின் செல்வாக்கு 19ஆம் நூற்றாண்டிலேயே ஆரம்பித்தது.[27] இந்திய சமையல் பாணிகளிலிருந்து உத்வேகம் பெறும் பிற உணவு வகைகளில் கம்போடிய, லாவோ, பிலிப்பீன்சு, வியட்நாமிய, இந்தோனேசிய, தாய் மற்றும் பர்மிய உணவு வகைகள் அடங்கும். ஆசியாவின் பிற பகுதிகளில் சைவ உணவு பரவுவதற்கு பெரும்பாலும் இந்து மற்றும் பௌத்த நடைமுறைகளே காரணம் என்று கூறப்படுகிறது.[28]

டிரிப் அட்வைசர் என்ற அமெரிக்க நிறுவனத்தின் பயணத் தரவுகளை அடிப்படையாகக் கொண்ட அமெரிக்க பொருளாதார நிபுணர் ஜோயல் வால்ட்ஃபோகலின் 2019 ஆம் ஆண்டு ஆய்வுக் கட்டுரை, இந்தியாவின் மென்மையான சக்தியை உறுதிப்படுத்தியது. இது இந்திய உணவு வகைகளில் நான்காவது இடத்தைப் பிடித்தது. இத்தாலியன், யப்பானிய மற்றும் சீன உணவுகள் முதல் 3 இடங்களில் உள்ளன. குறிப்பாக இங்கிலாந்து, தென் கொரியா, தாய்லாந்து, யப்பான், ஜெர்மனி, பிரான்ஸ் மற்றும் அமெரிக்க ஐக்கிய நாடுகளில் இந்திய உணவு வகைகள் மிகவும் பிரபலமாக உள்ளன.[29] 2019 ஆம் ஆண்டு 34 நாடுகளைச் சேர்ந்த 25,000 பேரிடம் நடத்தப்பட்ட மற்றொரு கணக்கெடுப்பில், இந்திய உணவு வகைகளை ருசித்தவர்களில் மிகப்பெரியவர்கள் இந்தியர்கள் (93%), பிரிட்டிஷ் (84%), சிங்கப்பூரர்கள் (77%), நார்வேஜியர்கள் (75%), ஆத்திரேலியர்கள் (74%), பிரெஞ்சுக்காரர்கள் (71%), பின்லாந்து (71%), மலேசியர்கள் (70%), இந்தோனேசியர்கள் (49%), வியட்நாமியர்கள் (44%), தாய் (27%), மற்றும் சீனர்கள் (26%).[30]

இந்திய உணவு வகைகளின் பிரபலத்திற்கு இந்திய சீன உணவு வகைகள், மலேசிய இந்திய உணவு வகைகள், சிங்கப்பூர் இந்திய உணவு வகைகள் (தமிழ் உணவு வகைகளை அடிப்படையாகக் கொண்டது) மற்றும் ஆங்கிலேய-இந்திய உணவு வகைகள் (இந்தியாவில் பிரிட்டிஷ் ஆட்சிக் காலத்தில் இந்தியப் பொருட்களுடன் மேற்கத்திய உணவுகளை ஏற்றுக்கொண்டதன் மூலம் உருவாக்கப்பட்டது) போன்ற ஏராளமான தனித்துவமான புலம்பெயர்ந்தோர் மற்றும் இணைக்கப்பட்ட இந்திய உணவு வகைகள் காரணமாகும்.[31][32][33][34][35][36][37]

புகைப்படங்கள்

[தொகு]

இதனையும் காண்க

[தொகு]

குறிப்புகள்

[தொகு]

மேற்கோள்கள்

[தொகு]
  1. Thakrar, Raju (22 April 2007). "Japanese warm to real curries and more". The Japan Times. http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/fl20070422x4.html.
  2. Krishna Gopal Dubey (2011). The Indian Cuisine. PHI Learning Pvt. Ltd. ISBN 978-81-203-4170-8. Retrieved 2 June 2012.
  3. K T Achaya (2003). The Story of Our Food. Universities Press. ISBN 9788173712937. Retrieved 18 June 2015.
  4. "Curry, Spice & All Things Nice: Dawn of History". Archived from the original on 2011-07-20. Retrieved 2008-06-08.
  5. Lawler, Andrew (January 29, 2013). "Where Did Curry Come From?". Slate.
  6. Reade, Julian E. (2008). The Indus-Mesopotamia relationship reconsidered (Gs Elisabeth During Caspers) (in ஆங்கிலம்). Archaeopress. pp. 14–17. ISBN 978-1-4073-0312-3.
  7. McIntosh, Jane (2008). The Ancient Indus Valley: New Perspectives (in ஆங்கிலம்). ABC-CLIO. pp. 182–190. ISBN 9781576079072.
  8. Burton, James H.; Price, T. Douglas; Kenoyer, J. Mark (January 2013). "A new approach to tracking connections between the Indus Valley and Mesopotamia: initial results of strontium isotope analyses from Harappa and Ur" (in en). Journal of Archaeological Science 40 (5): 2286–2297. doi:10.1016/j.jas.2012.12.040. பன்னாட்டுத் தர தொடர் எண்:0305-4403. Bibcode: 2013JArSc..40.2286K. https://www.academia.edu/3511650.
  9. "The wide distribution of lower Indus Valley seals and other artifacts from the Persian Gulf to Shortughaï in the Amu Darya/ Oxus River valley in Badakhshan (northeastern Afghanistan) demonstrates long-distance maritime and overland trade connections until ca. 1800 BCE." in Neelis, Jason (2011). Early Buddhist Transmission and Trade Networks: Mobility and Exchange within and beyond the Northwestern Borderlands of South Asia (in ஆங்கிலம்). Brill. pp. 94–95. ISBN 9789004194588.
  10. K. T. Achaya (1994). Indian food: a historical companion. Oxford University Press. p. 11. ISBN 978-0-19-562845-6.
  11. "Historical Ties India and Thailand". esamskriti.com.
  12. Alejandro, Reynaldo (1985). The Philippine cookbook. New York, New York: Penguin. pp. 12–14. ISBN 978-0-399-51144-8. Retrieved 30 June 2011.Philippines Country Study Guide. Int'l Business Publications. 2007. p. 111. ISBN 978-1-4330-3970-6. Throughout the centuries, the islands have incorporated the cuisine of the early Malay settlers, Arab and Chinese traders, and Spanish and American colonizers along with other Oriental and Occidental accent and flavours."Philippine Cuisine." பரணிடப்பட்டது 2011-06-16 at the வந்தவழி இயந்திரம் Balitapinoy.net பரணிடப்பட்டது 2011-07-23 at the வந்தவழி இயந்திரம். Retrieved July 2011.Morgolis, Jason (6 February 2014). "Why is it so hard to find a good Filipino restaurant?". Public Radio International. http://www.pri.org/stories/2014-02-06/why-it-so-hard-find-good-filipino-restaurant#comments. "Philippine food has Chinese, Malaysian, Spanish and American influences — all cultures that have shaped the Philippines."
  13. T. R. Gopalakrishnan (2007). Vegetable Crops. New India Publishing. pp. 209–. ISBN 978-81-89422-41-7.
  14. Syed Zain Al-Mahmood (19 December 2008). "Down the Surma - Origins of the Diaspora" (in en). Daily Star 7 (49) இம் மூலத்தில் இருந்து 9 November 2021 அன்று. பரணிடப்பட்டது.. https://web.archive.org/web/20211109173600/http://archive.thedailystar.net/magazine/2008/12/02/history.htm.
  15. >Robert Lindsay. "Anecdotes of an Indian life: Chapter VII". Lives of the Lindsays, or, A memoir of the House of Crawford and Balcarres. Vol. 4. Wigan: C. S. Simms. p. 99.
  16. With $78 billion, India still highest overseas remittance receiver, The Economic Times, 28 November 2019.
  17. Lizzie Collingham (1 February 2006). "Curry". The New York Times Book Review. https://www.nytimes.com/2006/02/01/books/01grim.html.
  18. "Tandoori Village Restaurant Brisbane". AsiaRooms.com. Archived from the original on May 27, 2008.
  19. "Curry house founder is honoured". BBC. 29 September 2005. http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/london/4290124.stm.
  20. "[ARCHIVED CONTENT] Food Standards Agency – Curry factfile". food.gov.uk. Food Standards Agency. Archived from the original on 2010-10-14. Retrieved 2019-11-29.
  21. Akbar, Ahsan (2021-03-21). "From kala bhuna to shatkora curry – let's all get a taste for Bangladesh" (in en-GB). The Observer. https://www.theguardian.com/world/2021/mar/21/from-kala-bhuna-to-shatkora-curry-lets-all-get-a-taste-for-bangladesh.
  22. "Food Standards Agency – Curry factfile". Archived from the original on 2010-10-14. Retrieved 2019-11-29.
  23. Bhide, Monica (24 January 2007). "Tikka in No Time". The Washington Post. https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/01/23/AR2007012300296_pf.html.
  24. "Nasi, Kari, Biryani & Mee". Veg Voyages. Archived from the original on 28 June 2009. Retrieved 23 June 2009.
  25. "Indian food gains popularity during Chinese New Year". 20 February 2007. Archived from the original on 21 November 2008.
  26. Then, Viviane. "Go India: Curry, my love?".
  27. "About Food in Malaysia". Travellers Worldwide. Archived from the original on 21 June 2012. Retrieved 1 July 2012.
  28. Ann Kondo Corum (1 May 2000). Ethnic Foods of Hawai'i. Bess Press. pp. 174–. ISBN 978-1-57306-117-9. Retrieved 4 June 2012.
  29. Indian food fourth most popular in the world, a study of cuisine trade finds, ThePrint, 29 August 2019.
  30. Indian cuisine ranks among world’s Top 10, Asian Age, 14 March 2019.
  31. Anita Mannur (2004). Culinary Fictions: Food in South Asian Diasporic Culture. Temple University Press. p. 233. ISBN 978-1-4399-0078-9. Retrieved 21 July 2012.
  32. Himadri Banerjee (2009). Calcutta Mosaic: Essays and Interviews on the Minority Communities of Calcutta. Anthem Press. p. 132. ISBN 978-81-905835-5-8. Retrieved 21 July 2012.
  33. "Home". Best Indian Food Catering.
  34. Davidson, Alan (2014). Tom Jaine (ed.). The Oxford Companion to Food (3rd ed.). Oxford: Oxford University Press. pp. 21–22. ISBN 978-0-19-967733-7.
  35. "Sustainable shore – October recipe – Year of Food and Drink 2015 – National Library of Scotland". nls.uk. Archived from the original on 2016-03-04. Retrieved 2025-05-08.
  36. Roy, Modhumita (7 August 2010). "Some Like It Hot: Class, Gender and Empire in the Making of Mulligatawny Soup". Economic and Political Weekly 45 (32): 66–75.
  37. "Cooking under the Raj". Retrieved 30 January 2008.